I C 147/21

Wyrok+Uzasadnienie

Sygn. akt: I C 147/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 października 2022 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. w Gdyni na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa S. C.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w W.

o zapłatę

UZASADNIENIE

Powódka S. C. wnios3a pozew przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzib1 w W. o zap3atê kwoty 22.309 z3 wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie od dnia 13 listopada 2020r. do dnia zap3aty.

W uzasadnieniu pozwu powódka podnios3a, ¿e w dniu 10 listopada 2020r. przebywaj1c w pracy odebra3a oko3o godz. 15:30 po31czenie telefoniczne z numeru przypisanego do infolinii pozwanego banku, a dzwoni1cy, który przedstawi3 siê jako pracownik banku, identyfikuj1c powódkê, poinformowa3 o próbie wy3udzenia po¿yczki na kwotê 800 z3, próbie przelania pieniêdzy na obce konta, radz1c blokadê konta i karty. Osoba ta poradzi3a powódce œci1gniêcie aplikacji na telefon, która pozwoli udaremniæ atak hakerski. Powódka wykona3a wszelkie polecenia tej osoby. N. dnia powódka skontaktowa3a siê z infolini1 banku w celu potwierdzenia blokady konta i wydania nowej karty, lecz pracownik banku nie mia3 wiedzy o jakichkolwiek atakach, a nadto wskaza3, ¿e konto jest puste, a w dniu poprzednim zlecono dyspozycjê po¿yczki na kwotê 122.500 z3. Powódka wnios3a reklamacjê do banku i zg3osi3a sprawê na Policji, do Rzecznika (...) i organu ds. ochrony danych osobowych. Jako podstawê powództwa powódka wskaza3a art. 46 ust. 1 ustawy o us3ugach p3atniczych. Powódka argumentuje, ¿e dochowa3a wszelkich okolicznoœci zwi1zanych z korzystaniem z internetowego systemu bankowego. U.¿liwienie dokonania transakcji przez oszusta by3o mo¿liwe ze wzglêdu na niew3aœciwe zabezpieczenie po stronie banku i wyciek danych osobowych, którymi legitymowa3y siê osoby dokonuj1ce transakcji na rachunku powódki. W konsekwencji osoba, która wykona3a fa3szyw1 aplikacjê banku, a tak¿e zidentyfikowa3a powódkê, mog3a z 3atwoœci1 uzyskaæ dane dotycz1ce autoryzacji transakcji. D. pocz1tkow1 roszczenia o odsetki powódka ustali3a na podstawie reklamacji z dnia 11 listopada 2020r.

(pozew, k. 3-7)

Pozwany wniós3 o oddalenie powództwa, kwestionuj1c powództwo co do zasady. Jego zdaniem nie dosz3o do z3amania zabezpieczeñ systemów bankowych, a wszelka procedura autoryzacyjna przebieg3a prawid3owo. Tym samym brak podstaw do przypisania bankowi naruszenia obowi1zków starannoœci w zakresie bezpieczeñstwa depozytów klientów, w szczególnoœci nienale¿ytej ochrony serwisu transakcyjnego i aplikacji mobilnej. Pozwany podniós3, ¿e powódka zainstalowa3a na swoim urz1dzeniu program umo¿liwiaj1cy zdalny dostêp do urz1dzenia i tym samym udostêpni3a osobom trzecim dane osobowe i dostêpowe do rachunku bankowego. Wszelkie transakcje zosta3y potwierdzone przez kody sms otrzymane na nr telefonu komórkowego powoda. Ewentualna mo¿liwoœæ zdobycia danych do systemu bankowego powoda przez osoby trzecie œwiadczy o ra¿1cym niedbalstwie powódki w rozumieniu art. 46 ust. 3 ustawy o us3ugach p3atniczych w zakresie braku posiadania zabezpieczeñ antywirusowych na urz1dzeniach mobilnych i stacjonarnych, wchodzeniu w nieznane linki b1dŸ udostêpnianiu swoich danych osobom trzecim. Nawet podwy¿szona starannoœæ nie nak3ada na bank obowi1zku weryfikacji adresów IP, z których korzysta3a powódka, ani tym bardziej potwierdzenia zamiaru wykonania przelewu. Transakcje by3y autoryzowane w sposób ustalony przez bank z powodem w Regulaminie. Pozwany otrzyma3 prawid3owe dyspozycje i by3 zobowi1zany je wykonaæ, a przed otrzymaniem dyspozycji blokady kana3ów bankowoœci elektronicznej nie ponosi odpowiedzialnoœci za prawid3owo zrealizowane transakcje. Wszelka procedura autoryzacji zosta3a przeprowadzona zgodnie z obowi1zuj1cymi procedurami. Nadto, informacje o próbach wy3udzenia danych znajdowa3y siê na stronie banku. Pozwany podniós3 tak¿e, ¿e kradzie¿ to¿samoœci czy sprawstwo nieustalonej osoby trzeciej nie zosta3y do tej pory prawomocnie potwierdzone. Zdaniem pozwanego powódka nie wykaza3a okolicznoœci uzasadniaj1cych odpowiedzialnoœæ banku. Pozwany zakwestionowa3 tak¿e legitymacjê biern1, wskazuj1c, ¿e podstawa ¿1dania ma swe Ÿród3o w dzia3aniu osób trzecich, a nie banku. Pozwany podniós3 równie¿, ¿e powódka powinna pos3ugiwaæ siê danymi identyfikuj1cymi oraz autoryzowaæ oœwiadczenia w sposób zapewniaj1cy zachowanie ich poufnoœci, w szczególnoœci nie mo¿e ich udostêpniaæ osobom trzecim.

(odpowiedŸ na pozew, k. 45-63)

(...) stan faktyczny:

Powódka S. C. jest d3ugoletnim klientem Banku (...) S.A. z siedzib1 w W.. Z bankiem tym zawar3a m.in. umowê rachunków bankowych oraz karty debetowej z dnia 26 lutego 2016 roku. Przed listopadem 2020 roku bank sporadycznie kontaktowa3 siê z ni1 telefonicznie, oferuj1c ró¿ne produkty, lecz powódka nie wyra¿a3a nimi zainteresowania. Powódka korzysta3a z aplikacji telefonicznej za pomoc1 której wykonywa3a co miesi1c przelewy za op3aty mieszkaniowe, Internet i telewizjê kablow1. Na rachunek powódki wp3ywa3o wynagrodzenie za pracê oraz alimenty na dzieci. Powódka nie zawiera3a umów po¿yczek ani nie dokonywa3a zakupów na raty. W dniu 10 listopada 2020 roku powódka mia3a na rachunku kwotê 22.309 z3.

(dowód: przes3uchanie powódki S. C., p3yta CD k. 152, umowa rachunków bankowych oraz karty debetowej, k. 85-86)

W dniu 10 listopada 2020r. powódka dokona3a zakupu pieczywa za kwotê 6,20 z3, w3oszczyzny za kwotê 22,57 z3 przy u¿yciu karty. Transakcje te zosta3y zaksiêgowane odpowiednio w dniach 13 i 12 listopada 2020 roku. Z kolei, w dniu 9 listopada 2020 roku dokona3a za pomoc1 karty zakupów na kwoty 34,37 z3 i 20,67 z3. Obie transakcje zosta3y zaksiêgowane w dniu 12 listopada 2020 roku.

(dowód: przes3uchanie powódki S. C., p3yta CD k. 152, zestawienie transakcji, k. 19-20)

W dniu 10 listopada 2020 roku przebywaj1c w pracy powódka odebra3a telefon z numeru (+48) 22 598 40 40. (...) jako A. G. i poinformowa3 powódkê, ¿e nast1pi3a próba wy3udzenia z jej rachunku bankowego kwoty 800 z3 oraz zaleci3 jej œci1gniêcie i instalacjê aplikacji „antydysk” umo¿liwiaj1cej udaremnienie ataków hakerskich. Nadto, wskaza3, ¿e zostanie przes3ana powódce nowa karta debetowa. Powódka nie podawa3a osobie dzwoni1cej ¿adnych danych osobowych ani te¿ danych autoryzacyjnych (has3o, login ani kodów sms). W trakcie rozmowy powódka s3ysza3a, jak rozmówca pisze na klawiaturze komputerowej. Po sprawdzeniu w Internecie numeru telefonu z którego dzwoniono powódka upewni3a siê, ¿e rozmawia z pracownikiem infolinii pozwanego banku. Zgodnie z dyspozycj1 powódka zainstalowa3a na swoim telefonie zalecan1 przez osobê dzwoni1c1 aplikacjê mobiln1. Na wskazany nr telefonu – zgodnie z dyspozycj1 dzwoni1cego – wysy3a3a smsy, w których wskaza3a m.in. nr karty i swój nr PESEL. Na nr telefonu powódki przychodzi3y wiadomoœci zwrotne.

Po powrocie z pracy S. C. zadzwoni3a na infoliniê Banku (...) S.A. i dowiedzia3a siê, ¿e na rachunku nie ma ¿adnych œrodków, a nadto zosta3a zaci1gniêta po¿yczka na kwotê 122.500 z3. Pracownik banku poradzi3 powódce zg3oszenie sprawy na Policji.

(dowód: przes3uchanie powódki S. C., p3yta CD k. 152, wydruki wiadomoœci sms, k. 12v-17v)

Powódka niezw3ocznie w dniu 10 listopada 2020 roku z3o¿y3a zawiadomienie o pope3nieniu przestêpstwa na komisariacie Policji.

(dowód: potwierdzenie z3o¿enia zawiadomienia o przestêpstwie, k. 18-18v)

W dniu 10 listopada 2020 roku w rachunku powódki zaci1gniêto po¿yczkê na kwotê 122.500 z3, a tak¿e dokonano kilkukrotnych zakupów bez fizycznego u¿ycia karty w hrywnach ukraiñskich ( (...)) w kwotach: 2040 z3, 2040 z3, 2040 z3, 1989 z3, 2040 z3, 2040 z3, 2040 z3, a tak¿e z fizycznym u¿yciem karty w kwotach (...),95 z3, (...),80 z3, 7500,49 z3, (...),89 z3, (...),89 z3, 3060,12 z3, (...),70 z3, (...),41 z3, (...),93 z3, (...),62 z3. Transakcje kart1 zosta3y dokonane na rzecz (...)_ (...), Y., (...), (...) 2. W dniu 12 listopada 2020 roku na rachunek powódki dokonano zwrotu kwot 2040 z3, 2040 z3, 1989 z3.

(dowód: zestawienie transakcji na rachunku, k. 19-20)

Transakcje na rzecz (...)_ (...) zosta3y potwierdzone has3ami sms wys3anymi w dniu 10 listopada 2020r. w ramach us3ugi 3D S. na numer telefonu wskazany do autoryzacji p3atnoœci. Z kolei, transakcje na rzecz Y., (...), (...) 2 zosta3y zrealizowane po dodaniu karty V. do aplikacji A. P.. Dyspozycja zosta3a potwierdzona kodem weryfikacyjnym wys3anym na numer telefonu w dniu 10 listopada 2020 roku.

(dowód: decyzja pozwanego z dnia 2 grudnia 2020r., k. 21)

W dniu 10 listopada 2020 roku powódka zg3osi3a reklamacjê w pozwanym banku, która zosta3a uznana za niezasadn1 w dniu 2 grudnia 2020 roku. W dniu 9 grudnia 2020r. powódka z3o¿y3a odwo3anie od decyzji banku. Nadto, powódka z3o¿y3a pismo do Prezesa (...) D. O. o udostêpnienie jej danych osobowych osobom trzecim, a tak¿e skargê do Rzecznika (...).

(dowód: pismo powódki z dnia 2 grudnia 2020r., k. 20v, pismo pozwanego z dnia 2 grudnia 2020r., k. 21-22, pismo pozwanego z dnia 7 stycznia 2021r., k. 23, odwo3anie powódki z dnia 9 grudnia 2020r., k. 24, wniosek do Prezesa (...) z dnia 11 stycznia 2021r., k. 25, skarga z dnia 13 grudnia 2020r., k. 25v, odpowiedŸ (...) z dnia 30 grudnia 2020r., k. 26-27, wniosek do Rzecznika (...), k. 27v)

W dniu 12 listopada 2020 roku powódka uda3a siê do oddzia3u banku po wydruk z histori1 transakcji na koncie. (...) wówczas zapewniona, ¿e na rachunek (...) zawrócona kwota oko3o 6.000 z3.

(dowód: przes3uchanie powódki S. C., p3yta CD k. 152)

W zwi1zku z zaci1gniêtym kredytem pozwany wysy3a3 do powódki monity, a nadto odwiedzi3 j1 windykator. Pozwany równie¿ zg3osi3 powódkê do BIK.

(dowód: przes3uchanie powódki S. C., p3yta CD k. 152, wydruk wiadomoœci sms, k. 28)

Od 2018 roku Bank (...) S.A. zamieszcza komunikaty na g3ównej stronie internetowej banku, stronie logowania, a tak¿e stronie po zalogowaniu na belce informacyjnej o aktualnych sposobach wy3udzania danych. Od 2020 roku takie komunikaty pojawiaj1 siê z wiêksz1 czêstotliwoœci1.

W dniu 19 maja 2020 roku bank skierowa3 do powódki wiadomoœæ o treœci: " (...) nowe sposoby wy3udzania danych. Zachowaj czujnoœæ! (...)W zwi1zku z pojawiaj1cymi siê nowymi metodami wy3udzania danych prosimy o

zwracanie szczególnej uwagi na oszustów podszywaj1cych siê pod pracowników infolinii banku, prosz1cych o dane do logowania lub zainstalowanie dodatkowego oprogramowania, maile z proœb1 o sprawdzenie aktywnoœci konta zawieraj1 linki przekierowuj1ce na strony mog1cych wy3udzaæ dane, fa3szywe wiadomoœci sms dotycz1ce danych do logowania, dop3at do przesy3ek itp." Zaznaczamy: " Nie podawaj nikomu danych do logowania. Nie loguj siê do swojego konta na stronach innych ni¿ strona banku, nie wpisuj podczas logowania ca3ego numeru pesel, dowodu osobistego b1dŸ te¿ paszportu. Podczas logowania prosimy tylko o dwa losowe znaki identyfikatora. Czytaj uwa¿nie ka¿d1 otrzyman1 od nas wiadomoœæ. Nie otwieraj ¿adnych linków wysy3anych w wiadomoœciach sms.". Powódka odczyta3a tê wiadomoœæ w dniu 23 maja 2020r.

W dniu 21 lipca 2020r. bank wys3a3 do powódki informacjê "U.¿aj na oszustów promuj1cych inwestycje w kryptowaluty", która zosta3a odczytana w dniu 23 lipca 2020r.

W dniu 13 sierpnia 2020r. natomiast bank wys3a3 komunikat "O.œci podszywaj1 pod bank (...) i znane marki." Ta wiadomoœæ zosta3a odczytana przez powódkê w dniu 7 wrzeœnia 2020r.

Kolejna wiadomoœæ zosta3a przes3ana przez bank do powódki w dniu 24 wrzeœnia 2020r. o treœci: "Szanowny kliencie, otrzymaliœmy sygna3y o oszustach podszywaj1cych siê pod pracowników infolinii T. M.. P. dzwoni1 w sprawie szkoleñ podejrzanych transakcji na koncie, karcie i prosz1 o podanie danych oraz zainstalowanie aplikacji, która umo¿liwia zdalne sterowanie urz1dzeniem u¿ytkownika. Uwaga! Podczas rozmowy mog1 wyœwietlaæ siê numery banku, a oszuœci dysponuj1 niektórymi danymi klienta. Prosimy, zachowaj czujnoœæ oraz nie pobieraj ¿adnych podejrzanych aplikacji. Konsultanci banku nie zalecaj1 pobierania ¿adnych aplikacji do szybkiej obs3ugi klienta. (...), któr1 bank promuje jest aplikacja mobilna banku (...). Nie udostêpniaj nikomu poufnych danych np. numerów dokumentów, numeru swojej karty bankowej, kodu CVV. Konsultanci infolinii nigdy nie prosz1 o takie dane. Nie podawaj swoich danych logowania do systemu. Konsultant banku zaloguje siê do systemu za Ciebie. Loguj siê do konta wy31cznie na stronie banku, a podczas logowania pamiêtaj, ¿e nigdy nie prosimy o podanie pe3nego numeru pesel, czy pe3nego numeru dokumentu, a jedynie o dwa znaki losowo wybrane znaki. W razie jakichkolwiek w1tpliwoœci skontaktuj siê z nami.". Wiadomoœæ zosta3a przez powódkê oczytana w dniu 11 paŸdziernika 2020 r.

Z kolei, w dniu 9 paŸdziernika 2020 roku bank przes3a3 do powódki wiadomoœæ, i¿ "Zachowaj czujnoœæ podczas autoryzacji p3atnoœci internetowych. Otrzymaliœmy sygna3y o nowym typie oszustwa z wykorzystaniem procesu aktywacji aplikacji mobilnej. O.œci próbuj1 wy3udzaæ informacje niezbêdne do aktywacji aplikacji mobilnej MilleKonto has3o sms, aby na swoich urz1dzeniach aktywowaæ aplikacjê po31czon1 z twoim kontem. Dlatego prosimy zachowaj czujnoœæ i pamiêtaj informacje us3yszane podczas automatycznego po31czenia w treœci aplikacji mobilnej wprowadzaj wy31cznie na swoim telefonie. Nie udostêpniaj ich nikomu, nie wpisuj ich do urz1dzenia, które nie s1 twoje, a tak¿e na stronach internetowych nawet 3udz1co podobnych do strony banku. Podczas logowania do MilleNetu podawaj tylko dwa wskazane znaki numeru pesel lub dokumentu. Nigdy nie prosimy o podanie wiêcej znaków. Zanim wpiszesz has3o sms dok3adnie przeczytaj treœæ sms'a autoryzacyjnego aby mieæ pewnoœæ jak1 operacjê potwierdzasz. Nie wprowadzaj swoich danych osobowych na nieznanych stronach internetowych. Zanim dokonasz transakcji w miarê mo¿liwoœci spróbuj zweryfikowaæ wiarygodnoœæ tzw. super okazji znalezionych w Internecie." (...) ona odczytana w dniu 11 paŸdziernika 2020 roku.

(dowód: zeznania œwiadka W. Z., p3yta CD k. 152)

Zgodnie z § 75 ust. 1 pkt 3 Regulaminu ogólnego œwiadczenia us3ug bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A. z dnia 25 wrzeœnia 2020 roku posiadacz rachunku (...) z Aplikacji mobilnej w tym z (...)œci Mobilnych BLIK zobowi1zany jest do:

1) zabezpieczenia (...) mobilnego wraz z (...) oraz do przestrzegania zasad bezpieczeñstwa przy jej korzystaniu, umieszczonych na stronie internetowej Banku,

2) niezw3ocznego zg3oszenia do Banku w przypadku utraty, kradzie¿y, (...) mobilnego lub nieuprawnionego korzystania z Aplikacji mobilnej,

3) nieudostêpniania osobom trzecim narzêdzi s3u¿1cych do weryfikacji i uwierzytelniania w Aplikacji mobilnej.

(dowód: Regulamin ogólny œwiadczenia us3ug bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A., k. 87-95)

Pismem z dnia 19 stycznia 2021 roku powódka wezwa3a pozwanego do zap3aty kwoty 22.309 z3 tytu3em utraconych œrodków na rachunku bankowym w terminie 7 dni od otrzymania pisma.

(dowód: wezwanie do zap3aty z dnia 19 stycznia 2021r., k. 29-32)

(...)¿y3, co nastêpuje:

P.¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznañ œwiadka W. Z. oraz dowodu z przes3uchania powódki.

(...) zebrany w sprawie materia3 dowodowy (...) nie dopatrzy3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania autentycznoœci i wiarygodnoœci dowodów z dokumentów prywatnych wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego, w szczególnoœci umowy stron, Regulaminu, korespondencji stron, a tak¿e pism kierowanych przez powódkê do organów zajmuj1cych siê ochron1 danych osobowych oraz do Rzecznika (...). P.œliæ bowiem nale¿y, i¿ ¿adna ze stron niniejszego postêpowania nie zaprzeczy3a prawdziwoœci tych dokumentów, jak równie¿ nie kwestionowa3a pochodzenia zawartych w nich oœwiadczeñ. Przedmiotowe dokumenty nie nosz1 bowiem ¿adnych œladów przerobienia, przerobienia, b1dŸ innej ingerencji. Zatem, przyj1æ nale¿a3o, ¿e s1 autentyczne, a zawarte w nich oœwiadczenia pochodz1 od osób, które je w3asnorêcznie podpisa3y. Za prawdziwe nale¿a3o równie¿ uznaæ dokumenty stanowi1ce wydruki z systemów informatycznych pozwanego (zestawienie transakcji na rachunku bankowym), albowiem nie kwestionowano tego, ¿e za31czone do akt sprawy wydruki nie stanowi1 odzwierciedlenia danych zapisanych na noœnikach czy w systemach elektronicznych banku.

Za wiarygodne nale¿a3o uznaæ tak¿e zeznania œwiadka W. Z.. Zdaniem (...) zeznania tego œwiadka by3y wewnêtrznie spójne, a tak¿e nie by3y sprzeczne z ¿adnymi innymi dowodami. Przede wszystkim nie ma podstaw do kwestionowania zeznañ œwiadka, i¿ bank kierowa3 do powódki wiadomoœci dotycz1ce zachowania zasad bezpieczeñstwa i przestrzegaj1ce przed oszustami. (...), sama powódka przyzna3a, ¿e otrzymywa3a od banku tego typu wiadomoœci.

Nadto, (...) zeznaniom powódki S. C. odnoœnie przebiegu i okolicznoœci zdarzenia z dnia 10 listopada 2020r. Zeznania powódki s1 wewnêtrznie spójne i konsekwentne, zgodne z jej wczeœniejszymi oœwiadczeniami sk3adanymi pozwanemu po zg3oszeniu reklamacji czy w zawiadomieniu o pope3nieniu przestêpstwa. Zeznania te nie budz1 tak¿e ¿adnych w1tpliwoœci (...) w œwietle zasad logicznego rozumowania i zasad doœwiadczenia ¿yciowego.

Natomiast, na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 kpc, (...) dowód z opinii (...) z zakresu informatyki i bezpieczeñstwa systemów informatycznych na okolicznoœæ wykazania zwi1zku zainfekowania urz1dzenia powódki z3oœliwym oprogramowaniem z mo¿liwoœci1 wykonania spornych transakcji na rachunku powódki. Z.¿yæ bowiem nale¿a3o, ¿e okolicznoœci zdarzenia by3y niesporne, a powódka nie kwestionowa3a tego, ¿e zainstalowa3a na swoim urz1dzeniu mobilnym aplikacjê, zgodnie z dyspozycj1 osoby podszywaj1cej siê pod pracownika pozwanego banku.

(...) do rozwa¿añ merytorycznych, nale¿y wskazaæ, i¿ w niniejszej sprawie powódka dochodzi3a od pozwanego zwrotu kwoty 22.309 z3 pobranej z jej rachunku bankowego na skutek nieautoryzowanej transakcji p3atniczej, wykonanej bez jej zgody. P. prawn1 powództwa stanowi3 przepis art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o us3ugach p3atniczych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2360), zgodnie z którym z zastrze¿eniem art. 44 ust. 2, w przypadku wyst1pienia nieautoryzowanej transakcji p3atniczej dostawca p3atnika niezw3ocznie, nie póŸniej jednak ni¿ do koñca dnia roboczego nastêpuj1cego po dniu stwierdzenia wyst1pienia nieautoryzowanej transakcji, któr1 zosta3 obci1¿ony rachunek (...), lub po dniu otrzymania stosownego zg3oszenia, zwraca p3atnikowi kwotê nieautoryzowanej transakcji p3atniczej, z wyj1tkiem przypadku gdy dostawca p3atnika ma uzasadnione i nale¿ycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewaæ oszustwo, i poinformuje o tym w formie pisemnej organy powo3ane do œcigania przestêpstw. W przypadku gdy p3atnik korzysta z rachunku (...), dostawca p3atnika przywraca obci1¿ony rachunek (...) do stanu, jaki istnia3by, gdyby nie mia3a miejsca nieautoryzowana transakcja p3atnicza. Data waluty w odniesieniu do uznania rachunku (...) p3atnika nie mo¿e byæ póŸniejsza od daty obci1¿enia t1 kwot1. W myœl natomiast przywo3anego art. 44 ust. 2 ustawy o us3ugach p3atniczych je¿eli u¿ytkownik nie dokona powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, w terminie 13 miesiêcy od dnia obci1¿enia rachunku (...) albo od dnia, w którym transakcja mia3a byæ wykonana, roszczenia u¿ytkownika wzglêdem dostawcy z tytu3u nieautoryzowanych, niewykonanych lub nienale¿ycie wykonanych transakcji p3atniczych wygasaj1.

Jak wskazuje siê w orzecznictwie jeœli transakcje zosta3y zrealizowane bez zgody p3atnika oraz w okolicznoœciach, za które nie ponosi on odpowiedzialnoœci, a nastêpnie p3atnik dokona3 zg3oszenia wyst1pienia nieautoryzowanych transakcji, to na dostawcy ci1¿y obowi1zek zwrotu kwot nieautoryzowanych transakcji. Jeœli jednak do nieautoryzowanych transakcji p3atnik doprowadzi3 umyœlnie albo w wyniku umyœlnego lub bêd1cego skutkiem ra¿1cego niedbalstwa naruszenia swoich obowi1zków (o których mowa w art. 42 ustawy z 2011r. o us3ugach p3atniczych), wówczas to on, a nie dostawca odpowiada za nieautoryzowane transakcje (por. wyrok S1du Apelacyjnego w W. z dnia 24 maja 2018 r., VI ACa 217/17, L.). C.¿ar udowodnienia, ¿e transakcja p3atnicza by3a autoryzowana przez u¿ytkownika lub, ¿e zosta3a wykonana prawid3owo spoczywa na dostawcy. Wykazanie przez dostawcê zarejestrowanego u¿ycia instrumentu p3atniczego nie jest wystarczaj1ce do udowodnienia, ¿e transakcja p3atnicza zosta3a przez p3atnika autoryzowana. Dostawca jest obowi1zany udowodniæ inne okolicznoœci wskazuj1ce na autoryzowanie transakcji przez p3atnika albo okolicznoœci wskazuj1cych na fakt, ¿e p3atnik umyœlnie doprowadzi3 do nieautoryzowanej transakcji p3atniczej albo umyœlnie lub wskutek ra¿1cego niedbalstwa dopuœci3 siê naruszenia co najmniej jednego obowi1zków o których mowa jest w art. 42 ustawy o us3ugach p3atniczych (por. wyrok S1du Apelacyjnego w £odzi z dnia 10 marca 2017 r. I ACa 1174/16, L.). Z. przy tym nale¿y uwagê, i¿ zgodnie z treœci1 art. 46 ust. 3 ustawy o us3ugach p3atniczych to p3atnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje p3atnicze w pe3nej wysokoœci, je¿eli doprowadzi3 do nich umyœlnie albo w wyniku umyœlnego lub bêd1cego skutkiem ra¿1cego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowi1zków, o których mowa w art. 42. Stosownie zaœ do art. 42 ust. 1 powo3anej ustawy u¿ytkownik uprawniony do korzystania z instrumentu p3atniczego jest obowi1zany:

1) korzystaæ z instrumentu p3atniczego zgodnie z umow1 ramow1 oraz

2) zg3aszaæ niezw3ocznie dostawcy lub podmiotowi wskazanemu przez dostawcê stwierdzenie utraty, kradzie¿y, przyw3aszczenia albo nieuprawnionego u¿ycia instrumentu p3atniczego lub nieuprawnionego dostêpu do tego instrumentu. W myœl ust. 2 w celu spe3nienia obowi1zku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, u¿ytkownik, z chwil1 otrzymania instrumentu p3atniczego, podejmuje niezbêdne œrodki s3u¿1ce zapobie¿eniu naruszeniu indywidualnych danych uwierzytelniaj1cych, w szczególnoœci jest obowi1zany do przechowywania instrumentu p3atniczego z zachowaniem nale¿ytej starannoœci oraz nieudostêpniania go osobom nieuprawnionym.

W ocenie (...) w niniejszej sprawie nie sposób uznaæ, ¿e powódka umyœlnie doprowadzi3a do nieautoryzowanej transakcji p3atniczej b1dŸ dopuœci3a siê wskutek ra¿1cego niedbalstwa naruszenia któregokolwiek z obowi1zków o których mowa jest w art. 42 ustawy o us3ugach p3atniczych. Z.¿yæ nale¿y, i¿ zgodnie ze stanowiskiem judykatury przez nale¿yt1 starannoœæ nale¿y rozumieæ starannoœæ ogólnie wymagan1 w stosunkach danego rodzaju. Jej wzorzec ma charakter obiektywny, a z kolei jego zastosowanie w praktyce polega najpierw na dokonaniu wyboru modelu ustalaj1cego optymalny w danych warunkach sposób postêpowania, odpowiednio skonkretyzowanego i aprobowanego spo3ecznie, a nastêpnie na porównaniu zachowania siê d3u¿nika z takim wzorcem postêpowania. O tym, czy na tle konkretnych okolicznoœci mo¿na osobie zobowi1zanej postawiæ zarzut braku nale¿ytej starannoœci w dope3nianiu obowi1zków, decyduje nie tylko niezgodnoœæ jej postêpowania z modelem, lecz tak¿e uwarunkowana doœwiadczeniem ¿yciowym mo¿liwoœæ i powinnoœæ przewidywania odpowiednich nastêpstw zachowania. Miernik postêpowania d3u¿nika, którego istot1 jest zaniechanie do3o¿enia starannoœci, nie mo¿e byæ formu3owany na poziomie obowi1zków niedaj1cych siê wyegzekwowaæ, oderwanych od doœwiadczeñ, regu3 zawodowych, konkretnych okolicznoœci czy typu stosunków (por. wyrok SN z dnia 17 maja 2002r., I CKN 1180/99; wyrok SN z dnia 23 paŸdziernika 2003r., V CK 311/02; wyrok SN z dnia 8 lipca 1998r., III CKN 574/97). P.œliæ nale¿y, ¿e za niedbalstwo ra¿1ce mo¿e zostaæ uznane niezachowanie podstawowych, elementarnych zasad ostro¿noœci, które s1 oczywiste dla wiêkszoœci rozs1dnie myœl1cych ludzi (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 10 sierpnia 2007r., II CSK 170/07, L.). Zebrany w niniejszej sprawie materia3 dowodowy nie wskazuje, aby stopieñ naruszenia przez powódkê regu3 ostro¿noœci by3 na tyle donios3y, by móc jej postawiæ zarzut ra¿1cego niedbalstwa. Po pierwsze, nale¿y wskazaæ, ¿e do zdarzenia, w wyniku którego powódka utraci3a pieni1dze znajduj1ce siê na jej rachunkach bankowych dosz3o w listopadzie 2020 roku, a wiêc w czasie, kiedy instytucje finansowe, w tym przede wszystkim banki, dopiero zaczyna3y kampaniê informacyjn1 o phishingu, w tym zaczê3y kierowaæ do swoich klientów ostrze¿enia dotycz1ce zachowania ostro¿noœci podczas logowania do bankowoœci mobilnej banku, na co zreszt1 zwróci3 uwagê œwiadek W. Z.. W 2020 roku metody dzia3ania hakerów i œrodki obrony przed nimi nie by3y powszechnie znane, a zatem nie sposób przyjmowaæ, ¿e wiedza odnoœnie zachowania ostro¿noœci przy korzystaniu z kana3ów bankowoœci elektronicznej by3a podstawow1, elementarn1 wiedz1 znan1 ka¿demu rozs1dnemu u¿ytkownikowi. W niniejszym przypadku, o ile bank informowa3 o mo¿liwoœci podszywania siê oszustów pod pracowników infolinii, o tyle z ostrze¿eñ tych nie wynika3o, ¿e oszuœci maj1 mo¿liwoœæ podszywania siê pod numer telefonu infolinii, jaki figuruje na stronie internetowej banku. Po drugie, jak wynika z zebranego materia3u dowodowego, powódka jako klientka banku nie naruszy3a obowi1zków, o których mowa w art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o us3ugach p3atniczych umyœlnie lub wskutek ra¿1cego niedbalstwa. Za (...) przez powódkê, ¿e w czasie, gdy przebywa3a w pracy na jej numer telefonu zadzwoni3a osoba przedstawi3a siê jako pracownik banku (...) i poinformowa3 powódkê, ¿e nast1pi3a próba wy3udzenia z jej rachunku bankowego kwoty 800 z3 oraz zaleci3 jej œci1gniêcie i instalacjê aplikacji umo¿liwiaj1cej udaremnienie ataków hakerskich. (...) ostro¿noœæ powódka nie podawa3a w rozmowie telefonicznej osobie dzwoni1cej ¿adnych danych osobowych ani te¿ danych autoryzacyjnych (has3o, login ani kodów sms), nadto zweryfikowa3a na stronie internetowej numer telefonu, z którego dzwoni3a osoba podszywaj1ca siê pod pracownika banku. P.œliæ przy tym nale¿y, i¿ powódka nie jest specjalist1 z bran¿y IT, pracuje w szkole jako woŸna, st1d nie posiada3a ponadprzeciêtnej wiedzy w zakresie telekomunikacji i nie mia3a œwiadomoœci, ¿e istnieje techniczna mo¿liwoœæ wyœwietlenia na aparacie innego numeru ani¿eli numer z którego faktycznie nast1pi3o po31czenie. Wedle stanu posiadanej wiedzy powódka zachowa3a ostro¿noœæ, albowiem dane poda3a dopiero po upewnieniu siê, ¿e numer telefonu nale¿y faktycznie do pozwanego banku. J.œnie, okolicznoœci zdarzenia, w tym fakt, ¿e dzwoni1cy zna3 dane osobowe powódki, tylko utwierdza3 j1 w przeœwiadczeniu, ¿e rozmawia z pracownikiem banku, a nie z oszustem. Z. nale¿y tak¿e uwagê, ¿e na nr telefonu powódki przychodzi3y smsy zwi1zane ze zmian1 limitów na koncie, co równie¿ wskazywa3o na to, ¿e z powódk1 skontaktowa3 siê bank. Nawet, gdyby szczegó3owo zapozna3a siê z ostrze¿eniami przesy3anymi jej przez pozwany bank, to w okolicznoœciach niniejszego przypadku, mog3a zak3adaæ, ¿e prowadzi rozmowê z pracownikiem banku. O tym, ¿e dzia3anie powódki nie by3o umyœlne, œwiadczy równie¿ fakt, ¿e niezw3ocznie po powrocie z pracy skontaktowa3a siê z infolini1 banku, a po uzyskaniu wiedzy, ¿e pad3a ofiar1 oszustwa z3o¿y3a zawiadomienie o pope3nieniu przestêpstwa. W œwietle zebranego materia3u dowodowego nale¿a3o uznaæ, ¿e powódka nie udostêpni3a œwiadomie identyfikatora, has3a ani innych danych osobom trzecim, a dokonanie przelewów z rachunków bankowych powódki nast1pi3o poza jej wiedz1 i bez autoryzacji przez ni1. Pozwany nie z3o¿y3 ¿adnego dowodu, który wskazywa3by na to, ¿e powódka zatwierdzi3a poszczególne dyspozycje przelewów bankowych, b1dŸ dokona3a zakupów przy u¿yciu karty. Potwierdzenia poszczególnych transakcji bez w1tpienia dokona3a osoba trzecia, na co wskazuje m.in. waluta transakcji – hrywna ukraiñska, miejsce wykonania transakcji – Ukraina. (...) uchybieniem po stronie powódki by3o, ¿e przes3a3a sms-em swój nr PESEL czy dane karty debetowej, co w okolicznoœciach niniejszego przypadku pozwala dzia3aniu powódki postawiæ zarzut niedochowania nale¿ytej starannoœci, jednak¿e nie w stopniu ra¿1cym, jak to usi3uje przedstawiæ strona pozwana. Z drugiej jednak strony trzeba wzi1æ pod uwagê profesjonalizm przestêpstwa, który dot1d sprawca nie zosta3 wykryty (wedle twierdzeñ strony powodowej postêpowanie przygotowawcze zosta3o umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy przestêpstwa).

Z. nale¿y uwagê, ¿e zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2324) na bankach ci1¿y powinnoœæ do3o¿enia szczególnej starannoœci w zakresie prowadzenia rachunków bankowych oraz zapewnienia maksimum bezpieczeñstwa dla wk3adów pieniê¿nych i przeciwdzia3ania wyp3aty tych œrodków na rzecz osób nieuprawnionych. Trudno by3o uznaæ za profesjonalne dzia3anie banku polegaj1ce na braku odpowiedniej reakcji na dokonywane na kontach powódki operacje bankowe dotycz1ce przelewu czy wyp3acie w krótkim czasie znacznych kwot, odpowiadaj1cych praktycznie ca3oœci wk3adów i to w walucie obcej (hrywna ukraiñska) i za zakupy dokonane na terenie obcego pañstwa, podczas gdy tego samego dnia w3aœciciel rachunku bankowego dokonywa3 p3atnoœci przy u¿yciu karty debetowej na niewielkie kwoty w miejscu swojego zamieszkania. Z.¿ywszy na profesjonalny charakter dzia3alnoœci pozwanego i posiadan1 przez niego wiedzê odnoœnie metod wy3udzania œrodków pieniê¿nych i phishingu powinien w taki sposób skonfigurowaæ systemy bezpieczeñstwa, aby umo¿liwia3y wykrycie tego typu transakcji i ich zablokowanie. W niniejszym przypadku transakcje na rachunku powódki odbiega3y od dotychczasowej praktyki w3aœciciela rachunku zarówno w zakresie zaci1gniêcia zobowi1zania kredytowego w znacznej wysokoœci, jak te¿ – co dla rozstrzygniêcia niniejszej sprawy najistotniejsze – w zakresie wydatkowania œrodków zgromadzonych na rachunku. O.œci1, która powinna wzbudziæ reakcjê banku by3o przede wszystkim miejsce dokonywania transakcji p3atniczych i waluta transakcji. Nie by3o fizycznej mo¿liwoœci, aby w ci1gu kilku godzin powódka przemieœci3a siê z G. na teren Ukrainy. (...), fakt, i¿ tego typu przestêpstwa s1 nader czêsto dokonywane z terenu pañstw by3ego ZSRR winien byæ znany pozwanemu i winien na to odpowiednio zareagowaæ. Bank winien stworzyæ odpowiednie algorytmy, które uniemo¿liwia3yby, b1dŸ ograniczy3y tego typu proceder.

W œwietle zebranego materia3u dowodowego nie ulega w1tpliwoœci, ¿e powódka niezw3ocznie po zauwa¿eniu utraty œrodków na koncie dokona3a zg3oszenia nieautoryzowanych transakcji, a zatem dochowa3a terminu o jakim mowa w art. 44 ust. 2 ustawy o us3ugach p3atniczych.

(...)¿sze na wzglêdzie, na mocy art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o us3ugach p3atniczych, (...) od pozwanego na rzecz powódki kwotê 22.309 z3. Nadto, na podstawie art. 481 kc (...) odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia 13 listopada 2020r. do dnia zap3aty, maj1c na wzglêdzie, ¿e w dniu 11 listopada 2020r. z3o¿y3a reklamacjê i wnios3a o zwrot utraconych œrodków. Roszczenie sta3o siê wymagalne stosownie do art. 455 kc.

O kosztach procesu (...) na mocy art. 98 kpc i zgodnie z zasad1 odpowiedzialnoœci za wynik sprawy zas1dzi3 od przegrywaj1cego niniejsz1 sprawê pozwanego na rzecz powodów kwotê 4.733 z3, na któr1 sk3adaj1 siê: op3ata s1dowa od pozwu (1.116 z3), op3ata za czynnoœci fachowego pe3nomocnika w stawce minimalnej (3.600 z3) oraz op3ata skarbowa od pe3nomocnictwa (17 z3). Na mocy art. 98 § 1

1 kpc od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia (...) od powy¿szej kwoty tak¿e odsetki ustawowe za opóŸnienie