Art. 102. W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Art. 102 KPC
Kodeks postępowania cywilnego · Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze › Księga pierwsza. Proces › Tytuł V. Koszty procesu › Dział I. Zwrot kosztów procesu
- Stan prawny: 25 października 2026 r.
- Brzmienie obowiązuje od: 1 stycznia 1965 r.
- Akt: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
- Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 468
Jak sądy stosują art. 102 KPC
Sądy powołały ten przepis w 35 358 orzeczeniach. Poniżej 30 z nich z dosłownym fragmentem uzasadnienia, który powołuje przepis.
- III CSK 173/14Sąd Najwyższy · 17.04.2015
Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.c. oddalił skargę kasacyjną, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zgodnie z art. 102 k.p.c.
- IV CSK 362/14Sąd Najwyższy · 19.03.2015
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z treści art. 398 21 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i art. 102 k.p.c.
- I UK 345/14Sąd Najwyższy · 24.06.2015
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie odpowiednio stosowanego art. 102 k.p.c.
- II CSK 621/13Sąd Najwyższy · 04.07.2014
… Sąd Apelacyjny samodzielnie i jakie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji przyjął za własne; - art. 102 k.p.c. przez uznanie, iż ukształtowanie wysokości roszczenia o zadośćuczynienie na zbyt wygórowanym poziomie może być okolicznością uzasadniającą obciążenie powoda w części kosztami …
- I CSK 434/14Sąd Najwyższy · 16.04.2015
… na podstawie art. 398 16 k.p.c. zaskarżony wyrok o tyle, że zasądzoną zaskarżonym wyrokiem sumę zadośćuczynienia podwyższył do kwoty 450 000 zł oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie, odstępując od obciążenia powódki kosztami postępowania kasacyjnego stosownie do art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.
- III CSK 248/13Sąd Najwyższy · 11.09.2014
Z uwagi na bardzo trudną sytuację majątkową i życiową powoda odstąpiono od obciążania go kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.
- V CSK 262/15Sąd Najwyższy · 13.01.2016
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. orzekł, jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach procesu w oparciu o art. 102 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c.
- I PK 72/15Sąd Najwyższy · 19.01.2016
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 398 14 k.p.c., nie obciążając powódki obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.
- V CSK 630/13Sąd Najwyższy · 03.10.2014
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.c. i art. 398 21 k.p.c.
- I ACa 104/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 10.08.2022
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł natomiast zgodnie z art. 102 k.p.c., uznając, że w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, które przemawiają za odstąpieniem od stosowania w nim zasady stosunkowego rozliczenia kosztów procesu.
- I ACa 135/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 10.08.2022
Podkreślić w tym miejscu należy, że pozytywne dla powodów skutki nie wynikają w tym aspekcie z przewidzianej w art. 102 k.p.c. zasady słuszności, skoro stanowić ona może wyłącznie podstawę do nieobciążania strony kosztami procesu, a nie zasądzania na jej rzecz takich kosztów.
- II PK 227/11Sąd Najwyższy · 10.05.2012
nieobciążanie powodów kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.
- P 8/12Trybunał Konstytucyjny · 27.07.2012
Alternatywnie przepisy przewidują możliwość stosowania przez sąd zasady zawinienia (por. art. 101, art. 103 i art. 110 k.p.c.), zasady słuszności (por. art. 102 k.p.c.) oraz zasady kompensaty (por. art. 100 i art. 104 k.p.c., powołane wyżej).
- I ACa 547/21Sąd Apelacyjny w Warszawie · 14.12.2021
O kosztach procesu Sąd kierując się względami słuszności orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.
- I ACa 153/20Sąd Apelacyjny w Poznaniu · 23.04.2021
Pozwana wniosła także o nieobciążanie jej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. wskazując, że zawarła umowę jedynie na potrzeby osób trzecich, została wprowadzona w błąd co do spłaty rat kredytu, a nadto jest osobą starszą, z ciężką sytuacją finansową.
- I ACa 250/19Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 19.06.2019
W tej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające takie odstępstwa w świetle art. 320 oraz w art. 102 k.p.c.
- IV CZ 61/13Sąd Najwyższy · 24.10.2013
W zażaleniu od tego postanowienia powód zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie tego przepisu przy orzekaniu o kosztach zastępstwa procesowego przyznanych pozwanemu w postępowaniu apelacyjnym i w konsekwencji naruszenie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.
- I ACa 865/18Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 04.04.2019
Uznał, że znajduje ono oparcie w przepisie art. 102 k.p.c.
- IV CSK 112/14Sąd Najwyższy · 27.11.2014
Za zasadne na podstawie art. 102 k.p.c. uznał odstąpienie od obciążania powodów kosztami procesu i kosztami sądowymi za pierwszą instancję i obciążenie pozwanego kosztami sądowymi od zasądzonego roszczenia.
- VI ACa 779/19Sąd Apelacyjny w Warszawie · 25.11.2020
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego.
- I ACa 963/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 29.06.2022
Podkreślić w tym miejscu należy, że pozytywne dla powodów skutki nie wynikają w tym aspekcie z przewidzianej w art. 102 k.p.c. zasady słuszności, skoro stanowić ona może wyłącznie podstawę do nieobciążania strony kosztami procesu, a nie zasądzania na jej rzecz takich kosztów.
- I ACa 705/18Sąd Apelacyjny w Krakowie · 14.03.2022
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 102 kpc.
- II CSK 405/13Sąd Najwyższy · 04.04.2014
Sad Najwyższy uznał, że w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności związane z podstawą żądania wznowienia postępowania, które usprawiedliwiają odstąpienie na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1, 398 21 k.p.c. od obciążania powoda kosztami postępowania kasacyjnego.
- I ACa 67/19Sąd Apelacyjny w Łodzi · 27.02.2020
O kosztach postępowania odwoławczego sąd odwoławczy orzekł na podstawie art. 102 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc, przy uwzględnieniu że powód przegrał postępowanie odwoławcze w znacznej części (96,4% - wpz apelacji wynosiła 300.000 złotych, zaś zażalenia 10.800 złotych).
- I ACa 31/21Sąd Apelacyjny w Warszawie · 23.02.2022
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.
- SK 19/08Trybunał Konstytucyjny · 31.03.2009
Nr 167, poz. 1398, ze zm., oraz art. 102 k.p.c.).
- I ACa 215/20Sąd Apelacyjny w Warszawie · 26.10.2020
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.
- I ACa 709/19Sąd Apelacyjny w Warszawie · 22.10.2020
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.
- I ACa 324/20Sąd Apelacyjny w Warszawie · 10.02.2021
Należało bowiem zastosować art. 102 k.p.c. zarówno do rozstrzygnięcia o kosztach pierwszej, jak i drugiej instancji, albowiem zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dozwalający na skorzystanie z dobrodziejstwa tego przepisu.
- I ACa 856/21Sąd Apelacyjny w Krakowie · 16.01.2024
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.
Pracuj z art. 102 k.p.c. w PrawoAI
Orzecznictwo do art. 102 KPCSądy powołały ten przepis w 35 358 orzeczeniach. Zobacz, jak go stosują i które tezy się powtarzają.Zobacz orzecznictwo →
Zapytaj AI o art. 102 KPCOpisz sprawę — odpowiedź z podstawą prawną, aktualnym brzmieniem i orzecznictwem, z linkami do źródeł.Zadaj pytanie →
Historia zmian art. 102Każde brzmienie przepisu z datami wejścia w życie i porównaniem wersji — także stan na dzień zdarzenia.Zobacz wersje →
Pismo na podstawie przepisuPozew, odpowiedź, wezwanie lub odwołanie w Wordzie — z powołaniem tego przepisu i orzecznictwa.Przygotuj pismo →
Kodeks postępowania cywilnego z orzecznictwem do każdego artykułu
Załóż konto7 dni za darmo, bez karty. Biblioteka przepisów, wyszukiwarka 2,8 mln orzeczeń i asystent prawny AI.
Najczęściej powoływane przepisy: Kodeks postępowania cywilnego
- Art. 98 KPC
- Art. 385 KPC
- Art. 233 KPC
- Art. 100 KPC
- Art. 386 KPC
- Art. 108 KPC
- Art. 47714 KPC
- Art. 232 KPC
- Art. 227 KPC
- Art. 328 KPC
- Art. 391 KPC
- Art. 99 KPC
- Art. 397 KPC
- Art. 13 KPC
- Spis treści →
Inne kodeksy i ustawy
- Kodeks cywilny
- Kodeks karny
- Kodeks pracy
- Kodeks postępowania administracyjnego
- Kodeks postępowania karnego
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy
- Kodeks spółek handlowych
- Kodeks wykroczeń
- Kodeks karny skarbowy
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
- Ordynacja podatkowa
- Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- Prawo budowlane
- Wszystkie akty →