I C 588/21

Wyrok+Uzasadnienie

Sygnatura akt I C 588/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 października 2022 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Aleksandra Dumińska

Protokolant: Karolina Langa

po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. w Gdyni

na rozprawie

sprawy z pow ództwa A. M.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Spółce Akcyjnej z (...) w W.

o zap łatę

Sygnatura akt I C 588/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 4 paŸdziernika 2022 r.

Powód A. M. wniós3 pozew przeciwko Powszechnemu (...) S.A. z siedzib1 w W. (dalej, jako (...) S.A.) o zap3atê kwoty 20.331,83 z3 wraz odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zap3aty oraz zas1dzenie kosztów procesu wed3ug norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód podniós3, ¿e domaga siê zap3aty skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od listopada 2020r. do paŸdziernika 2021r. w kwocie 17.524,57 z3, skapitalizowanych na dzieñ 25 paŸdziernika 2021r. odsetek wyliczonych od ka¿dej z wymagalnych w wy¿ej wymienionym okresie rat w 31cznej kwocie 809,42 z3, a tak¿e skapitalizowanych odsetek za opóŸnienie w zap3acie rat renty wymagalnych w okresie od sierpnia 2019r. do listopada 2020r. w 31cznej kwocie 1.998,41 z3. Jak wyjaœni3 powód, w dniu 15 listopada 1997r. uleg3 wypadkowi komunikacyjnemu z winy kierowcy posiadaj1cego polisê ubezpieczenia OC w pozwanym zak3adzie ubezpieczeñ, a wyrokiem z dnia 13 listopada 2000r. w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99 S. O. w G. orzek3 o przyznaniu mu renty wyrównawczej w kwocie 1.492 z3 miesiêcznie, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca.

Powód wskaza3 tak¿e, ¿e dniu 5 paŸdziernika 2011r. na skutek wystosowania przez niego ¿1dania zmiany wysokoœci wyp3acanej renty wyrównawczej, pozwany dokona3 podwy¿szenia jej wysokoœci do kwoty 6.595,47 z3, a termin p3atnoœci zosta3 ustalony przez strony na ka¿dego 10-ego dnia miesi1ca. (...) zmiany wysokoœci renty by3 hipotetyczny dochód powoda w wysokoœci 8.335,37 z3 netto.

W uzasadnieniu powód podkreœli3, i¿ w dniu 2 wrzeœnia 2014r. pozwany jednostronnie obni¿y3 wysokoœæ renty wyrównawczej do kwoty 5.012 z3. W zwi1zku z tym powód wyst1pi3 do (...) z ¿1daniem zas1dzenia od pozwanego skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 paŸdziernika 2014r. do 30 kwietnia 2015r. ponad wyp3acon1 mu przez ubezpieczyciela kwotê oraz kwoty 1.774,11 z3 miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej ponad kwotê uznan1 przez pozwan1. Wyrokiem z dnia 27 marca 2018r. (...) Rejonowy w G. oddali3 powództwo powoda. S. O. zmieni3 ww. orzeczenie i zas1dzi3 na rzecz powoda kwotê dochodzon1 kwotê z tytu3u renty wyrównawczej, uznaj1c, ¿e jednostronna zmiana wysokoœci renty przez pozwanego by3a nieskuteczna. W kolejnym sporze s1dowym o zap3atê czêœci renty za kolejny okres (...) Apelacyjny w G. uzna3, ¿e strony w 2011r. zgodnie zmieni3y treœæ œwiadczenia rentowego. Mimo powy¿szego od sierpnia 2019r. pozwana nie dokonywa3a wyp3aty renty w umówionej wysokoœci. W odpowiedzi na wezwanie powoda, ubezpieczyciel dokona3 wyp3aty ró¿nicy renty za okres od sierpnia 2019r. do 28 listopada 2020r., odmawiaj1c wyp3aty pozosta3ej kwoty 106,40 z3 za listopad 2020r. i ca3oœci raty za grudzieñ, a tak¿e nie dokona3 wyp3aty odsetek za opóŸnienie od daty wymagalnoœci ka¿dej z kwot, a odmowê wyp3aty œwiadczeñ uzasadni3 osi1gniêciem przez powoda wieku emerytalnego. W niniejszej sprawie powód domaga siê zap3aty niewyp3aconych rat w wysokoœci ró¿nicy pomiêdzy kwot1 wynikaj1c1 z umowy stron w kwocie 6.595,47 z3 a kwot1 wyp3acan1 przez pozwan1 w wysokoœci 5.012 z3.

(pozew - k. 3-10).

Pozwany – (...) S.A. wniós3 o oddalenie powództwa w ca3oœci, podnosz1c, ¿e powód naby3 uprawnienia emerytalne i nie zachodz1 przes3anki do dalszego wyp3acania œwiadczenia. Nadto, wskaza3, ¿e nie wiadomo na jakiej podstawie i w jaki sposób powód obliczy3 wysokoœæ dochodzonego pozwem roszczenia. Pozwany zaprzeczy3 te¿, by strony zawiera3y jak1kolwiek umowê odnoœnie ustalenia wysokoœci renty. Nadto, podniós3 zarzut przedawnienia roszczeñ powoda. Ubezpieczyciel wskaza3, ¿e wyp3ata kwoty 5.012 z3 by3a spowodowana tym, ¿e powód legitymowa3 siê orzeczeniem o czêœciowej niezdolnoœci do pracy i uzyskiwa3 rentê z Z. S. (dalej, jako ZUS). Do wyliczeñ pozwany przyj13 hipotetyczne zarobki powoda brutto w kwocie 11.886,92 z3 (netto 8.335,37 z3), co przy uwzglêdnieniu zachowanej zdolnoœci zarobkowej daje kwotê 6.251,52 z3, a po uwzglêdnieniu œwiadczenia z ZUS (1.477,98 brutto, 1.239,96 z3 netto) - kwotê wyp3acon1 przez pozwan1. Zdaniem pozwanej, waloryzacja renty w przysz3oœci mo¿e nastêpowaæ wy31cznie w trybie art. 902 §2 k.c. po przedstawieniu przez poszkodowanego odpowiednich dowodów.

(odpowiedŸ na pozew k. 74-77).

S¥D USTALI£ (...)¥CY STAN FAKTYCZNY:

W dniu 15 listopada 1997r. powód A. M. uleg3 wypadkowi komunikacyjnemu z winy kieruj1cego pojazdem A. B. objêtym ochron1 ubezpieczeniow1 na podstawie umowy (...) ubezpieczenia odpowiedzialnoœci cywilnej zawartej z pozwanym Powszechnym (...) S.A. z siedzib1 w W..

(okolicznoϾ bezsporna).

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2000 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99 S. O. w G. zas1dzi3 od Powszechnego (...) S.A. z siedzib1 w W. i A. B. na rzecz powoda A. M. kwotê 1.492 z3 miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca, poczynaj1c od dnia 1 listopada 2000r. z ustawowymi odsetkami na wypadek zw3oki w jej p3atnoœci, przy czym zap3ata przez jednego z pozwanych zwalnia3a drugiego od jej ponoszenia.

(okolicznoϾ bezsporna ustalona w oparciu o wyrok S1du O. w G. z dnia 13 listopada 2000r. wraz z uzasadnieniem, k. 102-123).

Pismami z dnia 25 lipca 2011r. i 31 sierpnia 2011r. powód wniós3 o ustalenie wysokoœci renty wyrównawczej na kwotê 6.595,47 z3 miesiêcznie. W odpowiedzi na ten wniosek, decyzj1 z dnia 5 paŸdziernika 2011r. pozwany - (...) S.A. podwy¿szy3 powodowi rentê wyrównawcz1 przys3uguj1c1 mu na podstawie wyroku S1du O. w G. z dnia 13 listopada 2000 roku do kwoty 6.595,47 z3 miesiêcznie (zgodnie z ¿1daniem powoda). J.œnie, pozwany poinformowa3 powoda, ¿e waloryzacja renty w przysz3oœci bêdzie nastêpowaæ wy31cznie w trybie art. 907 § 2 k.c. po przedstawieniu odpowiednich dokumentów. Zmiany te – wed3ug pozwanego – mia3y byæ mo¿liwe jedynie do 2020 roku, kiedy to poszkodowany osi1gnie wiek emerytalny, a renta zostanie przeliczona do wysokoœci straty w emeryturze.

(okolicznoœci bezsporne ustalone w oparciu o pismo powoda z dnia 31 sierpnia 2011r.- k. 31-32, pismo pozwanego z dnia 5 paŸdziernika 2011r., k. 33).

(...) z dnia 2 wrzeœnia 2014 roku pozwany ubezpieczyciel obni¿y3 wysokoœæ renty wyrównawczej do kwoty 5.012 z3 miesiêcznie. Przy ustaleniu wysokoœci œwiadczenia pozwany uwzglêdni3 mo¿liwoœci zarobkowe powoda na poziomie 25 % hipotetycznego dochodu tj. w kwocie 2.083,84 z3 oraz œwiadczenie rentowe otrzymywane przez powoda z ZUS w kwocie 1.239,96 z3 netto.

(okolicznoœæ bezsporna ustalona w oparciu o decyzjê pozwanego z dnia 2 wrzeœnia 2014r., k. 34).

W zwi1zku z powy¿szym powód wniós3 pozew do (...) Rejonowego w G., domagaj1c siê od pozwanego zap3aty kwoty 12.418,77 z3 wraz z odsetkami ustawowymi od szczegó3owo wskazanych kwot tytu3em skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 paŸdziernika 2014 do dnia 30 kwietnia 2015r. ponad kwotê wyp3acon1 przez pozwanego oraz kwoty 1.774,11 z3 miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej ponad kwotê uznan1 i wyp3acon1 przez pozwanego p3atnej do dnia 10 – ego ka¿dego miesi1ca wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie, pocz1wszy od 1 maja 2015r.

Wyrokiem z dnia 27 marca 2018r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 559/15 (...) Rejonowy w G. oddali3 powództwo.

W wyniku rozpoznania apelacji powoda, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2019r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt XVI Ca 554/18 S. O. w G. zmieni3 wyrok S1du I instancji w ten sposób, ¿e w pkt I zas1dzi3 od pozwanego na rzecz powoda kwotê 12.418,77 z3 stanowi1c1 skapitalizowan1 rentê wyrównawcz1 za okres od 1 paŸdziernika 2014r. do dnia 30 kwietnia 2015r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóŸnienie od szczegó3owych wskazanych kwot w wysokoœci 1.774,11 z3, zaœ w pozosta3ym zakresie oddali3 powództwo i oddali3 apelacjê. W uzasadnieniu wyroku S1d ad quem uzna3, ¿e poprzez wymianê oœwiadczeñ na piœmie strony dokona3y umownej zmiany wysokoœci renty, a z3o¿one nastêpnie przez pozwanego jednostronne oœwiadczenie o obni¿eniu renty by3o nieskuteczne.

(okolicznoœci bezsporne, ponadto: wyrok S1du Rejonowego w G. z dnia 27 marca 2018r. wraz z uzasadnieniem k. 301, 308-313 akt (...) Rejonowego w G. o sygnaturze I C 559/15, wyrok S1du O. w G. z dnia 25 stycznia 2019r. wraz z uzasadnieniem k. 355, 360-373 tam¿e).

Kolejnym pozwem powód domaga3 siê od pozwanego zap3aty kwoty 97.446,20 z3 wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zap3aty, na co sk3ada3a siê kwota 86.792,91 z3 tytu3em skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od stycznia 2016r. do sierpnia 2019r. oraz kwota 10.653,29 z3 tytu3em odsetek skapitalizowanych na dzieñ 22 lipca 2019r.

Wyrokiem z dnia 30 paŸdziernika 2020r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 1503/19 S. O. w G. uwzglêdni3 powództwo w ca3oœci.

W wyniku rozpoznania apelacji pozwanego, wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 85/21 (...) Apelacyjny w G. zmieni3 zaskar¿ony wyrok S1du I instancji, obni¿aj1c zas1dzon1 kwotê do kwoty 76.582,67 z3 i oddalaj1c powództwo i apelacjê w pozosta3ym zakresie. (...) Apelacyjny opar3 swoje rozstrzygniêcia na ustaleniu, ¿e w 2011 roku strony dokona3y umownej zmiany wysokoœci renty, a z3o¿one nastêpnie przez pozwanego jednostronne oœwiadczenie o obni¿eniu renty by3o nieskuteczne, wskazuj1c, ¿e jest w tym zakresie zwi1zany wczeœniejszym wyrokiem dotycz1cym oceny tego samego stosunku prawego.

(okolicznoœci bezsporne, ponadto: wyrok S1du O. w G. z dnia 30 paŸdziernika 2020r. wraz z uzasadnieniem - k. 85-89v, wyrok S1du Apelacyjnego w G. z dnia 13 kwietnia 2021 roku wraz z uzasadnieniem k. 90-99v).

Pismem z dnia 21 lipca 2021 roku powód reprezentowany przez zawodowego pe3nomocnika wezwa3 pozwanego do zap3aty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania kwoty 38.003,28 z3 tytu3em ró¿nicy pomiêdzy przyznan1 rent1 wyrównawcz1, a kwot1 zap3acon1 w okresie od sierpnia 2019 roku do lipca 2021 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóŸnienie od poszczególnych rat miesiêcznych w kwocie po 1.583,47 z3 od dnia wymagalnoœci do dnia zap3aty.

W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 25 sierpnia 2021 roku pozwany wyp3aci3 powodowi 31cznie kwotê 25.229,89 z3. Ubezpieczyciel wskaza3, ¿e za okres od 1 sierpnia 2019r. do 31 paŸdziernika 2020r. nale¿y siê powodowi co miesi1c kwota 1.583,47 z3 stanowi1ca ró¿nicê pomiêdzy kwot1 6.595,47 z3 a faktycznie wyp3acan1 kwot1 5.012 z3. Natomiast za listopad 2020r. jedynie kwota 1.477,84 z3 do dnia 28 tego miesi1ca, tj. do dnia osi1gniêcia przez powoda powszechnego wieku emerytalnego.

(dowód: wezwanie do zap3aty z dnia 21 lipca 2021r. k. 16-17, pismo pozwanego z dnia 25 sierpnia 2021r. k. 14-15).

Powszechny (...) S.A. w okresie od grudnia 2020r. do paŸdziernika 2021r. wyp3aca3 powodowi rentê wyrównawcz1 w wysokoœci 5.012 z3.

(dowód: przes3uchanie powoda A. M. - p3yta CD k. 207).

Powód nie otrzymuje emerytury, lecz uzyskuje rentê z tytu3u niezdolnoœci do pracy w kwocie oko3o 1.077 z3 miesiêcznie.

(dowód: decyzja ZUS z dnia 3 grudnia 2021r. k. 146-150, przes3uchanie powoda A. M. - p3yta CD k. 207).

S¥ (...)¯Y£, (...):

P.¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów, a tak¿e dowodu z przes3uchania powoda.

(...) zebrany w niniejszej sprawie materia3 dowodowy (...) nie dopatrzy3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania prawdziwoœci i wiarygodnoœci wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego dokumentów. P.œliæ bowiem nale¿y, i¿ dowody w postaci orzeczeñ s1dów powszechnych wydanych w poprzednich sprawach tocz1cych siê z udzia3em stron stanowi3y dokumenty urzêdowe w rozumieniu art. 244 k.p.c. i w zwi1zku z tym korzystaj1 z domniemania autentycznoœci i zgodnoœci z prawd1 wyra¿onych w nich oœwiadczeñ, a w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie kwestionowa3a powy¿szych domniemañ w trybie art. 252 k.p.c. Ponadto, za w pe3ni wiarygodne (...) tak¿e dokumenty prywatne w postaci korespondencji stron. Z.¿yæ bowiem nale¿a3o, ¿e przedmiotowe dokumenty nie nosz1 ¿adnych œladów przerobienia, podrobienia, czy te¿ innej manipulacji, st1d nie ma ¿adnych podstaw, aby uznaæ, ¿e zosta3y stworzone wy31cznie na potrzeby niniejszego postêpowania.

Ponadto, (...) nie znalaz3 podstaw do odmowy przyznania waloru wiarygodnoœci zeznaniom powoda A. M., które korelowa3y z treœci1 przed3o¿onych do akt sprawy dokumentów, w szczególnoœci wyroków s1dów ró¿nych instancji wydanych na tle sporów prowadzonych przez obie strony o œwiadczenia za okresy wczeœniejsze, a tak¿e decyzji organu rentowego w odniesieniu do wysokoœci uzyskiwanego przez powoda œwiadczenia z tytu3u czêœciowej niezdolnoœci do pracy.

Na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. (...) natomiast wnioski dowodowe pozwanego o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci zeznañ podatkowych PIT powoda, dokumentacji ZUS w zakresie wysokoœci pobieranej przez niego emerytury, jak równie¿ o dopuszczenie dowodu z opinii (...) lekarza z zakresu medycyny pracy. Z.¿yæ bowiem nale¿a3o, ¿e okolicznoœci zwi1zane z aktualn1 sytuacj1 maj1tkow1 i zdrowotn1 powoda czy te¿ z jego aktualnymi mo¿liwoœciami zarobkowymi pozostaj1 irrelewantne dla rozstrzygniêcia niniejszego sporu. Przedmiotem niniejszego postêpowania nie by3o bowiem ¿1danie zmiany wysokoœci renty wyrównawczej, jako obowi1zku wynikaj1cego z ustawy na mocy art. 907 § 2 k.c. tj. wskutek zmiany stosunków, lecz roszczenie o zap3atê zaleg3ej czêœci rat renty. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem, o czym szczegó3owo w dalszej czêœci rozwa¿añ niniejszego uzasadnienia, nie jest mo¿liwe domaganie siê ustalenia wygaœniêcia lub zmiany stosunku renty wynikaj1cej ze Ÿróde3 pozaumownych w drodze zarzutu, w postêpowaniu o zap3atê wymagalnych œwiadczeñ z tytu3u renty. Bezcelowe by3o równie¿ dokonywanie ustaleñ w zakresie uprawnienia powoda do emerytury oraz wysokoœci kapita3u pocz1tkowego. Powód bowiem nie korzysta ze œwiadczenia emerytalnego, lecz uzyskuje œwiadczenie rentowe, co jednoznacznie wynika z przed3o¿onych przezeñ dokumentów.

(...) natomiast do kwestii formalnych nale¿y wyjaœniæ, ¿e brak by3o podstaw do uwzglêdnienia wniosku pozwanego o zawieszenie niniejszego postêpowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na wniesienie przez niego do S. O. w G. pozwu o uchylenie obowi1zku wyp3acania renty wyrównawczej. Jak wskazuje siê w orzecznictwie podstawa do zawieszenia postêpowania okreœlona w art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy rozstrzygniêcie sprawy zale¿y od wyniku innego tocz1cego siê postêpowania cywilnego. Z.¿noœæ ta musi byæ tego rodzaju, ¿e orzeczenie, które ma zapaœæ w innym postêpowaniu cywilnym, bêdzie prejudykatem, czyli podstaw1 rozstrzygniêcia sprawy, w której ma byæ zawieszone postêpowanie. Oznacza to, ¿e nie jest mo¿liwe rozstrzygniêcie sprawy w tocz1cym siê postêpowaniu cywilnym bez wczeœniejszego rozstrzygniêcia kwestii prejudycjalnych (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 marca 2014r., VI ACa 780/13, L.). W niniejszym przypadku jednak takie podstawy nie zachodz1. Z.¿yæ bowiem nale¿y, i¿ przed S. O. w G. pozwany domaga siê zmiany, b1dŸ uchylenia obowi1zku wyp3aty renty wyrównawczej pocz1wszy od dnia 1 stycznia 2022r., podczas gdy niniejszy spór dotyczy zap3aty rat wymagalnych w okresie od listopada 2020r. do paŸdziernika 2021r. Nadto, nale¿a3o mieæ na wzglêdzie, ¿e zgodnie ze stanowiskiem judykatury wyrok wydany na podstawie art. 907 § 2 k.c. ma charakter konstytutywny i stwarza nowy stan prawny, dlatego co do zasady wywiera skutek tylko na przysz3oœæ (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 8 grudnia 2016r., I ACa 326/16, L.), a wiêc zasadniczo nie wp3ywa na istnienie i zakres œwiadczenia z tytu3u renty, które sta3o siê wymagalne wczeœniej. Zatem stosownie do powy¿szego nale¿a3o przyj1æ, ¿e spór tocz1cy siê obecnie przed S. O. w G. nie ma wp3ywu na wynik niniejszego postêpowania.

P. prawn1 powództwa w niniejszej sprawie stanowi3 przepis art. 444 §2 k.c. Zgodnie z treœci1 tego przepisu, je¿eli poszkodowany utraci3 ca3kowicie lub czêœciowo zdolnoœæ do pracy zarobkowej albo je¿eli zwiêkszy3y siê jego potrzeby lub zmniejszy3y widoki powodzenia na przysz3oœæ, mo¿e on ¿1daæ od zobowi1zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.

(...) do szczegó3owych rozwa¿añ nale¿y w pierwszej kolejnoœci wskazaæ, ¿e obowi1zek pozwanego do wyp3aty powodowi renty wyrównawczej zosta3 ustalony wyrokiem S1du O. w G. z dnia 13 listopada 2000 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99. Przedmiotowym wyrokiem S1d zas1dzi3 od ubezpieczyciela i sprawcy szkody in solidum na rzecz powoda kwotê 1.492 z3 miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca, poczynaj1c od 1 listopada 2.000r. z ustawowymi odsetkami na wypadek zw3oki w jej p3atnoœci, uznaj1c, ¿e powód wskutek wypadku komunikacyjnego utraci3 czêœciowo zdolnoœæ do pracy zarobkowej. P.¿sze rozstrzygniêcie oparte by3o na przepisie art. 444 § 2 k.c., co oznacza, ¿e renta mia3a charakter tzw. renty ustawowej. W 2011 roku, wskutek wymiany pism pomiêdzy stronami, uzgodniono zmianê wysokoœci renty przyznanej powy¿szym wyrokiem z kwoty 1.492 z3 na kwotê 6.595,47 z3 miesiêcznie. Po czym jednostronn1 decyzj1 z dnia 2 wrzeœnia 2014 roku pozwany obni¿y3 wysokoœæ renty do kwoty 5.012 z3 miesiêcznie i od tego czasu wyp3aca3 powodowi rentê w takiej w3aœnie wysokoœci. W zwi1zku z wyp3at1 przez pozwanego rat renty wyrównawczej w zani¿onej wysokoœci powód dwukrotnie dochodzi3 swoich roszczeñ z tytu3u renty na drodze (...). Najpierw, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2019r. wydanym w sprawie o sygnaturze XVI Ca 554/18 S. O. w G. rozstrzygn13 ¿1danie powoda o zap3atê œwiadczeñ z tytu3u renty wyrównawczej za okres od 1 paŸdziernika 2014r. do dnia 30 kwietnia 2015r., (...) Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 85/21 ¿1danie za okres od stycznia 2016r. do sierpnia 2019r. W przedmiotowych wyrokach S1d O. i (...) Apelacyjny rozstrzygnê3y zarówno kwestiê skutecznoœci zmiany wysokoœci renty w wyniku porozumienia stron, jak te¿ zmiany wysokoœci tego œwiadczenia w drodze jednostronnego oœwiadczenia pozwanego z dnia 2 wrzeœnia 2014 roku. Zgodnie natomiast z treœci1 art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi1¿e nie tylko strony i s1d, który je wyda3, lecz równie¿ inne s1dy oraz inne organy pañstwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak¿e inne osoby. Jak wskazuje siê w orzecznictwie prawomocnoœæ materialna, w któr1 s1 wyposa¿one w procesie, oprócz rozstrzygaj1cych sprawê co do istoty wyroków, orzeczenia proceduralne, wyra¿a nakaz przyjmowania, ¿e w danej sytuacji stan prawny przedstawia siê tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygniêcia (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, L.). W wyroku z 7 kwietnia 2011 r. I PK 225/10, L. S. wyrazi3 pogl1d, ¿e zwi1zanie stron prawomocnym orzeczeniem wyra¿one w art. 365 § 1 k.p.c. zawiera w sobie zakaz ponownego prowadzenia sporu co do okolicznoœci faktycznych stanowi1cych podstawê rozstrzygniêcia zakoñczonego sporu s1dowego. Innymi s3owy - nie jest dopuszczalne w œwietle art. 365 § 1 k.p.c. odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeñ faktycznych w kolejnych procesach s1dowych miêdzy tymi samymi stronami, chocia¿by przedmiot tych spraw siê ró¿ni3. Nadto, w orzecznictwie wskazuje siê, ¿e powaga rzeczy os1dzonej rozci1ga siê tak¿e na motywy orzeczenia w takich granicach, w jakich stanowi1 konieczne uzupe3nienie rozstrzygniêcia, niezbêdne dla wyjaœnienia jego zakresu (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 29 marca 2006 roku, II PK 163/05, L.).

W œwietle powy¿szego, rozstrzygaj1c niniejszy spór, (...) i ocen1 stanu faktycznego dokonan1 przez S. O. w G. w sprawie XVI 554/18 i przez (...) Apelacyjny w G. w sprawie I ACa 85/21. Przede wszystkim w obu poprzednich sprawach przes1dzono, ¿e w drodze wymiany przez strony oœwiadczeñ na piœmie dosz3o do zmiany wysokoœci nale¿nej powodowi renty w drodze umowy. Ponadto, przes1dzono, ¿e zmiana wysokoœci renty wyrównawczej na mocy jednostronnego oœwiadczenia pozwanego dokonana pismem z dnia 2 wrzeœnia 2014 roku by3a nieskuteczna wzglêdem powoda. Na mocy art. 365 § 1 k.p.c. (...) jest zwi1zany powy¿szymi ocenami prawnymi, co oznacza, ¿e nie móg3 tej kwestii rozstrzygn1æ w sposób odmienny, ani prowadziæ w tym zakresie postêpowania dowodowego.

W dalszej kolejnoœci nale¿a3o ustaliæ, czy dokonano zmiany treœci przedmiotowego stosunku prawnego w odniesieniu do rat wymagalnych w okresie objêtym ¿1daniem pozwu, a tak¿e nale¿a3o odnieœæ siê do podnoszonych przez pozwanego zarzutów dotycz1cych zmiany sytuacji uprawnionego z tytu3u renty. Nie budzi w1tpliwoœci, ¿e przepisy o rencie zawarte w art. 903-907 k.c. stosuje siê do innych stosunków o charakterze rentowym, które wynikaj1 ze Ÿróde3 pozaumownych. Wykorzystuje siê je jednak tylko wówczas, jeœli przepisy szczególne nie zawieraj1 odmiennej regulacji. Waloryzacja renty mo¿e te¿ nast1piæ na podstawie umowy stron. Przepis dotyczy jedynie sytuacji, w której strony nie mog1 dojœæ do porozumienia w sprawie dokonania zmiany wielkoœci renty lub czasu jej trwania (por. J. Ciszewski (red.), P. Nazaruk (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX/e. 2022). Renta wynikaj1ca ze Ÿróde3 pozaumownych to ponadto renta, której obowi1zek p3acenia wynika z ustawy. (...) stosunków zobowi1zaniowych nawi1zywanych ex lege, nale¿y stwierdziæ, ¿e konkretyzacja treœci poszczególnego stosunku, w tym w zakresie rozmiaru poszczególnych œwiadczeñ rentowych, zawsze wymaga ukszta3towania stosunku prawnego w drodze umowy lub orzeczenia s1dowego. Zdarzenia te nie zmieniaj1 jednak charakteru renty, która zachowuje charakter renty ustawowej. Renta z ustawy to przede wszystkim renta stanowi1ca œwiadczenie odszkodowawcze (np. art. 444 § 2 k.c.) (por. M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz. Art. 627–1088. Wyd. 3, Warszawa 2022)

Stosownie do powy¿szego, umowy (...) zobowi1zania ustawowe nie powoduj1 zmiany charakteru renty przyznanej na podstawie art. 444 § 2 k.c. na rentê umown1. Zatem mimo ¿e wysokoœæ renty, bêd1cej przedmiotem niniejszego postêpowania zosta3a zmieniona w drodze umownej, to nadal ma ona charakter renty ustawowej. Nie oznacza to jednak, ¿e pozwany mo¿e broniæ siê w niniejszym sporze powo3uj1c siê na treœæ art. 907 § 2 k.c., zgodnie z którym je¿eli obowi1zek p3acenia renty wynika z ustawy, ka¿da ze stron mo¿e w razie zmiany stosunków ¿1daæ zmiany wysokoœci lub czasu trwania renty, chocia¿by wysokoœæ renty i czas jej trwania by3y ustalone w orzeczeniu s1dowym lub w umowie. Uprawnienie, jakie wynika z przytoczonego przepisu, mo¿e byæ bowiem realizowane jedynie w drodze powództwa, albowiem wyrok ma charakter konstytutywny i kreuje nowy stan prawny. Tym samym, (...) w niniejszej sprawie nie by3 uprawniony do rozwa¿ania, czy zasz3a zmiana stosunków, o jakiej mowa w art. 907 § 2 k.c., a tym samym brak by3o podstaw do czynienia jakichkolwiek ustaleñ odnoœnie sytuacji materialnej, zdrowotnej powoda, czy jego mo¿liwoœci zarobkowych.

Nadto, ca3kowicie b3êdne by3o za3o¿enie pozwanego, ¿e mo¿e on jednostronnie zmniejszyæ wysokoœæ renty z uwagi na osi1gniêcie przez powoda wieku emerytalnego. Pozwany nie ma bowiem ¿adnego uprawnienia do narzucania powodowi z którego œwiadczenia powinien korzystaæ. W drodze umowy nie dosz3o do modyfikacji stosunku prawnego, maj1ce swoje Ÿród3o w ustawie. Wszelkie okolicznoœci zwi1zane ze zmian1 stosunków pozwany mo¿e podnosiæ w odrêbnym postêpowaniu na podstawie art. 907 § 2 k.c. W niniejszej sprawie argumenty i wnioski dowodowe pozwanego nie mog3y doprowadziæ do oczekiwanych przez niego rezultatów, a zatem zmierza3y one jedynie do przed3u¿enia postêpowania. Nadto w odniesieniu do wniosku dowodowego pozwanego o ustalenie wysokoœci emerytury powoda, wskazaæ nale¿y, i¿ powód œwiadczenia takiego nigdy nie pobiera3, a zatem ju¿ tylko z tego powodu wniosek ten powinien zostaæ pominiêty.

Dla rozstrzygniêcia sprawy istotne by3o jedynie, czy istnieje obowi1zek pozwanego do wyp3aty renty wyrównawczej we wskazanej w pozwie wysokoœci. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny w przypadku spe3nienia przes3anek wskazanych w art. 907 § 2 k.c. zmiana wysokoœci renty lub czasu jej trwania mo¿e nast1piæ w drodze umowy, zgodnie z zasad1 autonomii woli, w granicach wskazanych w art. 3531 k.c. Zastosowanie tego trybu mo¿e mieæ miejsce zarówno wówczas, gdy poprzednia wysokoœæ renty lub czas jej trwania by3y ustalone w umowie, jak i wtedy gdy nast1pi3a w orzeczeniu s1dowym. Odmowa zawarcia umowy daje podstawy do zastosowania trybu s1dowego zgodnie z art. 907 § 2 k.c. (por. M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz. Art. 627–1088. Wyd. 3, Warszawa 2022). Z zebranego materia3u dowodowego nie wynika aby, ¿e po 2011 roku pomiêdzy powodem a pozwanym zosta3a zawarta kolejna umowa, która modyfikowa3aby wysokoœæ renty. Jednostronna zmiana wysokoœci renty przez pozwanego by3a natomiast bezskuteczna, co tak¿e zosta3o przes1dzone prawomocnymi orzeczeniami w rozstrzygniêtych uprzednio sprawach, a s1d orzekaj1cy w niniejszym sk3adzie powy¿szymi ustaleniami by3 zwi1zany, a nadto przyjmuje je i podziela zaprezentowany w nich pogl1d. Bezspornym by3o tak¿e to, ¿e nie dosz3o do zmiany wysokoœci, b1dŸ czasu trwania renty w wyniku konstytutywnego orzeczenia s1du. Tym samym nale¿a3o uznaæ, ¿e strony by3y zwi1zane stosunkiem prawnym w kszta3cie nadanym mu w wyniku umowy zawartej w 2011r.

W zwi1zku z tym w okresie objêtym ¿1daniem pozwu tj. w okresie od listopada 2020r. do paŸdziernika 2021r. pozwany by3 zobowi1zany do zap3aty na rzecz powoda renty wyrównawczej w kwocie 6.595,47 z3 miesiêcznie. Z tego wzglêdu, za miesi1c listopad 2020 r. nale¿a3a siê powodowi dop3ata w kwocie 106 z3 (ró¿nica pomiêdzy kwot1 6.595,47 z3 a faktycznie wyp3acon1 kwot1 6.489,84 z3), natomiast za pozosta3e miesi1ce kwota po 1.583,47 z3 (ró¿nica pomiêdzy kwot1 6.595,47 z3 a wyp3acon1 kwot1 5.012 z3).

Nadto, na podstawie art. 481 §1 k.c. od dnia wymagalnoœci ka¿dej z rat miesiêcznych nale¿a3y siê powodowi odsetki ustawowe za opóŸnienie. Z.¿yæ nale¿y, i¿ zgodnie z treœci1 porozumienia stron z 2011 roku termin p3atnoœci ka¿dej raty przypada3 na dzieñ 10 - ego ka¿dego miesi1ca. Z uwagi na fakt, ¿e pozwany nie uiszcza3 na rzecz powoda pe3nej kwoty rat renty, w wysokoœci wynikaj1cej z umowy stron, to pozostawa3 w opóŸnieniu z zap3at1 kwoty stanowi1cej ró¿nicê pomiêdzy wysokoœci1 renty nale¿nej a faktycznie wyp3aconej. Dochodzona kwota tj. 809,42 z3 z tytu3u skapitalizowanych odsetek nale¿nych od zaleg3ych rat wymagalnych w okresie od listopada 2020 roku do paŸdziernika 2021 roku, a tak¿e kwota 1.998,41 z3 z tytu3u skapitalizowanych odsetek nale¿nych od zaleg3ych rat wymagalnych w okresie od sierpnia 2019r. do listopada 2020r. w zasadzie nie by3a kwestionowania przez pozwanego. P.œæ wyliczenia powy¿szych kwot na dzieñ ich kapitalizacji nie budzi3a tak¿e ¿adnych w1tpliwoœci (...).

Bezzasadny okaza3 siê równie¿ podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut przedawnienia. Nie ulega w1tpliwoœci, ¿e roszczenie rentowe ma charakter œwiadczenia okresowego i przedawnia siê z up3ywem trzyletniego terminu przedawnienia okreœlonego w art. 118 k.c. W niniejszej sprawie ¿1danie powoda dotyczy3o rat wymagalnych w okresie od listopada 2020r. do paŸdziernika 2021r. Z.¿ywszy, i¿ pozew zosta3 wniesiony w dniu 29 paŸdziernika 2021r. to nie ulega w1tpliwoœci, ¿e ¿adne z roszczeñ okresowych nie uleg3o przedawnieniu.

Zatem, na podstawie art. 444 § 2 k.c. (...) od pozwanego na rzecz powoda 31cznie kwotê 20.331,83 z3. Zgodnie z art. 481 k.c. i art. 482 k.c. od powy¿ej kwoty (...) odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 29 paŸdziernika 2021 roku do dnia zap3aty.

O kosztach procesu (...) na podstawie art. 98 §1 k.p.c. i zgodnie z zasad1 odpowiedzialnoœci za wynik sprawy zas1dzi3 od przegrywaj1cego niniejszy spór pozwanego na rzecz powoda kwotê 4.634 z3, na co sk3ada3y siê: op3ata s1dowa od pozwu (1.017 z3), op3ata za czynnoœci fachowego pe3nomocnika powoda bêd1cego radc1 prawnym w stawce minimalnej (3.600 z3) obliczona od wskazanej wartoœci przedmiotu sporu, a tak¿e op3ata skarbowa od pe3nomocnictwa (17 z3). Nadto, na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. (...) odsetki ustawowe za opóŸnienie od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia zap3aty.

(...) na uwadze powy¿sze orzeczono jak we wstêpie.