I C 248/21

Wyrok+Uzasadnienie

Sygn. akt: I C 248/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2022r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2022 r. w K.

sprawy z powództwa D. S. (1)

przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w D.

o zapłatę

sygn. akt I C 248/21

UZASADNIENIE

Powód D. S. (1) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w D. łącznie kwoty 74.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych poprzez:

- zamontowanie w oknach cel mieszkalnych przesłon tzw. „blind”, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł,

- nie przystosowanie jednostki do przeprowadzania nocnych kontroli tj. brak stosowanego oświetlenia do wykonywania tej czynności, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł,

- nie wydanie powodowi zgody na posiadanie w celi konsoli do gier X-B. (...), w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł,

- nie wydanie powodowi zgody na posiadanie w celi elektrycznej szczoteczki oraz trymera, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł,

- niezasadne sporządzenie wniosków dyscyplinarnych w dniach 13 i 14 lipca 2020 r. przez funkcjonariuszy służby więziennej, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 20.000,00 zł,

- narażenie na utratę zdrowia lub życia powoda w czerwcu 2020 r. poprzez wydanie przez kierownika jednostki zgody na wykonywanie przez osadzonych prac porządkowych poza terenem jednostki, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 10.000,00 zł,

- brak zapewnienia powodowi zajęć sportowych, ruchowych i siłowych poprzez brak siłowni, przyrządów do ćwiczeń na placu spacerowym oraz umieszczenie stołu do tenisa w świetlicy o małym metrażu; w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 4.500,00 zł

- nierzetelne sporządzanie przez funkcjonariuszy służby więziennej opinii i ocen okresowych powoda, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 8.000,00 zł,

- bezprawne i bezzasadne zastosowanie wobec powoda środków przymusu w dniu 15.07.2020 r. w czasie doprowadzenia go na komisję penitencjarną, w związku z czym powód domagał się zadośćuczynienia w wysokości 15.000,00 zł.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w okresie od dnia 23.03.2020 r. przebywał w Oddziale Zewnętrznym Zakładu Karnego w D., który mieścił się w G.. Powód wskazywał, że w celi, w której przebywał, w oknach zostały zamontowane przesłony, co ograniczało dostęp światła dziennego i świeżego powietrza, przez co był zmuszony nawet w porze dziennej korzystać z zamontowanego na suficie oświetlenia, aby czytać lub pisać, co miało wpływ na jego słaby wzrok oraz samopoczucie i bóle głowy. Dalej powód wskazywał, że w czasie pobytu w jednostce każdej nocy od 3 do 5 razy był „wyrywany” ze snu z uwagi na dokonywane przez funkcjonariuszy kontrole nocne i włączenie przez nich światła w celi. Powód wskazał, że jednostka nie posiadała specjalnego światła do kontroli nocnych, czym naruszono prawo powoda do snu, ponieważ powód był niewyspany i ospały. Powód wskazał, że w Zakładzie Karnym dyskryminowano go i pozbawiano prawa do dbania o higienę, ponieważ nie udzielono mu zgody na posiadanie w celu konsoli X – B. (...), szczoteczki elektrycznej oraz trymera. Powód podnosił również, że funkcjonariusze jednostki, w której przebywał składali przeciwko niemu nieprawdziwe wnioski dyscyplinarne, sporządzali nierzetelne oceny okresowe w odwecie za to, że powód korzystał ze swoich praw wynikających z kodeksu karnego wykonawczego, a kierownik jednostki naraziła go na stres i obawę przed zakażeniem koronawirusem. W ocenie powoda w zakładzie karnym nie dano mu możliwości rozładowania nagromadzonej energii i emocji wynikających z izolacji więziennej, ponieważ jednostka nie zapewniała osadzonym praktycznie żadnych zajęć sportowych. Odnośnie zastosowania wobec powoda środka prewencyjnego w postaci założenia kajdanek w czasie jego pobytu przed komisją penitencjarną, powód wskazał, że decyzja taka była pozbawiona podstaw prawnych, ponieważ powód nie był ani agresywny ani wulgarny.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że przesłony umieszone w celach mieszkalnych w jednostce w G. są zgodnie z § 31 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej i posiadają współczynnik przenikania światła 89%, co znacznie przewyższa wymagania zawarte w wytycznych Dyrektora Służby Więziennej z dnia 04.06.2013 r. w sprawie wymagań dla zabezpieczeń techniczno ochronnych w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. Dodatkowo wskazano, że przesłony zostały zamontowane z uwagi na położenie Zakładu Karnego w centrum miasta i jego sąsiadowanie bezpośrednio z parkingiem sklepowym oraz budynkami mieszkalnymi. Odnośnie kontroli nocnych pozwany wskazał, że ich przeprowadzenie jest obowiązkiem, który wynika z § 49 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Do kontroli tej w celach więziennych używa się opraw oświetlenia podstawowego, co nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Dalej pozwany wskazał, że powód w czasie pobytu w Zakładzie Karnym wnosił o wyrażenie zgody na posiadanie w celi sprzętu w postaci konsoli (...) 360 i wnioski zostały załatwione odmownie z uwagi na regulacje zawarte w 10 pkt 6 lit c Zarządzenia nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w D. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w D. Oddział Zewnętrzny w G.. Zgoda na posiadanie trymera i szczoteczki elektrycznej jest w ocenie pozwanego zgodą uznaniową, ponieważ przedmioty te nie są wymienione w § 10 w/w zarządzenia, ale osadzony mógł zwrócić się o wydanie mu szczoteczki do zębów. Odpowiadając na zarzut dotyczący wniosków dyscyplinarnych i zastosowanych wobec powoda środków przymusu, pozwany wskazał, że były zasadne. Odnośnie zatrudniania osadzonych poza terenu zakładu karnego pozwany wyjaśnił, że wykonywali oni jedynie prace porządkowe na terenie jednostki, bez kontaktu z osobami postronnymi, a zatrudnienie poza terenem jednostki zostało wstrzymane z uwagi na pandemię wirusa (...)19. Z tego samego powodu nie były realizowane zajęcia sportowe poza terenem jednostki, ale osadzeni w zakładzie mieli do dyspozycji dwie świetlice ze stołami do tenisa, mogli korzystać z gier planszowych. Co do osoby powoda, to komisja penitencjarna zaopiniowała negatywnie korzystanie przez niego z uprawnień określonym w art. 91 pkt 4 kkw. Pozwany zaprzeczył, że powód był szykanowany lub dyskryminowany podczas pobytu w Zakładzie Karnym.

Sąd ustalił, co następuje:

W okresie od dnia 23 marca 2020 r. do dnia 15 lipca 2020 r. powód D. S. (1) odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w G., stanowiącego Oddział Zewnętrzny Zakładu Karnego w D.. Zakład ten jest zakładem typu półotwartego. W okresie pobytu w tej jednostce powód był umieszony w celach o nr 208 i 107.

Na oknach w/w cel, oprócz krat, zamontowane były mleczne przesłony okienne, których celem było odizolowanie osadzonych od osób z zewnątrz, ponieważ Oddział Zewnętrzny w G. położony był w centrum miasta, blisko bloków mieszkalnych i sporego parkingu sklepowego. Z powodu tych przesłon, które zakrywały cały otwór okienny, często zdarzało się, że osadzeni, w tym powód, nawet w ciągu dnia zmuszeni byli włączać w celi światło. Jak wynika ze świadectwa jakości nr (...) z dnia 28.12.2015 r., przesłony były wykonane z kształtowników stalowych zabezpieczonych podkładem cynkowym oraz zewnętrzną farbą proszkową oraz wypełnione poliwęglanem o grubości 3mm o współczynniku przenikania światła powyżej 70%.

W w/w jednostce każdej nocy odbywały się kontrole nocne, podczas których pełniący służbę funkcjonariusz, zapalał w celi światło i przez wizjer w drzwiach sprawdzał stan osadzonych. Takich kontroli było każdej nocy kilka, mniej więcej co dwie godziny i trwały one kilka sekund. Jednostka w G. nie posiadała do tych kontroli specjalnych lamp, funkcjonariusze podczas kontroli włączali główne światło w celi, co powodowało, że powód wybudzał się.

W czasie pobytu powoda w Oddziale w G. jego współpraca i kontakty z funkcjonariuszami służby więziennej, w tym z wychowawcami, nie układała się najlepiej. Początkowo wychowawcą powoda był Ł. M., który wystawił mu opinię pozytywną, ale w późniejszym czasie zachowanie powoda zmieniło się, prezentował postawę roszczeniową, skracał dystans, negował kierowane do niego polecenia, straszył funkcjonariuszy, że złoży na nich skargi i namawiał innych osadzonych do takiego samego zachowania. Z powodu takiego zachowania powodowi zmieniono grupę wychowawczą, ale jego zachowanie w stosunku do nowego wychowawcy nie zmieniło się.

W dniach 13 i 14 lipca 2020 r. miały miejsce trzy sytuacje z udziałem powoda, który w trakcie rozmów z funkcjonariuszami więziennymi zachowywał się niewłaściwie, m.in. mówił podniesionym głosem, używał wulgarnych słów, ignorował wydawane mu polecenia, straszył funkcjonariuszy skargami i pozwami. W związku z tym funkcjonariusze M. D., K. P. i P. W. sporządzili wnioski dyscyplinarne i w dniu 15.07.2020 r. powoda ukarano karą łączną w postaci możliwości otrzymania paczek żywnościowych na okres 3 miesięcy.

W tym samym dniu powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w D. celem stawienia się przed Komisją Penitencjarną. Pełniący służbę dowódca zmiany st. chor. D. S. (2), w związku ze zdenerwowaniem powoda, na czas stawienia się przed Komisją, polecił założenie mu prewencyjnie kajdanek na ręce trzymane z tyłu w celu zapobieżenia objawom agresji lub autoagresji. Członkowie Komisji Penitencjarnej podczas swoich posiedzeń z udziałem osadzonych, znajdują się blisko nich i dzieli ich jedynie stół za których siedzą. Powód jadąc na posiedzenie Komisji wiedział, że jej przedmiotem będzie zmiana jego podgrupy.

Na zastosowanie w/w środka prewencyjnego powód złożył skargę do Dyrektora Zakładu Karnego, który uznał ją za bezzasadną.

Komisja Penitencjarna, po zapoznaniu się m.in. z projektem oceny okresowej powoda, dokonała negatywnej oceny jego postępów w procesie resocjalizacji i podjęła decyzję o zmianie podgrupy skazanego z grupy R-2 na grupę R-1 i skierowanie go tym samym do odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie zamkniętym. Na decyzję tę powód złożył skargę, ale została ona podtrzymana.

Powód składał również skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej oraz do Sądu Okręgowego w Olsztynie oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości na sposób stosowanych wobec niego oddziaływań resocjalizacyjnych, na zastosowane wobec niego kary dyscyplinarne oraz zmianę podgrupy, ale również i one zostały uznane za bezzasadne. Skargi powoda dotyczyły również wszystkich opisanych przez niego w pozwie zastrzeżeń co do funkcjonowania Zakładu Karnego. Żadna z nich nie została uwzględniona.

Zarządzeniem nr (...) z dnia 17.03.2020 r. Dyrektor Zakładu Karnego w D., w związku z ogłoszeniem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego wstrzymał na terenie Zakładu Karnego w D. oraz Oddziału Zewnętrznego Zakładu Karnego w D. zatrudnienie osadzonych poza terenem jednostki, udzielanie osadzonym widzeń oraz odprawianie nabożeństw i udzielanie posług religijnych. Stan ten był utrzymany podczas całego pobytu powoda w jednostce karnej w G.. W okresie tym powód nie był również kierowany do żadnych prac ani wewnątrz jednostki ani na zewnątrz.

Z powodu stanu epidemii osadzeni nie mogli również uprawiać sportu na zewnątrz jednostki. Do dyspozycji mieli dwie świetlice wyposażone w stoły do tenisa, gry planszowe oraz dostęp do biblioteki. Wychowawcy organizowali im również zajęcia kulturalne, a w jednostce znajdował się również teren przeznaczony na spacery.

W czasie swojego pobytu, powód wystąpił o udzielenie mu zgody na posiadanie w celu konsoli X B. (...), szczoteczki elektrycznej oraz trymera. Żaden z jego wniosków nie został uwzględniony przez kierownika jednostki E. G., ponieważ posiadanie konsoli X B. (...) było w jednostce zakazane zgodnie z porządkiem wewnętrznym, a co do trymera i szczoteczki elektrycznej są to przedmioty, w których można coś ukryć, mogą również służyć jako sprzęt do samookaleczenia się przez osadzonych.

W czasie pobytu powoda w Oddziale Zewnętrznym w G. na terenie jednostki obowiązywało Zarządzenie nr (...) Dyrektora Zakładu Karnego w D. z dnia 1.10.2019 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego z Zakładzie Karnym w D. Oddział Zewnętrzny w G.. W § 2 pkt 2 g zarządzenia wskazano, że osadzeni nie mogą posiadać w celach m.in. przedmiotów i dokumentów, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa w Zakładzie. W § 10 zarządzenia określono przedmioty, jakie skazani mogą posiadać w celach, wśród których wymieniono również środki higieny osobistej (§ 10 pkt 1g). W pkt 6c wskazano, że niedozwolone jest posiadanie przez skazanych w celach konsoli typu (...), PS3 oraz (...) i nowszych.

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o: zarządzenie k. 40, pismo k 41, decyzja k. 42, pisma k. 43 – 46, notatki służbowe k. 47 – 49, wnioski o wymierzenie kary dyscyplinarnej k. 50, 216 – 218, pismo k. 62 – 63, informację k. 64, wyjaśnienie k. 77, zeznania świadków M. D. k. 164 – 165, Ł. M. k. 165, K. P. k. 165 – 166, P. W. k. 166 – 167, świadectwo jakości k. 219 – 220, zeznania świadka E. G. k. 221 – 222, K. K. k. 222, G. M. k. 222, D. S. (2) k. 222, zeznania powoda k. 391.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.

Stan faktyczny sąd ustalił przede wszystkim na podstawie przedłożonych przez pozwanego dokumentów, co do wiarygodności których nie miał wątpliwości, również powód w toku procesu nie kwestionował ich treści. Sąd swoje ustalenia oparł również na zeznaniach wszystkich przesłuchanych świadków, albowiem były one spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały. Dodatkowo żadna ze stron ich nie kwestionowała. Sąd dał również w większości wiarę zeznaniom powoda, za wyjątkiem części, w której wskazywał, że to funkcjonariusze byli wobec niego wulgarni i buńczuczni, albowiem zeznania te pozostawały w sprzeczności z zeznaniami świadków K. P., Ł. M., P. W. i M. D. oraz ze zgromadzonymi w postępowaniu dokumentami. Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia nie miał dołączony do pisma pełnomocnika powoda z dnia 13.06.2022 r. zrzut z ekranu oficjalnej strony X B. (k. 359), ponieważ sąd nie miał możliwości skonfrontowania informacji zawartych w zrzucie z konsolą powoda lub chociażby instrukcją jej obsługi lub specyfikacją techniczną, w związku z czym nie wiadomo czy dotyczyły one konsoli powoda.

Jak wynika z treści pozwu, powód swoje roszczenie opierał na treści art. 23 i 24 kc, wskazując, że pozwany naruszył jego dobro osobiste. W piśmie z dnia 13.06.2022 r. pełnomocnik powoda wskazał, że dobrem osobistym powoda, które pozwany naruszył była godność człowieka.

Zgodnie z art. 23 i 24 kc dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego, a ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem, na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Aby uwzględnić żądanie związane z naruszeniem dóbr osobistych należy dojść do przekonania, że spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność zagrożenia lub naruszenia, przy czym istnienie pierwszych dwóch przesłanek musi udowodnić powód, natomiast pozwany musi wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Dodatkowo jeśli powód dochodzi pozwem zapłaty zadośćuczynienia, należy wziąć pod uwagę czy wskutek działania pozwanego doznał krzywdy, o której mowa w art. 448 kc, przy czym jak wskazuje się w orzecznictwie, sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (vide: wyrok SN z 19.04.2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007/7–8, poz. 101).

W stosunku do osób osadzonych w Zakładach Karnych ochronę ich dóbr osobistych gwarantują również normy zawarte w art. 40 i art. 40 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 4 kodeksu karnego wykonawczego, które nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego.

Rozpoznając żądania powoda sąd badał czy w jego przypadku doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego, w szczególności czy powód wykonywał karę pozbawienia wolności w sposób nie urągający jego godności doszedł do przekonania, że jedynymi nieprawidłowymi zachowaniami pozwanego, które mogły naruszać jakiekolwiek dobro osobiste powoda było zamontowanie w oknach cel niewłaściwych przesłon oraz przeprowadzania kontroli nocnych z użyciem światła podstawowego.

W zakresie żądania przez powoda zadośćuczynienia związanego z przesłonami, sąd na wniosek jego pełnomocnika dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa (k. 259 – 321), który wskazał, że we wszystkich badanych celach odległość konstrukcji przesłony umożliwia w pełni przepływ powietrza do wnętrz pomieszczenia (k.278), natomiast zarówno w celi 107 jak i celi 208, w których powód przebywał w trakcie pobytu w Oddziale Zewnętrznym w G., doświetlenie tych pomieszczeń światłem naturalnym jest niewystarczające. Jak wskazał biegły, w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzki, stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8 tj. 1m2 okna (w świetle ościeżnic) na 8 m2 podłogi. W żadnej z badanych cel warunek powyższy nie został spełniony (k. 283, 287), przy czym biegły dokonując obliczeń dokonywał zmniejszenia przepuszczalności światła w oknach z uwagi na zastosowane zasłony, biorąc pod uwagę ich współczynnik przenikania światła. Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować opinię biegłego w tej części. Również żadna ze stron nie podważała obliczeń i wniosków płynących z opinii. Wprawdzie biegły nie wskazał w opinii z czego zostały wykonane przesłony, ale okoliczność tę sąd ustalił na podstawie świadectwa jakości.

Jak wynika z opinii biegłego oraz jak słusznie zauważył pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 13.06.2022 r., powód przebywał w celach niespełniających wymogów § 57 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8 (na treść tego przepisu powołał się w opinii biegły). Owszem zastosowanie samych przesłon jest zgodne z § 31 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, ale sposób ich zamontowania nie może naruszać innych obowiązujących przepisów. Nie tylko powód, ale i świadkowie – funkcjonariusze więzienni zeznawali, że osadzeni z powodu zbyt ciemnych cel, w ciągu dnia włączali w nich światło. Nie trzeba być specjalistą aby stwierdzić, że dostateczny brak światła dziennego źle wpływa na samopoczucie, a zbyt ciemne pomieszczenia mogą powodować pogorszenie wzroku, dla którego używanie światła sztucznego w ciągu dnia nie jest korzystne. Wprawdzie powód nie zgłaszał żadnych dowodów, które miałby potwierdzić pogorszenie w związku z tymi niedogodnościami jego wzroku lub zdrowia psychicznego, ale biorąc pod uwagę, że w nieprawidłowo oświetlonych celach powód przebywał prawie 4 miesiące, a dokładnie 115 dni, sąd uznał, że zadośćuczynienie jakiego żądał z tego tytułu w wysokości 5.000,00 zł nie jest wygórowane i roszczenie to uwzględnił w całości.

Odnosząc się do światła stosowanego przez pozwanego w trakcie kontroli nocnych, sąd również uznał roszczenie powoda w tym zakresie za zasadne. Nie kwestionując wynikającego z § 49 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej obowiązku wykonywania przez funkcjonariuszy kontroli nocnych osadzonych, to wykonywanie ich poprzez zapalanie kilka razy w ciągu nocy światła o takim samym natężeniu jak to używane w czasie, gdy osadzeni nie spali, może powodować u części osób wybudzanie i problemy z zaśnięciem po takiej kontroli, a tym samym niewyspanie i złe samopoczucie w dniu następnym. Przeprowadzanie kontroli w taki sposób naruszało m.in. treść art. 112 § 11 kkw. Ponieważ jednak w ocenie sądu w trakcie wykonywania kary pozbawienia wolności nie chodzi o komfort osadzonych, a stopień uciążliwości tych kontroli nie był tak znaczny jak wskazywał powód, właściwą sumą za naruszenie prawa powoda do spokojnego i nieprzerwanego snu jest kwota 500,00 zł.

W ocenie sądu powód nie udowodnił naruszenia jakichkolwiek jego dóbr osobistych poprzez wskazywane przez niego pozostałe, niewłaściwe w jego ocenie, zachowania pozwanego.

W szczególności powód nie przedstawił ani jednego dowodu mającego potwierdzić okoliczność, że funkcjonariusze służby więziennej niezasadnie sporządzili wnioski dyscyplinarne o jego ukaranie oraz nierzetelnie sporządzali dotyczące go opinie i oceny okresowe. Na temat tych okoliczności powód nie wypowiedział się nawet podczas przeprowadzania dowodu z jego przesłuchania, a był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Na uwadze należy mieć okoliczność, że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). W myśl wskazanych przepisów to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a Sąd nie jest władny tego obowiązku nawet wymuszać, ani – poza zupełnie wyjątkowymi sytuacjami – zastępować stron w jego wypełnieniu. Ciężar udowodnienia spoczywa na stronie, a ów ciężar rozumieć należy z jednej strony jako obarczenie strony procesu obowiązkiem przekonania sądu dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami zaniechania realizacji tego obowiązku, lub jego nieskuteczności. Tą konsekwencją jest zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik procesu (podobnie: wyrok SN z 7.11.2007 r., II CSK 293/07). Jak wskazano wyżej, to na powodzie ciążył ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego. Zadaniu temu powód nie podołał.

Sąd nie podzielił również stanowiska powoda jakoby brak zgody na posiadanie w celi konsoli do gier X B. (...), szczoteczki elektrycznej i trymera dyskryminowało go i naruszyło jego prawo do higieny. Posiadanie konsoli X B. (...) było wyraźnie zabronione w porządku wewnętrznym jednostki, dodatkowo z treści art. 110 a § 2 kkw wynika, że dyrektor jednostki może a nie musi wyrazić zgodę na posiadanie przez skazanego takiego sprzętu w celi. Co do szczoteczki elektrycznej oraz trymera, to świadek E. G. wyjaśniła powody swojej odmowy, wskazała, że w takich urządzeniach można coś przechować i trzeba je przed wydaniem osadzonemu rozkręcać, co może spowodować ich uszkodzenie, a dodatkowo K. P. wyjaśnił, że takie urządzenia jak szczoteczki elektryczne czy trymery są przez osadzonych przerabiane np. na maszynki do tatuaży i inne zabronione przedmioty. Ponadto art. 111 § 1 kkw zapewniał powodowi środki higieny osobistej, w tym również „zwykłą” szczoteczkę do zębów, za pomocą której można dbać o higienę jamy ustnej.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniem powoda, że wyrażenie przez kierownika jednostki zgody na wykonywanie przez osadzonych prac porządkowych poza terenem jednostki narażało go na utratę zdrowia lub życia, skoro po pierwsze powód takich prac nie tylko nie wykonywał, ale nawet nie twierdził, że był do nich kierowany.

Odnośnie braku stosownych zajęć sportowych w jednostce, należy wskazać, że w trakcie przebywania powoda w jednostce w G., na terenie całego kraju wprowadzono stan zagrożenie epidemicznego i nie tylko skazani, ale wszyscy obywatele byli zobowiązywani do pozostania w domu, unikania kontaktów z innymi osobami i zachowania dystansu społecznego. Abstrahując od tego czy były to zalecenia i zakazy zgodne lub niezgodnie z Konstytucją, z całą pewnością miały one na celu ochronę zdrowia i życia ludzkiego. W związku z tym decyzja kierownictwa Zakładu Karnego, w którym przebywał powód, o nie wypuszczaniu osadzonych poza teren zakładu w celu uczestniczenia w grach zespołowych, była jak najbardziej słuszna. Dodatkowo, jak wynika z zeznań świadków, powód nie zgłaszał chęci udziału w takich zajęciach. W ocenie sądu powód miał możliwość rozładowania swojej energii grając w tenisa stołowego, mógł również ćwiczyć podczas spacerów, ponieważ do wykonywania tych czynności nie jest wymagany żaden profesjonalny sprzęt.

Odnosząc się ostatniego z zarzutów powoda tj. do nieuprawnionego w jego ocenie zastosowania wobec niego środku przymusu w postaci założenia kajdanek na czas stawienia się przed Komisją Penitencjarną, w ocenie sądu zachowanie funkcjonariuszy były zgodnie z prawem, w szczególności z treścią art. 15 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 9 ustawy z dnia 24.05.2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, zgodnie z którymi kajdanek można użyć m.in. w przypadku zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia, co miało miejsce w przypadku powoda. Jak wyjaśnili świadkowie, w tym D. S. (2), powód miał stawić się przed Komisją Penitencjarną w celu zmiany grupy i ewentualnego przeniesienia go do zakładu karnego typu zamkniętego, co z całą pewnością nie stanowiło dla niego pozytywnej informacji i słusznie można było przypuszczać, że w trakcie posiedzenia powód zdenerwuje się. Dodatkowo z wniosków dyscyplinarnych powoda i zeznań świadków wynika, że powód był osobą porywczą, źle odnoszącą się do funkcjonariuszy służby więziennej, co tym bardziej przemawiało za zastosowaniem wobec niego środka prewencyjnego w postaci kajdanek. Świadek D. S. (2) zeznał również, że w 90% takich przypadków zakłada się kajdanki, bo nie jest w stanie przewidzieć zachowania osadzonego, a jego obowiązkiem jest ochrona konwojentów, członków Komisji i samych skazanych. Dodatkowo powód kajdanki miał założone jedynie na czas jego udziału w posiedzeniu Komisji, a nie przez okres całego Konwoju, w związku środek ten nie był stosowany zbyt długo i nie był dla niego nadmiernie uciążliwy.

W ocenie sądu opisywane przez powoda negatywne konsekwencje jakich miał doznać w związku z brakiem konsoli, trymera i maszynki elektrycznej czy zastosowaniem wobec niego środka przymusu są wyłącznie jego osobistymi odczuciami, które nie mogą w prosty sposób prowadzić do wniosku, że nastąpiło przekroczenie zwykłego zakresu dolegliwości, wiążącego się z osadzeniem go zakładzie karnym, uzasadniające naruszenie jego dóbr osobistych. Trzeba pamiętać, że powód odbywał karę pozbawienia wolności, a nie przebywał obozie wypoczynkowym i z okolicznością tą w sposób naturalny wiążą się pewne niedogodności i ograniczenia. Dodatkowo zauważyć należy, że wbrew stanowisku powoda, rolą funkcjonariuszy więziennych nie jest spełnianie wszystkich życzeń skazanych, a dbanie o ich bezpieczeństwo i trzymanie dyscypliny w jednostce. Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (porównaj:: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 1996, I ACr 341/96, OSA nr 7-8 z 1997 r., poz. 43). października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Nie każde naruszenie dobra osobistego daje prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl art. 24 kc ochrona taka przysługuje jedynie przed jego bezprawnym naruszeniem, pod którym to pojęciem należy rozumieć zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Takich zachowań wśród funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w D. sąd się nie dopatrzył.

Na marginesie zauważyć należy, że w piśmie z dnia 13. (...). pełnomocnik powoda podnosił kwestię wychłodzenia budynku jednostki i wpływu tego stanu za zdrowie powoda, jednakże powód w pozwie nie żądał zadośćuczynienia związanego z ewentualnymi temperaturami w budynku, a dodatkowo pełnomocnik powoda nie wziął pod uwagę okoliczności, że w czasie oględzin przez biegłego, wskutek reorganizacji, wszystkich osadzonych w Oddziale Zewnętrznym w G. przeniesiono do Zakładu Karnego w D. i budynek jednostki w G. od kilku miesięcy był pusty, w związku z czym trudno wymagać aby temperatury w jego wnętrzu były takie same, jak w budynkach zamieszkałych.

Wobec powyższego sąd w pkt I wyroku zasądził na rzecz powoda od pozwanego kwotę 5.500,00 zł tytułem zadośćuczynienia, a w pkt II w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

O kosztach sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 100 kpc i rozdzielił je stosunkowo, uznając, że powód wygrał proces w 7%.

W pkt IV sąd nakazał ściągnąć od pozwanego kwotę 389,57 zł tytułem części kosztów poniesionych na wynagrodzenie biegłego, stosowanie do wyniku procesu (7% wartości wynagrodzenia biegłego).