I C 385/20

Wyrok+Uzasadnienie

Sygn. akt I C 385/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2022 roku

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 roku w Gdyni

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w B.

przeciwko K. O.

o zapłatę

UZASADNIENIE

STANOWISKA STRON

Powódka (...) S.A. w B. (...) pozew przeciwko K. O. o zap3atê kwoty 45.406,26 z3 z umownymi odsetkami za opóŸnienie w wysokoœci dwukrotnoœci wysokoœci odsetek ustawowych za opóŸnienie od dnia 3 marca 2020 roku do dnia zap3aty.

W pozwie powódka wywodzi3a swoj1 wierzytelnoœæ z weksla, w którym pozwana zobowi1za3a siê do zap3aty w dniu 2 maja 2020 roku kwoty wskazanej na wekslu, to jest kwoty w wysokoœci 45.406,26 z3, który wystawiony zosta3 na zabezpieczenie zwrotu ca3ego zad3u¿enia z tytu3u po¿yczki nr (...) z dnia 23 marca 2019 roku.

Powódka wezwa3a pozwan1 do wykupu weksla dnia 2 kwietnia 2020 roku.

(pozew – k. 3-3v.)

W piœmie z dnia 22 kwietnia 2021 roku powódka oœwiadczy3a, ¿e cofa powództwo ze zrzeczeniem siê roszczenia co do kwoty 7.944,00 z3 z uwagi na dokonane przez pozwan1 wp3aty. Postanowieniem z dnia 2 wrzeœnia 2021 roku umorzono postêpowanie w tej czêœci.

(pismo – k. 43-46, postanowienie – k. 74)

W piœmie z dnia 22 listopada 2021 roku powódka oœwiadczy3a, ¿e cofa powództwo ze zrzeczeniem siê roszczenia co do kwoty 6.696,00 z3 z uwagi na dokonanie przez pozwan1 od dnia wniesienia pozwu kwoty 15.756,00 z3. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 roku umorzono postêpowanie w ww. czêœci.

(pismo – k. 82, postanowienie – k. 90)

W piœmie z dnia 12 kwietnia 2022 roku powódka oœwiadczy3a, ¿e cofa powództwo ze zrzeczeniem siê roszczenia co do kwoty 4.464,00 z3 z uwagi na dokonane przez pozwan1 wp3aty. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 roku umorzono postêpowanie równie¿ w tej czêœci.

(pismo – k. 102, postanowienie – k. 107)

STAN FAKTYCZNY

Dnia 10 lipca 2018 roku pomiêdzy (...) S.A. w B.- (...) K. O. dosz3o do zawarcia umowy po¿yczki gotówkowej nr (...), na podstawie której pozwanej udzielono po¿yczki w kwocie 8.000,00 z3 (ca3kowita kwota po¿yczki), przy jednoczesnym kredytowaniu po¿yczkobiorcy kosztów udzielonej po¿yczki w kwocie 8.000,00 z3, które mia3y zostaæ potr1cone w momencie ich wyp3aty.

Na wymienione powy¿ej koszty sk3ada3y siê: prowizja – w kwocie 6.771,00 z3, op3ata przygotowawcza w kwocie 129,00 z3 oraz wynagrodzenie z tytu3u przyznania pozwanej us3ugi „Twój Pakiet” w kwocie 1.100,00 z3.

Po¿yczka zosta3a udzielona na okres 36 miesiêcy. Rata po¿yczki wynios3a 516,00 z3. Po¿yczka zosta3a oprocentowana wed3ug sta3ej stopy procentowej wynosz1cej 9,91% w skali roku.

W przypadku braku p3atnoœci w terminie po¿yczkodawca mia3 prawo do naliczania odsetek za opóŸnienie równych stopie odsetek maksymalnych za opóŸnienie (punkt 4.1).

(...) „Twój Pakiet” polega3a na tym, i¿ po¿yczkobiorcy przys3ugiwa3y dodatkowe uprawnienia w ramach umowy po¿yczki polegaj1ce na:

- prawie do odroczenia maksymalnie dwóch kolejnych rat albo obni¿enia o 50% maksymalnie czterech kolejnych rat po¿yczki, po z3o¿eniu uprzedniej pisemnej dyspozycji i pod warunkiem uprzedniego braku opóŸnienia w p3atnoœci dotychczasowych rat,

- przyspieszenie wyp3aty po¿yczki z czternastu do dziesiêciu dni roboczych,

- pakiet powiadomieñ sms o przelewie po¿yczki na konto po¿yczkobiorcy, o terminie p3atnoœci raty i zaksiêgowaniu p3atnoœci raty.

(dowód: umowa po¿yczki – k. 84-86, harmonogram – k. 87)

P.¿sza umowa (...) skompensowana kolejn1 umow1 po¿yczki gotówkowej nr (...) zawart1 dnia 21 marca 2019 roku pomiêdzy (...) S.A. w B.- (...) K. O., na podstawie której pozwanej udzielono po¿yczki w kwocie 22.000,00 z3 (ca3kowita kwota po¿yczki), przy jednoczesnym kredytowaniu po¿yczkobiorcy kosztów udzielonej po¿yczki w kwocie 22.000,00 z3, które mia3y zostaæ potr1cone w momencie ich wyp3aty.

Na wymienione powy¿ej koszty sk3ada3y siê: prowizja – w kwocie 19.271,00 z3, op3ata przygotowawcza w kwocie 129,00 z3 oraz wynagrodzenie z tytu3u przyznania pozwanej us3ugi „Twój Pakiet” w kwocie 2.600,00 z3.

Po¿yczka zosta3a udzielona na okres 48 miesiêcy. Rata po¿yczki wynios3a 1.116,00 z3. Po¿yczka zosta3a oprocentowana wed3ug sta3ej stopy procentowej wynosz1cej 9,94% w skali roku.

W przypadku braku p3atnoœci w terminie po¿yczkodawca mia3 prawo do naliczania odsetek za opóŸnienie równych stopie odsetek maksymalnych za opóŸnienie (punkt 4.1).

(...) „Twój Pakiet” polega3a na tym, i¿ po¿yczkobiorcy przys3ugiwa3y dodatkowe uprawnienia w ramach umowy po¿yczki zbie¿ne z uprawnieniami jak w poprzedniej umowie.

Przed zawarciem tej umowy powódka nie dokona3a zbadania oceny zdolnoœci kredytowej pozwanej.

(dowód: umowa po¿yczki – k. 47-49, harmonogram – k. 50)

Pozwana wype3ni3a deklaracjê wekslow1, w której stwierdzono, i¿ zabezpiecza on powódkê z tytu3u zad3u¿enia wynikaj1cego z przedmiotowej umowy, które wynosi 53.568,00 z3 oraz nale¿ne odsetki maksymalne za opóŸnienie. Mo¿liwoœæ wype3nienia weksla przewidziano w sytuacji, gdy opóŸnienie w p3atnoœci kwoty równej jednej pe3nej raty przekroczy trzydzieœci dni, po uprzednim wezwaniu po¿yczkobiorcy do zap3aty w terminie siedmiu dni od daty powstania zaleg3oœci. (...) to podstawê do wype3nienia weksla na sumê odpowiadaj1ca zad3u¿eniu po¿yczkobiorcy wynikaj1cemu z umowy po¿yczki.

(dowód: deklaracja wekslowa – k. 6)

Weksel zosta3 wype3niony na kwotê 45.406,26 z3 z dat1 p3atnoœci 2 maja 2020 roku.

(dowód: weksel – k. 4)

Pismem z dnia 4 marca 2020 roku powódka wezwa3a pozwan1 do zap3aty 2 zaleg3ych rat po¿yczki wymagalnych z dniach 1 lutego 2020 roku oraz 1 marca 2020 roku w 31cznej wysokoœci 1.842,00 z3 w terminie 7 dni pod rygorem wypowiedzenia umowy.

(wezwanie z dnia 04.03.2020r. – k. 53 wraz z potwierdzeniem nadania – k. 54)

Pismem z dnia 3 kwietnia 2020 roku powódka wypowiedzia3a pozwanej umowê po¿yczki nr (...) z zachowaniem trzydziestodniowego terminu wypowiedzenia. J.œnie poinformowano pozwan1 o wype3nieniu weksla na kwotê 45.406,26 z3, na które sk3ada3y siê: kwota niesp3aconej po¿yczki – 45.327,00 z3 oraz kwota odsetek umownych z tytu3u braku sp3aty rat w terminie w kwocie 79,26 z3.

(dowód: wypowiedzenie umowy – k. 5 wraz z wydrukiem z systemu œledzenia przesy3ek – k. 56)

Na poczet umowy pozwana dokona3a wp3at w 31cznej kwocie 28.422,00 z3, przy czym do dnia wypowiedzenia wp3aci3a kwotê 8.202,00 z3.

(dowód: zestawienie p3atnoœci pozwanej – k. 103)

OCENA DOWODÓW

P.¿szy stan faktyczny (...) w ca3oœci ustali3 na podstawie dowodów z dokumentów prywatnych przed3o¿onych przez powoda. (...) zebrany w niniejszej sprawie materia3 dowodowy (...) nie dopatrzy3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania wiarygodnoœci i mocy dowodowej przedstawionych dokumentów w postaci: weksla, deklaracji wekslowej, umowy po¿yczki, wypowiedzenia umowy oraz zestawienia wp3at. P.œliæ nale¿y, i¿ weksel wystawiony przez pozwan1 zosta3 przed3o¿ony w oryginale, a jego forma nie budzi3a ¿adnych zastrze¿eñ. (...) stron do z3o¿enia dokumentu umowy po¿yczki by3a znana s1dowi z urzêdu okolicznoœæ pos3ugiwania siê przez pozwan1 wzorcami umownymi obarczonymi niedozwolonymi postanowieniami umownymi. Podobnie rzecz ma siê do wp3at pozwanych w podobnych sprawach, gdzie pozwana dopiero w odpowiedzi na zobowi1zanie s1du informuje o wp3atach dokonanych przez pozwanych po wniesieniu pozwu (por. art. 3 k.p.c.). W tym samym tonie wypowiedzia3 siê S. O. w G. w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 paŸdziernika 2021 roku w sprawie XVI Ca 975/20 (niepubl.): „W sytuacji, gdy (...) podejmuje w1tpliwoœæ czy postanowienie umowy z której wynikaj1ca wierzytelnoœci zabezpieczone wekslem in blanco maj1 charakter nieuczciwy, winien z urzêdu przeprowadziæ postêpowanie dowodowe w tym zakresie /art. 232 zd. 2 kpc / i w tym celu w sposób wyraŸny wezwaæ powoda do przed3o¿enia tej umowy (...)”. W przeciwnym razie – jak dalej argumentuje s1d – nie dosz3oby do rozpoznania istoty sprawy.

Powódka nie wywi1za3a siê z ca3oœci na3o¿onych na ni1 zobowi1zañ, w tym wyjaœnienia, czy powódka refinansuj1c umowê nr (...) umow1 objêt1 pozwem dokona3a ponownej oceny zdolnoœci kredytowej pozwanej, ewentualnie do wskazania na czym polega3a. Wobec biernoœci powódki (...), ¿e ocena taka nie zosta3a dokonana, a wobec treœci umowy objêtej pozwem uzna3, ¿e kompensowa3a poprzedni1.

PODSTAWA PRAWNA POWÓDZTWA

Swoje roszczenia powódka wywodzi3a z weksla gwarancyjnego in blanco wystawionego przez pozwan1 w celu zabezpieczenia roszczeñ powódki wynikaj1cych z umowy po¿yczki gotówkowej (kredytu konsumenckiego) zawartej dnia 31 marca 2019 roku, nastêpnie wype3nionego przez powódkê na kwotê 45.406,26 z3 i opatrzonego dat1 p3atnoœci na dzieñ 2 maja 2020 roku.

W zwi1zku z powy¿szym podstawê prawn1 powództwa stanowi3y przepisy ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku – Prawo wekslowe (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 160). Zgodnie z art. 104 Prawa wekslowego odpowiedzialnoœæ wystawcy weksla w3asnego jest taka sama, jak akceptanta weksla trasowanego. Natomiast w myœl art. 28 prawa wekslowego przez przyjêcie trasat zobowi1zuje siê do zap3acenia weksla w terminie p3atnoœci.

(...)Π(...) NA (...)

(...) ze stosunku z weksla przeszed3 na stosunek podstawowy, badaj1c z urzêdu niedozwolone zapisy umowne.

W przypadku oparcia roszczenia na wekslu gwarancyjnym, nale¿y wyjaœniæ, ¿e zgodnie ze stanowiskiem (...) art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nale¿y interpretowaæ w ten sposób, i¿ sprzeciwia siê on przepisom, pozwalaj1cym na wydanie nakazu zap3aty opartego na wekslu w3asnym, który stanowi gwarancjê wierzytelnoœci powsta3ej z umowy kredytu konsumenckiego, w sytuacji gdy s1d rozpoznaj1cy pozew o wydanie nakazu zap3aty nie jest uprawniony do zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków tej umowy, je¿eli sposób wykonania prawa do wniesienia zarzutów od takiego nakazu nie pozwala na zapewnienie przestrzegania praw, które konsument opiera na tej dyrektywie (por. wyrok Trybuna3u S.œci UE z dnia 13 wrzeœnia 2018 roku w sprawie C 176-17, publ. (...):EU:C:2018:711).

Ocena zasadnoœci powództwa w œwietle przepisów prawa materialnego, jak ju¿ wspomniano, jest uprawnieniem i jednoczeœnie obowi1zkiem s1du niezale¿nie od postawy procesowej strony pozwanej. Nie mo¿na przy tym zapominaæ, ¿e przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych zosta3y wprowadzone do kodeksu cywilnego w ramach implementacji dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Kompetencja s1du do zbadania z urzêdu tego, czy klauzula w umowie jest postanowieniem nieuczciwym, stanowi w tej sytuacji zarówno œrodek do realizacji celu okreœlonego w art. 6 dyrektywy 93/13/EWG, to znaczy uniemo¿liwienia zwi1zania konsumenta nieuczciwym postanowieniem, jak i do przyczynienia siê do osi1gniêcia celu art. 7 tej dyrektywy, poniewa¿ przeprowadzenie przez s1d z urzêdu takiej oceny mo¿e dzia3aæ jako czynnik odstraszaj1cy oraz przyczyniæ siê do zapobiegania nieuczciwym warunkom w umowach zawieranych pomiêdzy konsumentami a sprzedawcami lub dostawcami (por. m.in. wyrok Trybuna3u S.œci z dnia 21 listopada 2002 roku, C-473/00; wyrok Trybuna3u S.œci z dnia 27 czerwca 2000 r, C-240/98).

(...)¯ (...) PRAWA PROCESOWEGO

N.¿a3o wzi1æ pod uwagê, ¿e powódka jest stron1 wielu procesów, w których pos3uguje siê wzorcami umownymi i w sposób oczywisty dopuszcza siê nadu¿ycia prawa procesowego, o którym mowa w art. 41 k.p.c., zgodnie z którym z uprawnienia przewidzianego w przepisach postêpowania stronom i uczestnikom postêpowania nie wolno czyniæ u¿ytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono. Taktyka procesowa powódki sprowadza siê do przedstawienia wraz z pozwem jedynie wype3nionego weksla in blanco, wypowiedzenia umowy wraz z wezwaniem do wykupu weksla oraz deklaracji wekslowej wystawcy weksla. (...) przedstawia sprawa z odes3ania prejudycjalnego przed T. S.œci Unii Europejskiej o sygn. C-176/17 (wymienione wy¿ej). (...) stanowczo sprzeciwi3 siê przepisom krajowym, pozwalaj1cym na wydanie nakazu zap3aty opartego na wekslu w3asnym, który stanowi gwarancjê wierzytelnoœci powsta3ej z umowy kredytu konsumenckiego, w sytuacji gdy s1d rozpoznaj1cy pozew o wydanie nakazu zap3aty nie jest uprawniony do zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków tej umowy, je¿eli sposób wykonania prawa do wniesienia zarzutów od takiego nakazu nie pozwala na zapewnienie przestrzegania praw, które konsument opiera na tej dyrektywie. Poza tym warto zwróciæ uwagê, ¿e powódka – jak w innych analogicznych sprawach – dopiero na (...) przedstawia informacje o wp3atach dokonanych przez pozwan1 po wniesieniu pozwu, po czym cofa powództwo.

NIEDOZWOLONE KLAUZULE UMOWNE

Zgodnie z treœci1 art. 3851 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi1¿1 go, je¿eli kszta3tuj1 jego prawa i obowi1zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra¿1co naruszaj1c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowieñ okreœlaj1cych g3ówne œwiadczenia stron, w tym cenê lub wynagrodzenie, je¿eli zosta3y sformu3owane w sposób jednoznaczny. W myœl art. 3851 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie s1 te postanowienia umowy, na których treœæ konsument nie mia3 rzeczywistego wp3ywu. W szczególnoœci odnosi siê to do postanowieñ umowy przejêtych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 3852 k.c. oceny zgodnoœci postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje siê wed3ug stanu z chwili zawarcia umowy, bior1c pod uwagê jej treœæ, okolicznoœci zawarcia oraz uwzglêdniaj1c umowy (...) w zwi1zku z umow1 obejmuj1c1 postanowienie bêd1ce przedmiotem oceny.

W myœl art. 3851 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie s1 te postanowienia umowy, na których treœæ konsument nie mia3 rzeczywistego wp3ywu. W szczególnoœci odnosi siê to do postanowieñ umowy przejêtych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. P.œliæ przy tym nale¿y, ¿e zgodnie z treœci1 art. 3851 § 4 k.c. ciê¿ar dowodu, ¿e postanowienie zosta3o uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto siê na to powo3uje, a wiêc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej.

W tym miejscu warto mieæ na uwadze, ¿e w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani obowi1zku wyra¿ania szczegó3owego stanowiska do wszystkich pogl1dów prezentowanych przez strony, o ile nie mia3y one istotnego znaczenia dla rozstrzygniêcia sprawy (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 29 paŸdziernika 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600). Dopuszczalne – a w œwietle brzmienia art. 3271 § 2 k.p.c. wrêcz konieczne – jest rozprawienie siê z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiaj1ce przestrzeni dla racjonalnej obrony pozosta3ych zarzutów, które – przy uwzglêdnieniu koncepcji s1du – staj1 siê wówczas bezprzedmiotowe (por. wyrok S1du Apelacyjnego w W. z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044).

(...) „Twój Pakiet”

(...) w pierwszej kolejnoœci do postanowienia zastrzegaj1cego obowi1zek zap3aty kwoty 2.600,00 z3 tytu3em wynagrodzenia za us3ugê „Twój pakiet”, (...) do przekonania, ¿e przedmiotowa us3uga stanowi3a niczym nieuzasadniony koszt, nie maj1cy ¿adnego zwi1zku z faktycznymi, dodatkowymi czynnoœciami powódki, a tak¿e szczególnymi uprawnieniami konsumenta. N.¿y zauwa¿yæ, ¿e zgodnie z pkt 15. umowy w przypadku nieskorzystania przez po¿yczkobiorcê z czêœci lub wszystkich dodatkowych uprawnieñ w ramach „Twojego pakietu” w ca3ym okresie kredytowania nie ma wp3ywu na cenê tej us3ugi. Zatem, nawet gdyby konsument w ogóle nie korzysta3 z tego pakietu, a powódka nie by3aby obci1¿ona ¿adnymi dodatkowymi czynnoœciami zwi1zanymi z obs3ug1 pozwanej, to konsument i tak musia3by ponieœæ koszty tej us3ugi.

W przedmiotowej sprawie nie wykazano, ¿e pozwana korzysta3a z uprawnieñ wynikaj1cych z tego pakietu. Nadto, w treœci umowy wskazano, ¿e skorzystanie z tej us3ugi umo¿liwia3o konsumentowi otrzymanie œrodków w przyspieszonym o 10 dni roboczych terminie. Na podstawie zasad doœwiadczenia ¿yciowego i logicznego rozumowania mo¿na jednak stwierdziæ, i¿ w ramach oferowanych na rynku produktów finansowych wyp3ata po¿yczki zazwyczaj nastêpuje szybciej, ni¿ w terminie 14 dni (pkt 1.6), a zatem powy¿sza us3uga nie jest dla konsumenta ¿adnym przywilejem czy korzyœci1 w stosunku do innych produktów.

(...) ta mia3a uprawniaæ po¿yczkobiorcê do obni¿enia maksymalnie czterech kolejnych rat o 50 % lub odroczenia maksymalnie dwóch kolejnych terminów p3atnoœci. Przy czym wymaga3o to z3o¿enia dodatkowej deklaracji. Nie by3o to szczególnie korzystne uprawnienie konsumenta zestawiaj1c ze sob1 wysokoœæ op3aty za us3ugê (2.600,00 z3) z wysokoœci1 miesiêcznej raty (zw3aszcza po wyeleminowany abuzywnych zapisów umownych). O wiele korzystniejsze by3oby dla konsumenta uiszczenie pe3nej raty za œrodki przeznaczone docelowo na zap3atê tej us3ugi, tym bardziej, ¿e odroczone raty lub czêœci mia3y zostaæ sp3acone w dodatkowym okresie kredytowania. W œwietle powy¿szego nale¿a3o uznaæ, ¿e powy¿szy pakiet w ¿adnym stopniu nie wprowadzi3 udogodnieñ dla pozwanej, a stanowi3 jedynie podstêpne zawy¿enie kosztów po¿yczki i wygenerowa3 dodatkowe wynagrodzenie dla powódki. Z. nale¿a3o uwagê, ¿e kwota obci1¿enia powinna odpowiadaæ okresowi korzystania z us3ugi, a nie ca3emu okresowi trwania stosunku po¿yczki. Tymczasem w niniejszym przypadku czas korzystania z us3ugi nie mia3 ¿adnego znaczenia dla wysokoœci wynagrodzenia. Zaoferowanie pozwanej us3ugi „Twój Pakiet” w ocenie s1du wype3nia3o znamiona tzw. misselingu. W kontekœcie niniejszej sprawy produkt ten by3 nieodpowiedni dla konsumenta, gdy¿ poza dodatkowym kosztem obiektywnie nie przedstawia3 odpowiedniego ekwiwalentu poniesionej ceny. Na marginesie warto zauwa¿yæ, ¿e to¿sama us3uga zosta3a zawarta w poprzedniej kompensowanej umowie, przy czym wartoœæ tej us3ugi wynosi3a 1.100,00 z3. Oznacza to, ¿e wysokoœæ tego kosztu powi1zana by3a z wysokoœci1 po¿yczki, nie zaœ z konkretnymi czynnoœciami, o których mowa w pkt 15 umowy.

Prowizja

Natomiast, odnoœnie wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 19.271,00 z3, powódka nie wskaza3a w przekonuj1cy sposób, z czego wynika tak znaczny koszt prowizji.

Na podstawie zaoferowanych dowodów nie mo¿na w ¿aden sposób ustaliæ, za jakie szczególne czynnoœci powódka zastrzeg3a dla siebie tak znaczne wynagrodzenie odpowiadaj1ce niemal¿e kwocie kapita3u po¿yczki. Twierdzenia powódki w tym zakresie nie zosta3y poparte ¿adnymi wiarygodnymi dowodami, które pozwala3aby ustaliæ sens przyznania profesjonalnej instytucji finansowej wynagrodzenia w tak znacznej wysokoœci. Z pewnoœci1 za ustalenie tak wysokiej prowizji nie przemawia wynagrodzenie poœrednika finansowego. W obrocie konsumenckim istniej1 liczne podmioty oferuj1ce po¿yczki gotówkowe, w tym banki, przy czym wyj1tkowo – jak w przypadku powódki, choæ nie tylko – zdarza siê postanowienie umowne zobowi1zuj1ce konsumenta do zap3aty tak znacz1cej kwoty po¿yczki. Oznacza to, ¿e model biznesowy tego typu dzia3alnoœci, nawet uwzglêdniaj1c ryzyko w zwi1zku z brakiem sp3aty, nadal mo¿e byæ op3acalny przy stosowaniu uczciwych klauzul umownych. Poza tym zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest zobowi1zany do dokonania oceny zdolnoœci kredytowej konsumenta. Przy czym ocena ta dokonywana jest nie tylko na podstawie informacji uzyskanych od konsumenta, ale tak¿e na podstawie informacji pozyskanych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy (ust. 2). W okolicznoœciach niniejszej sprawy nale¿a3o uznaæ, ¿e ocena taka nie zosta3a dokonana. Powódka udzieli3a pozwanej nowej po¿yczki, mimo ¿e poprzednia o mniejszej wartoœci nie zosta3a jeszcze sp3acona.

Z.¿enie tak wysokiego wynagrodzenia bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów (takim nie jest wynagrodzenie poœrednika) nie mo¿e zostaæ uznane za postêpowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami.

Powódka powo3a3a siê na maksymaln1 wysokoœæ pozaodsetkowych kosztów kredytu, które mog1 byæ pobierane od konsumentów (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim).

Niemniej wysokoœæ tych kosztów nie mo¿e byæ kszta3towana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w zwi1zku z realizacj1 konkretnej umowy. Niedopuszczalnym jest, aby firma zajmuj1ca siê udzielaniem po¿yczek, wykorzystywa3a niekorzystne po3o¿enie po¿yczkobiorcy, generuj1c niezwykle zawy¿one koszty.

W toku niniejszego postêpowania powódka nie potrafi3a w sposób logiczny wyjaœniæ jakie konkretne czynnoœci zwi1zane z obs3ug1 przedmiotowej umowy (...) siê z tak znacznymi kosztami. W tym stanie rzeczy nale¿a3o uznaæ, ¿e skoro powódka nie udowodni3a, ¿e tak znaczne koszty faktycznie zosta3y przez ni1 poniesione w zwi1zku z wykonaniem umowy czy za konkretne œwiadczenia dodatkowe spe3nione na rzecz konsumenta, to brak podstaw do uwzglêdnienia wynagrodzenia prowizyjnego.

Z.¿enie przez ustawodawcê pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, ¿e powódce przys3ugiwa3o w ka¿dym przypadku uprawnienie do naliczania kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kszta3tuj1cych wzajemne prawa i obowi1zki stron w sposób niezgodny z zasadami wspó3¿ycia spo3ecznego. Zamieszczony w ustawie matematyczny wzór nie mo¿e stanowiæ podstawy i sposobu obejœcia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot nieuzasadnionych kosztów i nie mo¿e korzystaæ z ochrony prawnej. Z.¿ywszy na znaczn1 wysokoœæ obu kosztów w stosunku do kapita3u po¿yczki, nie budzi w1tpliwoœci, ¿e postanowienia umowne przewiduj1ce obowi1zek poniesienia tych kosztów ra¿1co naruszaj1 interesy konsumenta. Wynagrodzenie prowizyjne by3o œwiadczeniem ubocznym.

(...) podstawowa

Wysokoœæ op3aty podstawowej wynosi3a jedynie 129,00 z3, a zatem nie mo¿na uznaæ, aby by3a to kwota wygórowana w kontekœcie czynnoœci zwi1zanych z udzieleniem po¿yczki.

ODSETKI UMOWNE OD SKREDYTOWANYCH KOSZTÓW

Nie sposób by3o uznaæ, ¿e powódce nale¿1 siê odsetki umowne za opóŸnienie od nienale¿nie pobranych kosztów (op3aty przygotowawczej oraz us3ugi „Twój Pakiet”).

Poza tym powódce nie przys3ugiwa3o uprawnienie do pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, a zatem równie¿ od kwoty op3aty podstawowej. W wyroku Trybuna3u S.œci Unii Europejskiej w sprawie C 377-14 ( (...):EU:C:2016:283), wyjaœniono: „Jako ¿e pojêcie "ca3kowitej kwoty do zap3aty przez konsumenta" zosta3o zdefiniowane w art. 3 lit. h dyrektywy 2008/48/WE jako "suma ca3kowitej kwoty kredytu i ca3kowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta", wynika z tego, ¿e ca3kowita kwota kredytu i ca3kowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta s1 pojêciami odrêbnymi i, ¿e w zwi1zku z tym ca3kowita kwota kredytu nie mo¿e obejmowaæ ¿adnych kwot nale¿1cych do ca3kowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. (...)art. 3 lit. I i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE, a tak¿e pkt I za31cznika I do rzeczonej dyrektywy nale¿y interpretowaæ w ten sposób, ¿e ca3kowita kwota kredytu i kwota wyp3at okreœlaj1 ca3oœæ kwot udostêpnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powi1zane przez kredytodawcê z pokryciem kosztów zwi1zanych przez kredytodawcê z udzieleniem odnoœnego kredytu, które to kwoty nie s1 w rzeczywistoœci wyp3acane konsumentowi”. Na tak1 wyk3adniê powo3a3 siê tak¿ (...) N.¿szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2019 roku, w sprawie o sygn. akt I NSK 9/18 (LEX nr 2643248). Z kolei w wyroku S1du Apelacyjnego w W. z dnia 15 lutego 2017 roku w sprawie o sygn. akt VI ACa 560/16 (LEX nr 2279527) wskazano wprost, ¿e „na tle art. 5 pkt 7 u.k.k. „ca3kowita kwota kredytu” oznacza œrodki faktycznie udostêpnione konsumentowi”, a to oznacza, ¿e w konsekwencji „konsument jest zobowi1zany do uiszczenia odsetek naliczanych tylko od œrodków faktycznie udostêpnionych konsumentowi, a wiêc od „ca3kowitej kwoty kredytu”. Brak wiêc podstaw do obci1¿ania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w wypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów”.

Przy czym powy¿sze judykaty zachowuj1 aktualnoœæ równie¿ wobec zmian definicji ustawowych stopy oprocentowania, która pierwotnie odnosi3a siê do „ca3kowitego kwoty kredytu”, a obecnie odwo3uje do „kwoty wyp3aconej”, a tak¿e definicji ca3kowitej kwoty kredytu. (...) w orzecznictwie (...) oraz s1dów krajowych ugruntowany jest pogl1d, ¿e ca3kowita kwota kredytu stanowi wy31cznie œrodki wyp3acone do swobodnej dyspozycji konsumenta („na rêkê”), a wiêc tylko od tej kwoty (o ile wskazana jest w sposób prawid3owy) mog1 byæ naliczane odsetki.

Wynika to wprost z legalnej definicji stopy oprocentowania wyra¿onej w art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim: stopa oprocentowania wyra¿ona jako sta3e lub zmienne oprocentowanie stosowane do wyp3aconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Bez znaczenia pozostaje powszechnoœæ stosowania tej praktyki na rynku finansowym przy znacznej niewiedzy konsumentów o niedozwolonym charakterze pobierania odsetek umownych tak¿e od skredytowanych kosztów kredytu/po¿yczki.

W tym miejscu warto wskazaæ na mechanizm oceniony przez (...) Apelacyjny w W. w wyroku z dnia 30 paŸdziernika 2017 roku w sprawie o sygn. akt VII ACa 879/17 (LEX nr 2471048), gdzie w uzasadnieniu stwierdzono za stron1, ¿e „dopóki konsument nie uiœci kwot nale¿nych kontrahentowi z tytu3u op3at i prowizji lub te¿ nie zostan1 one potr1cone, nie mo¿e dojœæ do udostêpnienia konsumentowi œrodków pieniê¿nych”. W tej¿e sprawie (...), ¿e s3usznoœci tego twierdzenia nie sprzeciwia siê treœæ umowy po¿yczki, gdzie ustalono, ¿e „po¿yczka jest wyp3acana w dniu podpisania umowy, w sposób okreœlony przez po¿yczkobiorcê”. W sprawie tej konsument sk3ada3 dyspozycjê potr1cenia kwot stanowi1cych koszty po¿yczki. Wówczas (...), ¿e „nie wynika3o z tych dokumentów, ¿e chocia¿ konsument sk3ada3 dyspozycjê przelania œrodków w dniu udzielenia kredytu (wyp3aty kredytu), to oznacza3o to, i¿ czyni3 to w momencie dysponowania ju¿ œrodkami przyznanej kwoty kredytu.” Za „co najmniej nieuprawnione” uznano twierdzenie strony, ¿e „nietrudno wyobraziæ sobie, ¿e konsument sk3ada dyspozycjê w dniu udzielenia kredytu, a wiêc w dniu, w którym zyskuje pozytywn1 decyzjê o przyznaniu kredytu oraz ¿e dyspozycja ta mo¿e zostaæ z3o¿ona tak¿e po zawarciu umowy, to jednak musi poprzedziæ wyp3atê œrodków, czyli de facto udostêpnienie ich konsumentowi.” Dalej powo3ano siê na przyk3ad sytuacji podawanej przez K. E. w odniesieniu do jej Wytycznych w sprawie stosowania przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim dotycz1cych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wydanych w celu ujednolicenia interpretacji przepisów dyrektywy we wszystkich pañstwach cz3onkowskich: „Jako przyk3ad Komisja podaje sytuacjê, w której udzielono konsumentowi po¿yczki w kwocie 5.000 euro, przy czym koszt udzielenia konsumentowi kredytu w wysokoœci 100 euro jest wliczony w pulê udostêpnion1 konsumentowi i nastêpnie potr1cany jest w momencie wyp3aty œrodków. Faktycznie wiêc konsument mo¿e rozporz1dzaæ jedynie kwot1 4.900 euro i to w3aœnie ta kwota powinna stanowiæ ca3kowit1 kwotê kredytu.”

W umowie wskazano, ¿e koszty po¿yczki s1 potr1cane w momencie wyp3aty. Innymi s3owy kwota stanowi1ca koszty po¿yczki nie zosta3a wyp3acona konsumentowi i pozostawiona do jego swobodnej dyspozycji.

WYSOKOŒÆ ZAD£U¯ (...)

Po ponownym przeliczeniu wartoœci nale¿nej powódce nale¿a3o uznaæ, ¿e powódka – w czasie trwania umowy – posiada3a uprawnienie domagania siê zap3aty od pozwanej sp3aty kapita3u (22.000,00 z3), op3aty podstawowej (129,00 z3) oraz odsetek umownych liczonych od kwoty faktycznie wyp3aconej – kapita3u 22.000,00 z3. Zaktualizowany harmonogram sp3aty przy za3o¿eniu nominalnego oprocentowania w wysokoœci 9,94 %, 48-miesiêcznego okresu sp3aty, równych rat kapita3owo-odsetkowych sp3acanych w systemie rat annuitetowych ustalony zosta3 wed3ug nastêpuj1cej metodologii. Wysokoœæ poszczególnej raty obliczono z rachunku równania zmiennej wartoœci pieni1dza w czasie, która po przekszta3ceniu przedstawia siê nastêpuj1co: R = [S * l ] / [1-(1+l)-n], gdzie R – wysokoœæ raty, S – suma kredytu do sp3aty, l – stopa procentowa w skali roku, n – liczba rat. Zatem podstawiaj1c: R = [22.000,00 z3 * ((0, (...))/12)] / [1-(1+((0, (...))/12)-48] = 557,34 z3. Z kolei wysokoœæ czêœci odsetkowej wynika z iloczynu sumy kredytu do sp3aty oraz oprocentowania w skali roku, czyli stanowi licznik pierwszego wzoru: czêœæ odsetkowa = [S * l ]. (...) w przypadku pierwszej raty: czêœæ odsetkowa = [22.000,00 z3 * ((0, (...))/12] = 182,23 z3. W przypadku kolejnej raty zmianie ulegnie kwota kapita3u pozosta3a do sp3aty. N.¿a3o tak¿e uwzglêdniæ op3atê przygotowawcz1 w 31cznej kwocie 129,00 z3. M. z tego tytu3u do nale¿nej raty nale¿a3o doliczyæ 2,68 z3 (129 z3 / 48), przy czym w ostatniej racie w kwocie 3,04 z3. Tak ustalony harmonogram przedstawia siê nastêpuj1co:

Zatem suma rat do wypowiedzenia umowy (kwietnia 2021 roku, tj. raty od nr 1-12) wynios3a 6.720,24 z3. Z kolei do tego czasu pozwana wp3aci3a z tytu3u umowy na rzecz powódki kwotê 8.202,00 z3. Oznacza to, ¿e w momencie wypowiedzenia pozwana nie pozostawa3a w zw3oce z zap3at1, a zatem by3o ono przedwczesne.

(...)¯ (...) (ART. 5 K.C.)

Powództwo zas3ugiwa3o na oddalenie w ca3oœci równie¿ z uwagi na nadu¿ycie przez powódkê prawa. Zgodnie z treœci1 art. 5 k.c. nie mo¿na czyniæ ze swego prawa u¿ytku, który by by3 sprzeczny ze spo3eczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami wspó3¿ycia spo3ecznego. Takie dzia3anie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwa¿ane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Stan nadu¿ycia prawa s1d bierze pod uwagê z urzêdu, a nie na zarzut (E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2021).

W niniejszej sprawie pozwana zawar3a z powódk1 umowê po¿yczki, któr1 skompensowa3a poprzedni1 umowê po¿yczki. Na podstawie pierwszej z tych umów powódka wyp3aci3a pozwanej kwotê 8.000,00 z3, przy czym pozwana zobowi1zana zosta3a do zap3aty kosztów po¿yczki w tej samej kwocie. Umowa ta zawiera3a równie abuzywne postanowienia umowne, jak umowa objêta sporem, co dotyczy wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 6.771,00 z3, us3ugi „Twój Pakiet” za kwotê 1.100,00 z3, a tak¿e odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, a wiêc liczonych od dwukrotnie wy¿szej kwoty ni¿ pozwana otrzyma3a. (...) kwota do zap3aty przez pozwan1 mia3a wynieœæ 18.576,00 z3. Umowa (...) zawarta na okres 36 miesiêcy, a zatem do dnia 20 lipca 2021 roku. Natomiast dnia 21 marca 2019 roku powódka udzieli3a pozwanej nowej po¿yczki (objêtej pozwem), któr1 skompensowano pierwsz1 z umów w kwocie 15.480,60 z3. Innymi s3owy umow1 objêt1 pozwem pozwana zobowi1zana zosta3a do sp3aty m.in. kosztów poprzedniej po¿yczki (w dacie zawarcia nowej umowy pozwana zobowi1zana by3a do zap3aty dopiero 7 rat). (...) w tej sytuacji do zjawiska tzw. „zrolowania zad3u¿enia pozwanej”. Dla pozwanej korzystniejsze by3oby dalsze sp3acanie poprzedniej po¿yczki, albowiem w efekcie koszty pierwszej po¿yczki zosta3y podwojone (ostatecznie wynosi3y prawie 4-krotnoœæ udzielonej kwoty). Po przeprowadzeniu postêpowania dowodowego z uwagi na w1tpliwoœci, co do faktów, na moment zamkniêcia rozprawy na poczet spornej umowy powódka uiœci3a kwotê 28.422,00 z3. Z kolei zgodnie z ustalonym przez (...) harmonogramem w ca3ym okresie umownym powódka powinna zap3aciæ kwotê 31.633,94 z3. Do zap3aty pozosta3a zatem powódce 31cznie kwota 3.211,94 z3, przy za3o¿eniu, ¿e nie dojdzie do wczeœniejszej sp3aty po¿yczki. Skoro umow1 objêt1 pozwem pozwana zosta3a zobowi1zana do zap3aty kosztów po¿yczki zawy¿onych kompensowan1 umow1 w wysokoœci znacznie przekraczaj1cej kwotê pozosta31 do sp3aty, uznaæ nale¿a3o, ¿e dalsze domaganie siê od pozwanej zap3aty stanowi3o nadu¿ycie prawa i nie podlega3o ochronie.

(...)

W zwi1zku z powy¿ (...) do przekonania, ¿e powództwo nie zas3ugiwa3o na uwzglêdnienie i dlatego orzeczono jak w punkcie I. wyroku na podstawie na podstawie art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) w zw. z art. 720 k.c. oraz (...)-3 k.c., a tak¿e na podstawie art. 5 k.c.

KOSZTY PROCESU

O kosztach procesu (...) w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., obci1¿aj1c nimi powódkê jako przegrywaj1c1 proces w ca3oœci.