I C 154/21

Wyrok+Uzasadnienie

Sygn. akt: I C 154/21 upr

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 grudnia 2021r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. w K.

sprawy z powództwa P. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą we W.

przeciwko A. S.

o zapłatę

sygn. akt I C 154/21

UZASADNIENIE

Powód, P. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie od pozwanej A. S. kwoty 7.157,76 zł wraz z odsetkami liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu żądania powód wskazał, iż wierzytelność wynika z umowy pożyczki nr (...) zawartej przez pozwaną w dniu 06.12.2018r., na mocy której pozwana otrzymała określoną kwotę pieniężną, zobowiązując się jednocześnie do jej zwrotu na warunkach precyzyjnie określonych w umowie. Pozwana nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania wobec czego pożyczkodawca (...) sp. z o.o. wezwał ją do zapłaty i poinformował jednocześnie, że w przypadku niedopełnienia warunków określonych w wezwaniu, wierzytelność z umowy zostanie przelana na rzecz powoda. Dalej powód powołał się na umowę przelewu wierzytelności z dnia 19.11.2019 r. zawartą pomiędzy powodem a pierwotnym wierzycielem, na mocy której w ocenie powoda nastąpiła cesja całości praw i obowiązków wynikających z umowy zawartej przez pozwaną z wierzycielem pierwotnym.

Powód powołał się również na ugodę zawartą pomiędzy nim a pozwaną w dniu 07.01.2020 r., na mocy której pozwana miała uznać co do zasady jak i wysokości wierzytelności przysługujące poprzedniemu wierzycielowi pierwotnemu w kwocie 7.700,64 zł i zobowiązała się do jej spłaty w uzgodnionych ratach. Warunków ugody pozwana nie dotrzymała, a na rzecz powoda dokonała jedynie wpłaty w wysokości 780,00 zł.

Powód wskazał, że roszczenie dochodzone pozwem stało się wymagalne z dniem 03.08.2020 r., a zadłużenie pozwanej wobec powoda wynosi kwotę 7.157,76 zł.

Pozwana A. S. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pozwana podniosła zarzut braku legitymacji czynnej powoda oraz nie udowodnienie istnienia zobowiązania pierwotnego. W ocenie pozwanej powód nie udowodnił, aby nabył od wierzyciela pierwotnego wierzytelności objętej pozwem oraz jej wysokości. Pozwana podniosła również, że powód nie udowodnił zawarcia umowy pożyczki pomiędzy nią a wierzycielem pierwotnym. Dalej zaprzeczyła, aby taką umowę zawierała i podniosła zarzut braku istnienia roszczenia dochodzonego pozwem. Z ostrożności pozwana podniosła zarzut nieważności umowy pożyczki w części dotyczącej pozaodsetkowych kosztów pożyczki, z uwagi na stosowanie przez pożyczkobiorcę klauzul abuzywnych.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 06.12.2018 r. pozwana A. S. zawarła z (...) umowę pożyczki na kwotę 7.500,00 zł z terminem spłaty do dnia 05.01.2019 r. Prowizja od umowy wniosła kwotę 862,80 zł, a odsetki 61,60 zł. Pożyczka została zawarta przez internet, a pozwana tożsamość swoją potwierdziła już w dniu 1.12.2017 r., kiedy dokonała na rzecz pożyczkodawcy przelewu kwoty 0,01 zł.

W dniu 06.12.2018 r. pożyczkodawca przelał na rzecz pozwanej kwotę 7.500,00 zł, wskazując, że przelew dotyczył pożyczki nr (...).

(dowód: potwierdzenia przelewów k. 37,38, umowa k. 92 - 94)

W dniu 19.11.2019 r. (...) z o.o. zawarła umowę sprzedaży wierzytelności z P. Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym z siedzibą we W.. Umową objęta była również wierzytelność pozwanej z umowy pożyczki nr (...) w kwocie 7.636,90 zł, na którą składały się należność główna w kwocie 6.924,40 zł oraz odsetki w wysokości 712,50 zł. Cena z tytułu cesji została przelana zbywcy w dniu 25.11.2019 r.

(dowód: umowa sprzedaży wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji k. 10 – 14, 16, oświadczenie k. 15)

W dniu 07.01.2020 r. P. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą we W. zawarł z A. S. ugodę, w której treści wskazano, że zadłużenie pozwanej wynika z umowy pożyczki nr (...), zawartej w dniu 06.12.2018 r. (...) sp. z o.o., którą to wierzytelność powód zakupił w dniu 19.11.2019 r. Strony uzgodniły, że na dzień zawarcia ugody do spłaty pozostała kwota 7.700,64 zł, a pozwana uznała wierzytelność zarówno co do zasady, jaki i wysokości oraz zobowiązała się do jej spłaty w 28 ratach, pierwsza w wysokości 280,00 zł, płatna od dnia 29.02.2020 r., kolejne 26 rat w kwocie 280,00 zł, płatnych do dnia ostatniego każdego miesiąca, oraz ostatnia rata w kwocie 140,64 zł, płatna do dnia 31.05.2022 r.

(dowód: ugoda k. 8)

Do dnia wniesienia pozwu, pozwana uiściła na rzecz powoda kwotę 780,00 zł (bezsporne).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Żądanie strony powodowej znajduje swoją podstawę prawną w art. 720 k.c., zgodnie z którym pożyczka jest umową, na podstawie której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki, a biorący zobowiązuje się zwrócić przedmiot pożyczki w pieniądzach o tej samej wielkości lub w rzeczach tego samego gatunku i takiej samej jakości.

Stosownie do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu w rozumieniu cytowanego przepisu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów, albowiem po myśli art. 232 k.p.c., strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza określonym faktom (ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat). Jest to o tyle zrozumiałe, iż nie sposób obciążać określonej strony ciężarem dowodzenia wystąpienia okoliczności negatywnych (vide - wyrok SN z dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 449/09).

W świetle powyższego należy przyjąć, iż to rolą powoda było wykazanie, że pomiędzy pozwaną a wierzycielem pierwotnym doszło do zawarcia umowy pożyczki o określonej treści, oraz że należność dochodzona w rozpoznawanej sprawie wynika z tej umowy, a ponadto na wykazaniu, że należność tę powód nabył w drodze umowy cesji od wierzyciela pierwotnego.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wbrew stanowisku pozwanej, powód udowodnił zarówno swoją legitymację czynną w procesie, jak również zawarcie pożyczki przez pozwaną z wierzycielem pierwotnym.

W niniejszej sprawie powód załączył do pozwu wydruk umowy, która miała zostać zawarta przez wierzyciela pierwotnego z pozwaną. Umowa nie została podpisana przez strony, jednakże w ocenie sądu powód udowodnił wykonanie jej przez wierzyciela pierwotnego do kwoty 7.500,00 zł tj. fakt przeniesienia na biorącego pożyczkę własności przedmiotu umowy, ponieważ przedłożył dowód wypłacenia takiej sumy pozwanej. Również pozwana na rozprawie w dniu 6.10.2021 r. (k.72) przyznała, że otrzymała od (...) sp. z o.o. przelew na kwotę 7.500,00 zł.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Przez kredyt konsumencki zawierany na odległość rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (art. 5 pkt 13). Umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepis przewidują inną szczególną formę (art. 29 ust. 1). W przypadku umowy kredytu konsumenckiego zawartej na odległość, ustawodawca na kanwie art. 2 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta przewidział, że może być ona zawarta z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość.

Wynika z powyższego, iż zawarcie umowy kredytu konsumenckiego nie wymaga zachowania formy pisemnej i co do zasady umowa taka może być zawarta również za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Przedłożony przez powoda dowód wpłaty przez pozwaną opłaty w kwocie 0,01 zł jest dowodem na to, że pozwana dokonała swojej weryfikacji w systemie wierzyciela pierwotnego.

W ocenie sądu powód wykazał również skutecznie swoją legitymacją i udowodnił, iż umową cesji objęta została kwota żądana w pozwie. W załączniku do umowy cesji z wykazem wierzytelności (k. 16) znajduje się imię i nazwisko pozwanej oraz numer umowy pożyczki, której wierzytelność dotyczy, a ponadto kwota wierzytelności, którą zakupiono. Dodatkowo zauważyć należy, że powód przedłożył również dokument potwierdzający zapłacenie wynagrodzenia za nabyte przez powoda wierzytelności, w związku z czym uznać należy, że został spełniony warunek, o którym mowa w § 5 umowy cesji i przeniesienie wierzytelności na powoda nastąpiło.

Odnośnie samej treści zawartej pomiędzy stronami ugody, istotne warunki tego porozumienia zostały sporządzone w taki sposób, że pozwana nie mogła mieć problemów z ich zrozumieniem i w ocenie sądu w sposób świadomy zaakceptowała treść ugody oraz wysokość należnej do zapłaty na rzecz powoda kwoty. Na rozprawie w dniu 6.10.2021 r. pozwana potwierdziła również, że pod treścią zawartej z powodem ugody widnieje jej podpis.

Za chybiony uznać należy również zarzut pozwanej co do nieważności umowy pożyczki w zakresie pozaodsetkowych kosztów pożyczki z uwagi na stosowanie niedozwolonych klauzul umownych.

W ustawie o kredycie konsumenckim ustawodawca wprost przewidział, że oprócz odsetek stanowiących wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez pożyczkodawcę w umowie o kredycie konsumenckim mogą pojawić się dodatkowe koszty, przy czym w treści art. 36a ustawy określono maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, którą oblicza się według wskazanego w tym przepisie wzoru. P. koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, a pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w art. 36a lub całkowitą kwotę kredytu.

Zgodnie z treścią art. 353 1 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego, tym niemniej w ocenie Sądu fakt, że naliczone koszty kredytu mieszczą się w limicie z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie przesądza o niemożności uznania ich za niedozwolone. Art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłącza bowiem powszechnie obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego, w tym art. 385 1 k.c. Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 19.07.2019 r. III Ca 435/19 nie ma podstaw do przyjęcia, że unormowania art. 36a-36c ustawy z 2011 r. o kredycie konsumenckim mają charakter szczególny wobec art. 3851 k.c. oraz art. 58 k.c., wyłączając ich zastosowanie. Podkreślić trzeba, że przedsiębiorcę udzielającego kredytu konsumenckiego czy też pożyczki wiąże zarówno art. 3851 § 1 k.c., jak i art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, co oznacza, że musi on mieć na uwadze zarówno to, by do umowy zawartej z konsumentem nie wprowadzać postanowień określających zobowiązania kontrahenta w sposób, który pozwalałby je uznać za klauzule niedozwolone, jak i dbać o to, by suma kosztów pozaodsetkowych nie wykroczyła poza ich maksymalną wysokość określoną ustawą.

Zgodnie z treścią art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, całkowity koszt kredytu stanowią wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. W przepisie tym jest mowa o kosztach kredytu, a zatem o działaniach instytucji finansowej, które generują wydatki. Nie chodzi tu o dodatkowe wynagrodzenie z tytułu umowy kredytowej. Wynagrodzenie w umowie kredytu określa się przez oprocentowanie. Inne elementy kosztotwórcze nie mogą mieć charakteru wynagrodzenia, bo to wynagrodzenie maksymalne określa art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis art. 36a odnosi się do dodatkowych kosztów niezbędnych dla uzyskania i obsługi kredytu. Może to być np.: koszt rozpoznania wniosku, koszt uzyskania informacji, koszt ubezpieczenia kredytu, koszt zawiadomień, monitów, koszt przeprowadzenia czynności poza lokalem przedsiębiorstwa, koszt osobistego odbioru raty itd. Muszą to być jednak koszty rzeczywiste. W przeciwnym bowiem razie inne „opłaty” będą musiały być traktowane jako obejmujące wynagrodzenie, to zaś podlega limitom odsetek maksymalnych (art. 33a). Przepis art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie może prowadzić wprost do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Oznaczałoby to bowiem uprzywilejowaną pozycję instytucji udzielających kredyty w stosunku do innych obywateli, których regulacje dotyczące odsetek maksymalnych bezwzględnie obowiązują (wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28.12.2018 roku o sygn. akt II Ca 433/18 i z 03.07.2017 roku w sprawie II Ca 369/17).

Z uwagi na powyższe, Sąd dokonał analizy postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy pożyczki pod kątem zaistnienia ewentualnych klauzul abuzywnych, o których mowa w art. 3851 § 1 kc, a zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W niniejszej sprawie powód załączył do pozwu umowę pożyczki, w której wyszczególniono m.in., że pożyczkobiorca, w związku z udzieleniem pożyczki jest zobowiązany ponieść m.in. koszt w postaci wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 862,80 zł, które wbrew odmiennemu stanowisku pozwanej nie jest kosztem zbyt wygórowanym, mogącym być uznanym za obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. W ocenie sądu postanowienia umowy zawartej pomiędzy pierwotnym wierzycielem, a pozwaną zawierają co do wysokości prowizji, kształtują prawa pozwanej w sposób zgodny z dobrymi obyczajami i nie godzą w równowagę kontraktową tego stosunku, w związku z czym nie stanowią klauzuli niedozwolonej. Określona w umowie prowizja mieści się również w dolnym limicie, obliczonym zgodnie z wzorem określonym w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim.

Sąd nie zasądził na rzecz powoda całej dochodzonej w pozwie kwoty, ponieważ powód nie udowodnił, aby skutecznie wypowiedział pozwanej zawartą pomiędzy stronami ugodę, a tym samym aby opisana w niej wierzytelność stała się w całości wymagalna. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 wspominanej ugody, w przypadku opóźnienia osoby zadłużonej w płatnościach stanowiących równowartość dwóch pełnych rat, wierzyciel zastrzega sobie prawo do rozwiązania umowy, a cała pozostała do spłaty wierzytelność, pomniejszona o kwotę dokonanych spłat staje się natychmiast wymagalna i może być dochodzona przed sądem. Rozwiązanie umowy nastąpi na skutek pisemnego wypowiedzenia dokonanego przez wierzyciela z zachowaniem 7 dniowego terminu wypowiedzenia. Wypowiedzenie miało nastąpić listownie na adres osoby zadłużonej. Tymczasem powód nie dołączył do pozwu żadnego dowodu doręczenia, a nawet wysłania pozwanej wezwania do zapłaty czy wypowiedzenia ugody. Dołączone do pozwu pisma (k. 9 i 19) są jedynie dowodem na ich sporządzenie, a nie wysłanie.

W związku z powyższym, sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.617,12 zł, na którą składały się raty należne powodowi do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie. W ocenie sądu pozostała kwota była jeszcze na tę datę niewymagalna.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 kc i rozdzielono je pomiędzy stronami proporcjonalnie, przyjmując, że powód wygrał proces w 78%.