I C 267/16

Wyrok+Uzasadnienie+Zarządzenie

Sygn. akt. I C 267/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lipca 2021r.

Sąd Okręgowy Warszawa- Praga w Warszawie Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Eliza Nowicka – Skowrońska

Protokolant: Karolina Konopka

po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej dla (...) przy ul. (...) w W.

o zapłatę

Sygn. akt I C 267/16

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 17 lutego 2016 roku (data prezentaty) powód (...) sp. z o.o. wnosił o zasądzenie od pozwanego, Wspólnoty Mieszkaniowej dla (...) przy ul. (...) w W., w postępowaniu nakazowym kwoty 90.948 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2012 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 25 października 2010 roku zawarł z pozwanym umowę o wykonanie usług budowlanych, następnie na podstawie zapisu umownego wykonał prace dodatkowe nieobjęte umową główną. Powód powołując się na faktury oraz kosztorysy powykonawcze stwierdził zakres robót dodatkowych, których się podjął. W ocenie powoda wykonanie prac dodatkowych było niezbędne do prawidłowego wykonania powłok masy akrylowej i malowania elewacji, co miało być uzgadniane z osobami reprezentującymi pozwanego jak i inspektorem nadzoru. Ponadto, powód powołał się na zawartą z pozwanym umowę z dnia 17 października 2011 r., dotyczącą usunięcia skutków zalania lokali (...) przez nieszczelne izolacje balkonowe.

Powód przy tym wskazał, iż dochodzona pozwem należność obejmuje należności ujęte w wystawionych przez niego fakturach VAT nr (...) datowanych na dzień 31 grudnia 2011 roku, oraz w fakturze VAT nr (...) datowanej na dzień 31 stycznia 2012 roku przy czym faktura ta dotyczyła prac wykonanych w ramach umowy z dnia 17 października 2011 r., powołując się przy tym na skierowane do pozwanej wezwanie do zapłaty (pozew – k. 9 – 13).

W odpowiedzi na pozew z dnia 31 maja 2016 rok (data prezentaty) pozwana Wspólnota Mieszkaniowa dla (...) przy ul. (...) w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana zakwestionowała roszczenie powoda zarówno co do jego zasadności jak i wysokości. Pozwana wskazała, że prace uznane przez powoda za dodatkowe w rozumieniu umowy z dnia 25 października 2010 roku stanowiły docieplenie logii, malowanie szczytów oraz całkowitą wymianę izolacji stropu mansard i zawierały się w ramach prac podstawowych w rozumieniu tej umowy. Jak podniosła strona pozwana, nie została ona poinformowana przez powoda ani inspektora nadzoru o potrzebie wykonania prac dodatkowych, nie zgadzała się również na wykonanie takich prac, w piśmie wskazanym do powoda zaznaczyła ona swój brak zgody na ich wykonanie. Pozwana Wspólnota powołała się również na fakt ustanowienia wynagrodzenia ryczałtowego w umowie głównej. Niezależnie od powyższego pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia dochodzonego pozwem (odpowiedź na pozew – k. 57 – 60).

Przed Sądem Okręgowym w Warszawie, III Wydziałem Cywilnym, pod sygn. akt III C 733/13 toczyło się z powództwa pozwanej w niniejszej sprawie przeciwko powodowi w niniejszej sprawie postępowanie o roszczenia z tytułu wadliwego wykonania umowy na wykonanie usług budowlano-remontowych elewacji i docieplenia logii umowy z dnia 25 października 2010 r. oraz z tytułu wadliwego wykonania umowy na wykonanie usług remontowych z dnia 17 października 2011 r. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt III C 733/13 zasądził na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej (...) przy ul. (...) w W. od pozwanej (...) sp. z o.o. w W. kwotę 45.066,76 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 czerwca 2013 r., w pozostałym zakresie oddalając powództwo. Na skutek apelacji (...) sp. z o.o. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. VI ACa 463/16 zmienił częściowo zaskarżony wyrok, oddalając powództwo co do kwoty 5.892 ,20 zł (postanowienie – k. 157, wyrok SO w Warszawie w sprawie o sygn. akt. III C 733/13 wraz z uzasadnieniem k. 90-102, wyrok SA w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 463/16 wraz z uzasadnieniem k. 212-224v, odpis k. 175-176).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. z siedzibą w W. zawarł w dniu 25 października 2010 r. ze Wspólnotą Mieszkaniową dla (...) przy ul. (...) w W. Umowę o wykonanie usług budowlanych nr (...) (dalej zwaną też umową). Umowa dotyczyła wykonania prac remontowo – budowlanych elewacji - docieplenia loggii, których zakres został opisany szczegółowo w załączniku do umowy, stanowiącego jej integralną część (§ 1 ust. 1 umowy). Termin rozpoczęcia prac w zakresie izolacji balkonów strony ustaliły na dzień 2 listopada 2010 r., z zastrzeżeniem, iż dla pozostałej części robót wymagających pozwolenia budowlanego termin rozpoczęcia prac nastąpi dopiero w dacie uprawomocnienia się pozwolenia. Przyjęte do wykonania prace wykonawca zobowiązał się wykonać do dnia 30 czerwca 2011 r., przy czym wykonywać je miał etapami w terminach określonych w § 6 umowy (§ 2 umowy). Odbiór przedmiotu umowy miał nastąpić na podstawie końcowego protokołu odbioru robót, zaakceptowanego przez niezależnego Inspektora Nadzoru Budowlanego powołanego przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej oraz przedstawicieli zamawiającego i wykonawcy (§ 4 ust. 1 umowy). Wynagrodzenie należne wykonawcy określono ryczałtowo na kwotę 236.000,00 złotych brutto, a jego zapłata miała być dokonana na podstawie faktur wystawionych po zakończeniu poszczególnych etapów robót (§ 6 ust. 1 umowy). Według § 6 ust. 4 umowy wykonawca zobowiązał się do wykonania robót dodatkowych, niewykazanych w załączniku do umowy, które okażą się niezbędne do wykonaniu umowy głównej, pod warunkiem potwierdzenia ich konieczności przez Inspektora Nadzoru. Wynagrodzenie za roboty dodatkowe miałoby być ustalone na podstawie kosztorysu powykonawczego. Wykonawca zobowiązał się w § 10 pkt 1 umowy do informowania zamawiającego lub Inspektora Nadzoru o konieczności wykonania robót dodatkowych i zamiennych w terminie 3 dni od daty stwierdzenia konieczności ich wykonania. W załączniku, o którym mowa w § 1 ust. 1 umowy, jako prace objęte zakresem prac remontowo-budowalnych wskazano m.in. pod pozycją 2.4. założenie siatki wzmacniającej oraz powtórne zaciągnięcie klejem, pod pozycją 2.8. położenie tynku o grubości 1,5 mm typu baranek, pod pozycją 2.9. uzupełnienie styropianu plus siatka plus klej wnęk mansard oraz powierzchni pod mansardami na szczytach budynku na ostatniej kondygnacji, pod pozycją 2.10 naprawę tynku zewnętrznych ścian bocznych logii w pionie nad wejściem do budynku, pod pozycją 3.7. malowanie ścian szczytowych wraz z naprawami, pod pozycją 4.1. wykonanie wymiany izolacji i szlichty mansardy (całkowitej).

Powód był informowany przez pozwaną wspólnotę o jej ograniczonych możliwościach finansowych, a oświadczeniem z dnia 25 października 2010 roku wykonawca oświadczył, iż przyjął do wiadomości, że na dzień podpisania owego oświadczenia wspólnota dysponuje na tę inwestycję kwotą 170.000 złotych i dopiero w kolejnym roku kalendarzowym na Zwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Właścicieli Wspólnoty zajdzie możliwość podwyższenia wysokości wpłat na fundusz remontowy do wysokości 240.000 złotych aby w całości opłacić prace budowlane z umowy nr (...). (umowa z załącznikiem k. 22 – 26, pisma ofertowe k. 307-309, korespondencja stron k. 310-312, oświadczenie powoda k. 63).

Powód przystąpił do wykonania objętych umową prac, w tym docieplenia styropianem 68 logii, malowania szczytów logii i całkowitej wymiany izolacji stropu mansard w nieruchomości pozwanej. W ramach prac zdjęto siding, którym loggie były obłożone. Po zdjęciu sidingu powód uzupełnił ubytki w tynku w miejscu, gdzie uprzednio znajdował się siding. Ponadto został skuty odpadający tynk ze ścian szczytowych oraz 16 ściankach działowych loggii, które następnie zostały otynkowane tynkiem typu baranek z zastosowaniem siatki. W ramach prowadzonych prac powód rozstawił również i następnie zdemontował rusztowanie. Kierownik budowy G. W. był na bieżąco informowany przez pracowników o niezbędnych do wykonania pracach, które były wykonywane. Podczas wykonywania prac remontowych początkowo na budowie nie było Inspektora Nadzoru. Prace, które zostały przez powoda wykonane i następnie przez niego zakwalifikowane jako prace dodatkowe, miały miejsce pod nieobecność Inspektora Nadzoru. Strony nie sporządzały przed wykonaniem tych prac protokołów konieczności odnośnie potrzeby wykonywania prac dodatkowych, również w dzienniku budowy brak było wpisów dotyczących konieczności wykonania prac dodatkowych.

W dniu 12 kwietnia 2011 roku kierownik budowy zwrócił się do zarządu wspólnoty z zapytaniem o możliwość wykonania robót dodatkowych, na co uzyskał odpowiedź negatywną. W trakcie realizacji umowy ani Inspektor Nadzoru, ani pozwana nie zlecali powódce wykonania prac dodatkowych wykraczających poza przedmiot umowy określony w załączniku do niej.

Dnia 18 kwietnia 2011 roku strony podpisały przy udziale Inspektora Nadzoru Budowlanego protokół częściowego odbioru robót, w którym stan zaawansowania robót przyjęto na 76 % zakresu umownego. W protokole tym stwierdzono szereg drobnych usterek, w postaci zabezpieczenia krawędzi parapetów od strony drzwi balkonowych, uszczelnienia połączenia parapetów z ościeżnicą okien i drzwi balkonowych poniżej poziomu otworów cyrkulacyjnych, oczyszczenia drzwi, okna, posadzki i balustrady każdego wskazanego balkonu, jak również oczyszczenia oraz przemalowania miejsca zabrudzenia po kleju, wykonawca zobowiązał się do ich usunięcia do dnia 21 kwietnia 2011 roku. W protokole tym nie stwierdzono żadnych prac dodatkowych (protokół odbioru k. 64, protokół z rozprawy III C 733/13 – k. 140 – 155, zeznania świadka P. G. – k. 238–239, zeznania świadka G. W. k. 335-337, zeznania świadka P. S. k. 357-358, zeznania świadka M. S. k. 358-359, zeznania członków zarządu pozwanej J. F. i M. B. k.382-384, opinia biegłego z akt sprawy III C 733/13 – k. 103 – 107).

W sierpniu 2011 r. powód opracował kosztorysy powykonawcze, na – jak to określono – roboty dodatkowe, w tym na remont elewacji na kwotę 39.701,25 zł, wymianę izolacji i szlichty logii w mansardzie oraz części obróbek blacharskich na kwotę 21.984,86 zł, na rusztowania do wykonania tych robót na kwotę 18.101,01 zł, tj. łącznie 79.787,12 zł

Kolejne dwa protokoły z przeglądu robót remontowo-budowlanych strony sporządziły w dniu 11 października 2011 r., przy udziale Inspektora Nadzoru Budowlanego, w którym stwierdziły kolejny szereg drobnych usterek dotyczących malowania na biało farbą olejną balustrad balkonowych, oczyszczenia płyt chodnikowych, uzupełnienia fragmentu tynku nad parapetem zaokiennym w lokalu nr (...), prac naprawczych w lokalu nr (...) w tym malowania ściany zewnętrznej tego lokalu, napraw trawnika po robotach remontowych. W protokołach tych nie stwierdzono potrzeby wykonania żadnych prac dodatkowych (protokoły k. 65-65v).

Przewidziane umową wynagrodzenie ryczałtowe pozwana uregulowała na podstawie wystawionych przez powoda faktur z dnia 15 grudnia 2010 r. na kwotę 104.004 zł, z dnia 18 kwietnia 2011 r. na kwotę 54.000 zł, z dnia 10 czerwca 2011 r. na kwotę 42.120 zł, z dnia 31 października 2011 r. na kwotę 35.876 zł (okoliczność bezsporna, faktura k. 40, pismo k. 88).

Pismem datowanym na dzień 19 grudnia 2011 r. powód zwrócił się do pozwanej o rozliczenie robót dodatkowych, które miały wystąpić w trakcie realizacji prac elewacyjnych, a które miały obejmować docieplenia logii, malowania szczytów i całkowitą wymianę izolacji stropu mansard. Pismo to strona pozwana podjęła w dniu 31 stycznia 2012 r. (pismo powoda k. 27, dokument „zaawansowanie robót docieplenia logii w budynku mieszkalnym ul. (...) w W.” k. 41, potwierdzenia nadania i odbioru k. 28).

Powód wystawił faktury VAT nr (...) datowane na dzień 31 grudnia 2011 roku. Faktura VAT nr (...) na kwotę 19.549,09 zł została wystawiona z tytułu usług remontowo-budowalnych – montażu i demontażu rusztowania rurowego. Faktura VAT nr (...) na kwotę 23.196,20 zł została wystawiona z tytułu robót remontowo-budowlanych- wymiany izolacji docieplenia i szlichty z dodatkami uszczelniającymi stropu ostatniej kondygnacji według kosztorysu powykonawczego. Faktura VAT nr (...) na kwotę brutto 42.877,35 zł została wystawiona z tytułu robót dociepleniowych elewacji, wykonania prac dodatkowych towarzyszących przy remoncie elewacji (przyklejenie siatki, tynk baranek według kosztorysu powykonawczego). Faktury były wystawiane na podstawie sporządzonych przez powoda kosztorysów powykonawczych (faktury i kosztorysy powykonawcze– k. 29 – 34, kosztorys k. 346).

Pozwany, w piśmie datowanym na dzień 16 stycznia 2012 r. informował powoda o braku zgody na wykonanie robót dodatkowych w ramach umowy nr (...), jak również o braku środków finansowych na takie roboty, pozwana również informowała powoda o pełnym uiszczeniu wynagrodzenia ryczałtowego (pismo – k. 66, dowód nadania k. 67, pismo – k. 69, dowód nadania k. 70, pismo k. 88).

Powód nie wydał pozwanej, pomimo wystosowanego wezwania, dziennika budowy i innych dokumentów dotyczących realizacji umowy nr (...) (wezwanie k. 71, potwierdzenie nadania k. 71v)

Strony zawarły również umowę o wykonanie usług remontowych z dnia 17 października 2011 r. Umowa ta dotyczyła usunięcia skutków zalania lokali nr (...) przez nieszczelne izolacje balkonowe, przy czym zakres prac został szczegółowo opisany w załączniku do umowy, stanowiącym jej integralną część. Powód wystawił fakturę VAT nr (...), datowaną na dzień 31 stycznia 2012 roku z tytułu wykonania prac dodatkowych w lokalach (...), zgodnie z umową z dnia 17 października 2011 roku, na podstawie kosztorysu powykonawczego, na kwotę 5.324,40 złotych brutto. Faktura ta została przez pozwaną opłacona (faktura oraz umowa z dnia 17 października 2011 r. k. 36 – 38).

Powód kierował do pozwanego wezwanie do zapłaty z tytułu faktur VAT nr (...). Pismem z dnia 6 lutego 2012 roku pozwany oświadczył o odstąpieniu od umowy nr (...) z dnia 25 października 2010 roku, wystosował również względem powoda wezwanie do zapłaty kar umownych (pismo k. 28, pismo k. 68, dowód nadania k. 68v).

W dniu 19 grudnia 2012 r. (data stempla na kopercie) powód złożył w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie wniosek o zawezwanie pozwanej Wspólnoty do próby ugodowej w sprawie o zapłatę należności w kwocie 90.948 zł. Do zawarcia ugody w dniu 25 lutego 2013r. jednak nie doszło (zawezwanie k. 1-3 akt Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie o sygn. I Co 76/13 dołączonych do akt głównych, protokół posiedzenia jawnego z dnia 25 lutego 2013 r. k. 21-22 akt Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie o sygn. I Co 76/13 dołączonych do akt głównych).

Ustalając powyższe, Sąd oparł się wskazanych wyżej dokumentach złożonych w niniejszej sprawie, które w całości uznał za wiarygodne, gdyż ich rzetelność i prawdziwość nie były przez strony kwestionowane, a okazały się być one dopuszczonymi jako dowody niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Autentyczność i wiarygodność tych dokumentów nie była przez strony kwestionowana, a także nie wzbudzała wątpliwości Sądu. Strony dokonały jedynie odmiennej ich oceny, w zależności od podnoszonych twierdzeń i zarzutów, co nie miało jednak w ocenie Sądu wpływu na autentyczność i wiarygodność tych dowodów z dokumentów. Ponadto, protokół posiedzenia jawnego z dnia 25 lutego 2013 r. w sprawie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie o sygn. I Co 76/13, dołączonej do akt głównych ma walor dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 244 § 1 k.p.c.). Podobnie charakter dokumentów urzędowych mają załączone do akt protokoły ze sprawy III C 733/13, jak również odpisy orzeczeń w tej sprawie wydanych.

Odnośnie dołączonych do akt niniejszej sprawy protokołów z rozprawy w sprawie III C 733/13 , stwierdzić należy, iż dokumenty te mają walor dokumentu urzędowego. Podkreślenia wymaga, iż dowód z protokołu zeznań świadków przesłuchanych w innym postępowaniu jest dowodem z dokumentu urzędowego odzwierciedlającego treść tych zeznań, a przeprowadzenie tego dowodu nie narusza zasady bezpośredniości (art. 235 § 1 k.p.c.). Przy ocenie dokonywanej na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. należy uwzględnić charakter tego dowodu, przy czym bez naruszenia przewidzianej w art. 235 k.p.c. zasady bezpośredniości możliwe jest jedynie dopuszczenie dowodu z protokołów zeznań świadków przesłuchanych w innej sprawie pod warunkiem, że żadna ze stron nie zażądała przeprowadzenia tych dowodów przed sądem orzekającym (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 września 2018 r. I ACa 752/18, LEX nr 2596502). Sąd w niniejszej sprawie posłużył się tymi protokołami w sposób pomocniczy, uzupełniający względem zgromadzonego materiału dowodowego, w tym złożonych przed tutejszym Sądem zeznań świadków.

Jakkolwiek w protokole rozprawy sprawy o sygn. III C 733/13 z dnia 5 czerwca 2014 roku zaprotokołowano że świadek G. W. zeznał, iż w momencie wykonywania prac objętych umową główną, wystąpiły prace, które należało wykonać dodatkowo, aby elewacja mogła być wykonana prawidłowo (k. 146 – 150), podkreślenia wymaga, iż z protokołu rozprawy sprawy o sygn. III C 733/13 z dnia 10 lutego 2014 roku wynika, że Inspektor Nadzoru P. G. nie stwierdzał konieczności wykonania robót dodatkowych w żadnym zakresie. Ze złożonych w sprawie o sygn. III C 733/13 zeznań świadka P. G. wynika, iż świadek ten nie stwierdzał konieczności wykonania robót dodatkowych, a do dziennika budowy nie była wpisana potrzeba wykonania tych prac. Świadek ten zeznał, iż wykonawca nie tyle zgłaszał konieczność wykonania prac dodatkowych, co zawiadomił pozwaną jak również świadka, iż prace te wykonał (k. 142-143). Jakkolwiek podczas składania zeznań w niniejszej sprawie na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. świadek ten zeznał, iż nie pamięta czy w dzienniku budowy było wskazane wykonywanie prac dodatkowych, a prace musiały być wykonane, żeby można było wykonać kolejne prace, to nie zmienia to faktu, iż z zeznań tych wynika, że świadek, będący Inspektorem Nadzoru, nie zlecał przedmiotowych prac do wykonania jako prac koniecznych.

Wskazać również należy, iż w aktach sprawy znajduje się wykonana na potrzeby postępowania w sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie o sygn. III C 733/13 opinia biegłego sądowego inżyniera budownictwa lądowego, sporządzona również na okoliczność czy roboty dodatkowe, których konieczność wykonania zgłosił i wedle swoich twierdzeń wykonał powód w niniejszej sprawie pokrywały się z przedmiotem umowy nr (...) (opinia k. 103-118v). Opinia ta, będąca dokumentem urzędowym, została uznana jako dowód uzupełniający, a Sąd doszedł do tożsamych wniosków z wnioskami w niej wyrażonymi i uznał ją za sporządzoną w sposób rzetelny i profesjonalny.

Przedstawiona przez stronę pozwaną prywatna ekspertyza techniczna (k. 72-77) nie była podstawą poczynionych ustaleń, bowiem dokument ten jest jedynie dokumentem prywatnym, wykonanym na zlecenie jednej ze stron, w żadnej mierze nie posiadającym waloru opinii biegłego sądowego. Może być on co najwyżej uznany za element argumentacji stanowiska pozwanej.

Sąd na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął zgłoszony przez stronę powodową dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa, rozliczania i kosztorysowania robót budowlanych na okoliczność zasadności wykonania prac dodatkowych oraz ich wyceny, bowiem możliwym było poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie w tym zakresie na podstawie całokształtu pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów w postaci dokumentów. Dowód ten był nieprzydatny, bowiem spór w sprawie dotyczył nie zasadności wykonanych prac, ale tego, czy zawierały się one w katalogu prac budowlano-remontowych objętych załącznikiem do umowy. Ponadto dowód ten zmierzałby jedynie do przedłużenia postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż stwierdzenie, czy wykonane roboty miały charakter robót dodatkowych należy do Sądu, a nie do biegłego i jest możliwe bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych. Pozostałe aniżeli wymienione dokumenty oraz dokumenty zdublowane nie stały się podstawą poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie z racji ich nieprzydatności.

Odnośnie pozostałych przeprowadzonych w sprawie dowodów, zeznania świadka K. G. (Inspektora Nadzoru podczas realizacji prac remontowych przez powoda), będącego dla stron osoba obcą, w ocenie Sądu były szczere i prawdziwe oraz stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń. Świadek ten dobitnie zeznał, iż nie odbierał żadnych prac dodatkowych, bo były one już wcześniej dokonane, nie zgłaszał potrzeby ich wykonania ani nie wyrażał na nie zgody, co wprost przeczy twierdzeniom powoda w tym zakresie, a znajduje potwierdzenie w pozostałym zgormadzonym materiale dowodowym.

W wypadku zeznań świadka P. S., który brał udział w wykonywaniu prac objętych umową nr (...) z ramienia powoda, a nadto jest nadal zatrudniony przez powoda, były wartościowe w zakresie w jakim zeznał on co do zakresu prowadzonych prac. Kwestia ta bowiem znalazła potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Równocześnie podkreślenia wymaga, iż nie posiadał on wiedzy odnośnie zawartej przez strony umowy, więc jakkolwiek wskazywał, iż to pracownicy wykonujący prace zgłaszali potrzebę wykonania danych prac kierownikowi budowy, a ten konsultował je z członkiem zarządu pozwanej J. F., to nie sposób było na tej podstawie ustalić charakteru tych konsultacji, a mianowicie czy pozwana uznawała wykonywane prace za prace dodatkowe w rozumieniu umowy i wyrażała zgodę na przeprowadzenie ich za dodatkowym wynagrodzeniem, czy tez uznawała, iż zawierają się w zakresie umowy zasadniczej.

Odnośnie zeznań świadka M. S. (była członek zarządu Wspólnoty, która przygotowywała umowę nr (...)), należało uznać za prawdziwe i wiarygodne, iż w toku wykonywania umowy nie była zgłaszana przez powoda potrzeba wykonania prac dodatkowych. Pozostawały one w zgodzie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci dokumentów, z którego również nie wynika ta okoliczność, ponadto świadek ten nie jest już członkiem pozwanej wspólnoty i nie ma obecnie bezpośredniego interesu w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia w sprawie, co przemawia za jej wiarygodnością.

Jeżeli chodzi o zeznania świadka G. W., jakkolwiek jest on osobą dla stron obcą, to łączył go z powodem stosunek zależności, a mianowicie był on przez powoda zatrudniony jako kierownik robót. Ponadto, świadek ten z ramienia powoda uczestniczył w określaniu zakresu zleconych prac i formułowaniu oferty dla pozwanej, jest więc oczywistym, iż dążył on do przedstawienia stanu faktycznego sprawy w sposób korzystny dla powoda, bowiem niekorzystny dla powoda wynik niniejszej sprawy może pośrednio negatywnie rzutować na ocenę sposobu wykonywania przez niego obowiązków jako kierownika budowy. Świadek ten, co istotne, w dalszym ciągu współpracuje z powodem, co każe jego zeznania traktować z ostrożnością i jako wiarygodne tylko w zakresie, w jakim są potwierdzone pozostałym zgormadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd nie uznał więc za wiarygodne zeznań świadka w zakresie, w jakim zeznał, iż zaznaczył on przy kalkulacji wykonanych prac w obecności członka zarządu pozwanej J. F., że wyszczególnione prace dodatkowe zostały wykonane i zostaną rozliczone kosztorysem powykonawczym, na co członek zarządu pozwanej J. F. miał się zgodzić (k. 335), bowiem pozostaje to w sprzeczności ze znajdującym się w aktach pisemnym stanowiskiem pozwanej, z którego wynika, iż pozwana w okresie prowadzenia remontu nie akceptowała przeprowadzania żadnych prac dodatkowych, które następnie miałyby być rozliczane kosztorysowo.

Pomocniczy charakter z racji posiadania interesu w uzyskaniu konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie miały złożone w charakterze strony pozwanej zeznania członków zarządu pozwanej Wspólnoty J. F. i M. B., niemniej zeznania te należało uznać za szczere i odpowiadające prawdzie w zakresie, w jakim były one zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci dokumentów oraz z zeznaniami świadka S.. Sąd przy tym uznał za prawdziwe zeznania M. B. również w zakresie, w jakim zeznała ona, iż pozwana wspólnota w całości uiściła należność z faktury nr (...).

Sąd zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 647 kodeksu cywilnego przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. W myśl art. 658 Kodeksu cywilnego przepisy Tytułu XVI Kodeksu cywilnego, zawierającego regulację umowy o roboty budowlane, stosuje się odpowiednio do umowy o wykonanie remontu budynku lub budowli.

Art. 656 k.c. zawiera przy tym bezpośrednie odesłanie do wskazanych unormowań kodeksowych ujętych w regulacji umowy o dzieło Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie dopuszcza się możliwość wykorzystania w drodze analogii do umowy o roboty budowlane niektórych innych przepisów Kodeksu cywilnego o umowie o dzieło, w tym w odniesieniu do przepisów traktujących o wynagrodzeniu ryczałtowym, trafnie uznając za niewystarczające uregulowanie wynagrodzenia za roboty budowlane, przy uwzględnieniu przedmiotu tych robót ustawowo zakreślonego w art. 647 k.c. i art. 658 k.c. (patrz uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2009 r. sygn. III CZP 41/09; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2018 r. sygn. I Aga 387/18).

W myśl więc art. 632 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Stosownie do § 2 tego przepisu, jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.

W pierwszej kolejności niezbędnym było rozpoznanie podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia.

Art. 656 k.c. zawiera bezpośrednie odesłanie do unormowań kodeksowych ujętych w Tytule XV umowa o dzieło, jednakże w odesłaniu tym nie wyszczególniono kwestii przedawnienia roszczeń. W związku z tym roszczenia wynikające z umowy o wykonanie remontu budynku, przedawniają się na podstawie zasad ogólnych, z uwagi na brak odesłania do przepisu szczególnego, podlegają więc ogólnym normom z art. 118 i 120 k.c. (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r. sygn. III CZP 63/01). W niniejszej sprawie kwestię przedawnienia reguluje więc art. 118 k.c., mówiący o trzyletnim przedawnieniu zobowiązania dotyczącego roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co niewątpliwie odnosi się do powoda jako profesjonalisty w zakresie swojej działalności.

Wskazać należy, że między stronami nie jest sporne, że wykonywanie zobowiązania przez powoda miało miejsce w okresie od listopada 2010 r. do czerwca 2011 r., przy czym faktury obejmujące dochodzone przez stronę powodową kwoty zostały wystawione w dniu 31 grudnia 2011 roku oraz w dniu 31 stycznia 2012 roku. Termin przedawnienia, liczony od daty wymagalności liczonej zgodnie z § 6 ust. 1 umowy po upływie 7 dni od daty otrzymania faktury, odnośnie faktury z dnia 31 grudnia 2011 r., w żadnej mierze nie upłynął, bowiem powód w dniu 19 grudnia 2012 r. zawezwał pozwaną Wspólnotę do próby ugodowej, a strony stawiły się przed Sądem w dniu 25 lutego 2013 roku na posiedzeniu jawnym w celu zawarcia przez nie ugody (sprawa o sygn. I Co 76/13). Można więc stwierdzić, iż zgodnie z art. 123 § 1. pkt. 1 k.c nastąpiło przerwanie terminu przedawnienia, a rozpoczęty na nowo bieg tego terminu został przerwany wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie, w dniu 17 lutego 2016 r. Stwierdzić przy tym należy, iż każde zawezwanie do próby ugodowej jest czynnością powodującą przerwę biegu przedawnienia (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II CSKP 104/21 niepubl.). Podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia był więc bezzasadny.

Odnosząc się do merytorycznej zasadności roszczenia, sporna pomiędzy stronami była kwestia zakresu robót budowlanych objętych umową nr (...). Powód uznaje wykonanie robót w postaci docieplenia logii, malowania szczytów oraz całkowitej wymiany izolacji stropu mansard, montaż oraz demontaż rusztowania za wykonanie robót dodatkowych w rozumieniu tej umowy, a pozwany uznaje je za roboty objęte umową główną.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zakres robót dodatkowych wymienionych w fakturach nr (...), których zapłaty powód się domaga, pokrywał się z zakresem robót zawartych w umowie głównej, uszczegółowionych w załączniku do umowy, a wynagrodzenie za te prace zostało przez pozwaną uiszczone w ramach wynagrodzenia ryczałtowego.

Jako logiczna i prawidłowa jawi się przy tym argumentacja strony pozwanej, iż prace, za które wynagrodzenia powód dochodzi, w istocie mieściły się w zakresie prac objętych załącznikiem do umowy nr (...). Dla uznania, iż w rzeczywistości było inaczej, niezbędne by było wykazanie przez powoda, iż prace te mają charakter koniecznych prac dodatkowych, zaakceptowane przez Inspektora Nadzoru w trybie przewidzianym umową, czego powód nie wykazał. To na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż wykonywał prace dodatkowe w rozumieniu wiążącej strony umowy, to jest prac których konieczność była potwierdzona przez Inspektora Nadzoru zgodnie z § 6 ust. 4 umowy.

Właściwym środkiem dowodowym odnośnie tych faktów byłyby w ocenie Sądu chociażby odpowiednie wpisy dzienniku budowy, który był prowadzony przez działającego z ramienia powoda kierownika budowy G. W., których jednakże powód nie przedstawił. Brak jest również pisemnych ustaleń bądź protokołu potwierdzającego zgodę pozwanego na wykonanie robót dodatkowych, jak i brak innych niezbędnych dokumentów zezwalających na wykonanie owych robót, takich jak protokół konieczności podpisany przez obie strony i Inspektora Nadzoru, obmiary i lokalizacja robót dodatkowych sporządzone przez powoda, a zatwierdzone przez pozwanego, jak i kosztorysu przed wykonawczego ani szczegółowego kosztorysu powykonawczego. To, iż o wykonaniu przedmiotowych prac Inspektor Nadzoru dowiedział się po fakcie, co uniemożliwiło mu wyrażenie jakiejkolwiek uprzedniej zgody na jej wykonanie, musi obciążać profesjonalistę, którym jest powód, bowiem zdaniem Sądu warunkiem sine qua non uznania tychże prac za prace dodatkowe w rozumieniu łączącej strony umowy było uprzednie stwierdzenie ich konieczności przez Inspektora Nadzoru, szczególnie wobec sprzeciwu pozwanej na przeprowadzenie prac dodatkowych. Jako, że powód nie podołał w tym zakresie ciężarowi dowodzenia, musi ponieść z tego tytułu negatywne konsekwencje procesowe.

Mając powyższe na uwadze prace, które powód uznaje za prace dodatkowe, w rzeczywistości w rozumieniu łączącej strony umowy należy uznać za ujęte pod pozycją 2.9. załącznika „uzupełnienie styropianu + siatka + klej wnęk mansard oraz powierzchni pod mansardami na szczytach budynku na ostatniej kondygnacji”, pod pozycją 2.10 „naprawa tynku zewnętrznych ścian bocznych logii w pionie nad wejściem do budynku”, pod pozycją 3.7. „malowanie ścian szczytowych wraz z naprawami”, pod pozycją 4.1. „wykonanie wymiany izolacji i szlichty mansardy (całkowita)”. Wykładnia semantyczna poszczególnych zwrotów ujętych w załączniku przynosi bowiem jednoznaczne rezultaty. Prace, które powód stara się zakwalifikować jako prace dodatkowe, polegające na dociepleniu logii, należy zakwalifikować jako prace w zakresie naprawy tynku zewnętrznych ścian logii. Prace ujęte w fakturze nr (...) zupełnie jednoznacznie zawierają się w załączniku do umowy pod pozycją 2.4. „założenie siatki wzmacniającej oraz powtórne zaciągnięcie klejem”, pozycji 2.8. „położenie tynku gr 1,5 mm typu baranek”. Również prace polegające na malowaniu szczytów mieszczą się w ujętym pod pozycją 3.7. załącznika „malowaniu ścian szczytowych wraz z naprawami”, a całkowita wymiana izolacji stropu mansard zawiera się w pracach określonych pod pozycją 4.1. załącznika jako „wykonanie wymiany izolacji i szlichty mansardy (całkowita)”. Również żadną miarą pod dodatkowe roboty konieczne w rozumieniu umowy nie można przyporządkować złożenia i rozłożenia rusztowania.

Na to, iż przeprowadzone prace dodatkowe wchodziły w rzeczywistości w zakres umowy głównej wskazuje również korespondencja stron znajdująca się na k. 311-312, dzięki której można wyinterpretować zgodny zamiar stron zawierających umowę w rozumieniu art. 65 § 2 k.c., zgodnie z którym w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. W korespondencji tej ze strony pozwanej wyraźnie zaznaczono ujęcie w przedmiocie zawieranej umowy koniecznych napraw ścian szczytowych oraz koszt naprawy izolacji na ostatniej kondygnacji, zatopienie siatki wzmacniającej oraz położenie tynku typu baranek o grubości 1.5 mm. Również powód wskazał, iż umowa obejmuje ustawienie i demontaż rusztowania, wykonanie całkowitej wymiany izolacji oraz szlichty mansard.

Irrelewantne pozostaje przy tym, iż przedmiotowe prace musiały być wykonane, aby można było wykonać prace dalsze, bowiem w ocenie Sądu prace te należy ocenić jako wchodzące w zakres przedmiotu prac podstawowych zleconych przez pozwanego powodowi w zawartej umowie. Jest więc oczywistym, iż występowała konieczność ich przeprowadzenia, niemniej wchodziło to w zakres zawartej przez strony umowy. Bez znaczenia pozostaje również to, iż powód przystępując do umowy nie zdawał sobie w pełni sprawy ze skali czekających go prac. To powód, jako profesjonalista powinien był przed zawarciem rzeczonej umowy dokładnie sprawdzić stan techniczny elewacji, aby upewnić się co do opłacalności przyjętego przez siebie zobowiązania w ramach ustalonego przez strony wynagrodzenia ryczałtowego. Nie jest dozwolonym przerzucanie na stronę pozwaną tego ryzyka, do czego powód dążył, bowiem stało to w sprzeczności z ustalonymi przez strony istotnymi warunkami umowy, w tym z ryczałtowym charakterem umówionego wynagrodzenia. Powód przy tym nie wykazał, iż w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.

Z powyższych przyczyn Sąd uznał roboty objęte fakturami nr (...) za roboty objęte załącznikiem do umowy nr (...). W związku z tym, iż wynagrodzenie zawarte w umowie głównej, pomimo rozłożenia na raty było wynagrodzeniem ryczałtowym, a nie kosztorysowym, na co bezpośrednio wskazuje treść umowy, wykonawcy nie należy się dodatkowe wynagrodzenie za dokonanie tych robót. Strony, decydując się na przyjęcie tej formy wynagrodzenia muszą liczyć się z jej bezwzględnym i sztywnym charakterem. W ocenie Sądu powód jako profesjonalista, dokonując szacowania własnego wynagrodzenia w swoim interesie powinien jak najlepiej sprecyzować zakres prac, jak i przewidzieć ich rozmiar oraz koszty wykonania wszelkich prac. Taką ostrożnością powinien wykazać się zwłaszcza w przypadku ustalania wynagrodzenia ryczałtowego.

Mając więc na uwadze, iż w sprawie nie jest spornym, że strona pozwana umówione wynagrodzenie ryczałtowe poniosła, należy stwierdzić, iż należność za prace ujęte w fakturach nr (...) została już w rzeczywistości przez pozwaną w pełni uiszczona, zobowiązanie więc wygasło. Powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu

Wskazać też należy, przy poczynieniu zastrzeżenia, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. III C 733/13, iż również ów Sąd ustalił, że jedynymi pracami wykonanymi przez powoda, które teoretycznie mogłyby być uznane za prace dodatkowe w rozumieniu § 6 ust. 4 umowy o wykonanie usług budowlanych nr (...), jednakże nimi faktycznie nie były, były prace objęte umową z dnia 17 października 2011 r. Prace wykonane przez powoda na mocy umowy z dnia 17 października 2011 r. dotyczyły usunięcia skutków zalania lokali przez nieszczelne izolacje balkonowe. Mając jednakże na uwadze, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż wystawiona na podstawie tej umowy za te prace faktura VAT nr (...) została przez pozwaną opłacona, zobowiązanie z tej umowy również wygasło.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, Sąd w pkt I. sentencji wyroku oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

Powódka, jako strona przegrywająca proces, jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi procesowemu poniesione przez nią koszty procesu, na które to składa się wynagrodzenie pełnomocnika według stawki minimalnej, wynikające z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu, o czym Sąd orzekł w pkt II. sentencji wyroku.

SSO Eliza Nowicka-Skowrońska

ZARZĄDZENIE

(...)

SSO Eliza Nowicka-Skowrońska