I C 520/21

Wyrok+Uzasadnienie

Sygn. akt: I C 520/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 marca 2022 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Joanna Jank

Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Pietkiewicz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2022 r. w G.

sprawy z powództwa W. P. i E. P.

przeciwko I. P.

O ustalenie

UZASADNIENIE

Powodowie E.¿bieta P. i W. P. wnieœli pozew przeciwko I. P. o:

1) ustalenie, ¿e strony 31czy stosunek prawny nawi1zany umow1 o do¿ywotni1 opiekê, pielêgnacjê w chorobie i pomoc z dnia 10 stycznia 2014 roku oraz o ustalenie jego treœci, w szczególnoœci:

2) ustalenie rodzaju i zakresu praw powodów i skorelowanych z nimi obowi1zków pozwanych stanowi1cych elementy tego stosunku, w konsekwencji:

3) ustalenie sposobu wykonania obowi1zków umownych:

a) zarówno w czasie obecnoœci pozwanej w lokalu zamieszkiwanym przez strony przez œwiadczenie opieki, pielêgnacji i pomocy w naturze lub przez zapewnienie tego œwiadczenia przez osobê trzeci1 bez ponoszenia przez powodów kosztów tych us3ug,

b) jak i w czasie jej nieobecnoœci w tym lokalu lub w innych okolicznoœciach uniemo¿liwiaj1cych lub utrudniaj1cych osobiste spe3nienia œwiadczeñ – przez zapewnienie przez pozwan1 œwiadczenia opieki, pielêgnacji i pomocy przez osobê trzeci1 bez ponoszenia przez powodów kosztów tych us3ug,

4) ustalenie, ¿e prawo korzystania z mediów objête osobist1 do¿ywotni1 s3u¿ebnoœci1 mieszkania obejmuje w szczególnoœci prawo dostêpu do sygna3u telewizyjnego, telefonicznego i Internetu (§ 4 umowy) i powinno byæ wykonane przez pozwan1 przez zapewnienie powodom dostêpu do odpowiednich 31czy, wzglêdnie ustalenie, ¿e prawo dostêpu do sygna3u telewizyjnego, telefonicznego i Internetu przys3uguje powodom na podstawie § 9 aktu notarialnego jako jedno z praw skorelowanych z obowi1zkiem opieki.

W uzasadnieniu pozwu powodowie podnieœli, i¿ pozwana – mimo istnienia zobowi1zania wynikaj1cego z umowy zawartej w dniu 10 stycznia 2014 roku – nie wywi1zuje siê z obowi1zków do¿ywotniej opieki i pielêgnacji w chorobie i pomocy. Powodowie domagaj1 siê m.in. aby s1d ustali3 rodzaj i zakres œwiadczeñ, jakie wype3ni1 obowi1zek wynikaj1cy z § 9 umowy. Zdaniem powodów jedynie rozstrzygniêcie s1dowe mo¿e zakoñczyæ konflikt miêdzy stronami lub przynajmniej uregulowaæ ich wspó3istnienie poprzez usuniêcie przyczyny, któr1 jest niepewnoœæ ich przekonañ o ich wzajemnej relacji prawnej.

(pozew k. 3-8v, pismo procesowe powodów z dnia 20 stycznia 2021r. k. 69-74v)

Pozwana wnios3a o oddalenie powództwa w ca3oœci. (...) swoje stanowisko w sprawie pozwana wskaza3a, ¿e powodowie w niniejszym procesie d1¿1 do ustalenia, ¿e zawarta przez strony umowa jest umow1 do¿ywocia, co zosta3o by3o ju¿ przedmiotem rozstrzygniêcia w sprawie I C 69/17. Nadto, wskaza3a, ¿e aktualnie pomaga powodom poprzez przygotowywanie im posi3ków, sprz1tanie, nabywania ¿ywnoœci, leków etc.

(odpowiedŸ na pozew k. 154-157v)

(...) stan faktyczny:

W dniu 10 stycznia 2014 roku przed notariusz (...) kancelarii notarialn1 w G. powodowie E.¿bieta P. i W. P. zawarli ze swoim synem W. P. umowê, na mocy której darowali mu stanowi1cy odrêbn1 nieruchomoœæ lokal mieszkalny nr (...) znajduj1cy siê w budynku przy ulicy (...). U. 82 w G., objêty ksiêg1 wieczyst1 nr (...) wraz z przynale¿n1 piwnic1 oraz wraz ze zwi1zanym z tym lokalem (...) wynosz1cym 2.046/1.000.000 czêœci we wspó3w3asnoœci nieruchomoœci wspólnej objêtej ksiêg1 wieczyst1 nr (...), a W. P. oœwiadczy3, ¿e darowiznê przyjmuje z wdziêcznoœci1 (§ 3.I). Nadto, W. P. ustanowi3 nieodp3atnie na ww. lokalu mieszkalnym na rzecz swojej matki E.¿biety P. i swojego ojca W. P. do¿ywotni1 s3u¿ebnoœæ osobist1 mieszkania, której treœæ sprowadza siê do korzystania z pokoju (...) (pow. ok. 20 m2) z u¿ywalnoœci1 kuchni, 3azienki, wc i przedpokoju, prawem korzystania z mediów oraz prawem dostêpu do kluczy od drzwi wejœciowych. Uprawnieni oœwiadczyli, i¿ nie jest ich ¿yczeniem, aby wymieniona s3u¿ebnoœæ ujawniona zosta3a w dziale III. ksiêgi wieczystej nr (...) (§ 4.I). Tym samym aktem notarialnym I. P. i W. P. rozszerzyli ustawow1 wspólnoœæ na maj1tek osobisty mê¿a tj. na ww. lokal mieszkalny, które to mienie od tej chwili by3o ich w3asnoœci1 na prawach wspólnoœci maj1tkowej umownej rozszerzonej (§ 7). Ponadto, W. P. i I. P. zobowi1zali siê zapewniæ E.¿biecie P. i W. P. do¿ywotni1 opiekê i pielêgnacjê w chorobie oraz oœwiadczyli, ¿e E.¿bieta i (...)¿onkowie P. mog1 zawsze liczyæ na ich pomoc. Uprawnieni oœwiadczyli, ¿e powy¿sze zobowi1zania przyjmuj1 (§ 9).

(dowód: umowa darowizny, umowa ustanowienia s3u¿ebnoœci oraz umowa (...) ma3¿eñska o rozszerzeniu wspólnoœci ustawowej rep. A 41/2014, k. 10-12v)

Strony zgodnie rozumia3y obowi1zek zapewnienia do¿ywotniej uprawnionym opieki i pielêgnacji w chorobie w ten sposób, ¿e obejmuje on: robienie zakupów, pranie, sprz1tanie, przygotowanie posi3ków - w sytuacji, gdy powodowie sami nie bêd1 w stanie realizowaæ wymienionych obowi1zków.

(dowód: przes3uchanie pozwanej I. P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powódki E.¿biety P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powoda W. P. p3yta CD k. 196)

Strony wspólnie zamieszkuj1 w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nr (...), przy czym powodowie zajmuj1 jeden pokój, a tak¿e korzystaj1 z pomieszczeñ przeznaczonych do wspólnego u¿ytku. W 2014 roku zmar3 W. P.. Po jego œmierci stosunki pomiêdzy stronami uleg3y pogorszeniu. Powodowie nie zwracali siê do pozwanej o œwiadczenie opieki. Natomiast zaproponowali pozwanej sprzeda¿ mieszkania i zakup dwóch mniejszych, jednak pozwana nie przysta3a na tê propozycjê.

(dowód: przes3uchanie pozwanej I. P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powódki E.¿biety P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powoda W. P. p3yta CD k. 196)

Powodowie E.¿bieta P. i W. P. wytoczyli powództwo przeciwko I. P. powództwo o:

- zas1dzenie od pozwanej na rzecz ka¿dego z nich kwot po 36.000 z3 tytu3em odszkodowania za niewykonanie umowy o opiekê oraz kwot po 40.000 z3 tytu3em zadoœæuczynienia za doznan1 krzywdê wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zap3aty, ewentualnie

- zas1dzenie tytu3em odszkodowania za niewykonanie umowy o opiekê do¿ywotniej renty p3atnej przez pozwan1 w wysokoœci po 1.200 z3 miesiêcznie na rzecz ka¿dego z powodów w terminie do 10-ego dnia ka¿dego miesi1ca wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie w sp3acie którejkolwiek z rat, ewentualnie

- zamianê wszystkich uprawnieñ objêtych umow1 z dnia 10 stycznia 2014r., a dotycz1cych obowi1zku opieki (§9) na do¿ywotni1 rentê p3atn1 przez pozwan1 w wysokoœci po 1.200 z3 na rzecz ka¿dego z powodów, w terminie do 10-ego dnia ka¿dego miesi1ca wraz z ustawowymi odsetkami za opóŸnienie w sp3acie którejkolwiek z rat.

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2018 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 69/17 S. O. w G. oddali3 powództwo o zap3atê, a tak¿e powództwo ewentualne. W uzasadnieniu wyroku S1d stwierdzi3, ¿e brak jest podstaw do przyjêcia, ¿e zawarta przez strony umowa stanowi umowê do¿ywocia z uwagi na brak essentialia negotii takiej umowy, a tak¿e wskaza3 na nieodp3atne nabycie w3asnoœci lokalu przez W. P. oraz niewykazanie wysokoœci poniesionej szkody przez powodów. O.œnie ¿1dañ ewentualnych (...) na brak podstawy prawnej do zas1dzenia renty.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2019 roku wydanym w sprawie o sygnaturze I ACa 837/18 (...) Apelacyjny w G. oddali3 apelacjê powodów. (...) Apelacyjny podzieli3 stanowisko (...) I instancji co do braku podstaw do zakwalifikowania umowy jako umowy do¿ywocia. Nadto, zauwa¿y3, ¿e istniej1cy pomiêdzy stronami silny konflikt ca3kowicie uniemo¿liwia pozwanej realne wykonywanie zobowi1zania, czyli spe3nienie œwiadczenia in naturam. Ponadto, (...) Apelacyjny zwróci3 uwagê, ¿e zg3aszane przez powodów roszczenia w istocie zmierzaj1 do zupe3nie innego celu, który jest tylko poœrednio przez nich formu3owany, tj. do odzyskania przez nich przedmiotowego lokalu, zaœ powództwo ma sk3oniæ pozwan1 jedynie do zrealizowania tego celu. W ocenie (...), w sytuacji, w której powodowie de facto sprzeciwiaj1 siê sprawowaniu opieki przez pozwan1 i chcieliby, aby wykonywa3a je inna osoba (po odzyskaniu przez nich w3asnoœci lokalu) nie mo¿na uznaæ, ¿e pozwana ponosi zawinion1 odpowiedzialnoœæ za niewykonywanie obowi1zków, o których mowa w § 9 umowy. Nadto, wskazano, ¿e nie jest mo¿liwe, aby zarzut niewykonywania obowi1zków obligacyjnych stanowi3 sposób nacisku na w3aœciciela zmierzaj1cy do odebrania mu przedmiotu w3asnoœci. Ponadto, (...) Apelacyjny (...). instancji co do niewykazania zasadnoœci roszczenia co do wysokoœci, gdy¿ powodowie nawet nie wskazali, jakich œwiadczeñ na ich rzecz pozwana nie wykona3a wbrew spoczywaj1cemu na niej obowi1zkom umownym i jaka by3a ich wartoœæ, a tym bardziej nie wykazali wartoœci szkody doznanej wskutek niewykonania ww. obowi1zków.

(dowód: wyrok S1du O. w G. z dnia 3 kwietnia 2018r. wraz z uzasadnieniem k. 60-67v, wyrok S1du Apelacyjnego w G. z dnia 15 maja 2019r. wraz z uzasadnieniem k. 50-59)

Od momentu œmierci córki, co nast1pi3o w dniu 28 czerwca 2021 roku, pozwana I. P. pomaga powodom poprzez robienie zakupów, sprz1tanie mieszkania czy przygotowanie posi3ków (co do tego ostatniego obowi1zku – jedynie na proœbê powodów). Pozwana reguluje op3aty za mieszkanie, nie domaga siê od teœciów, by dok3adali siê do rachunków (choæ dobrowolnie przekazuj1 jej œrodki na ten cel). Pozwana zawar3a now1 umowê na telewizje kablow1, by zmniejszyæ wysokoœæ op3at. Pozwani maj1 dostêp do sygna3u telewizyjnego.

(dowód: przes3uchanie pozwanej I. P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powódki E.¿biety P. p3yta CD k. 196, przes3uchanie powoda W. P. p3yta CD k. 196, skrócony odpis aktu zgonu A. P. k. 160)

(...)¿y3, co nastêpuje:

P.¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dokumentów przed3o¿onych przez strony, a tak¿e dowodu z przes3uchania stron.

(...) zebrany w niniejszej sprawie materia3 dowodowy (...) nie dopatrzy3 siê ¿adnych podstaw do kwestionowania prawdziwoœci i wiarygodnoœci wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego dowodów z dokumentów urzêdowych w postaci orzeczeñ s1dów powszechnych oraz aktu notarialnego. Zgodnie bowiem z treœci1 art. 244 kpc wymienione powy¿ej dokumenty urzêdowe korzystaj1 z domniemania autentycznoœci i domniemania zgodnoœci z prawd1 wyra¿onych w nich oœwiadczeñ, zaœ w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie kwestionowa3a powy¿szych domniemañ w trybie art. 252 kpc.

W zakresie okolicznoœci istotnych do rozstrzygniêcia sprawy - zdaniem (...) - brak by3o równie¿ podstaw do odmowy wiary zeznaniom stron. Zeznania te nale¿a3o oceniæ jako szczere, spontaniczne, logiczne, wewnêtrznie niesprzeczne i zbie¿ne ze sob1. Z.¿yæ bowiem nale¿y, i¿ zarówno powodowie, jak i pozwana wskazali, ¿e aktualnie stosunki pomiêdzy nimi uleg3y poprawie, a pozwana realizuje umowê m.in. poprzez robienie zakupów czy sprz1tanie pomieszczeñ zajmowanych przez powodów. Nie by3o pomiêdzy stronami równie¿ sporu co do rozumienia przez nie zapisu zawartego w § 9 aktu notarialnego dotycz1cego zapewnienia uprawnionym opieki i pielêgnacji w chorobie.

Na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 kpc (...) natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z akt postêpowania o wykroczenie o sygnaturze II W 690/21, albowiem okolicznoœci zwi1zane z przedmiotem i przebiegiem tego postêpowania nie mia3y ¿adnego znaczenia dla rozstrzygniêcia niniejszej sprawy.

W niniejszym postêpowaniu strona powodowa dochodzi3a ustalenia, ¿e zawarta z pozwan1 umowa nienazwana („o opiekê”) w § 9 okreœla3a konkretne obowi1zki, szczegó3owo wymienione w ¿1daniu pozwu. W tym stanie rzeczy za podstawê prawn1 powództwa nale¿a3o przyj1æ przepis art. 189 kpc, zgodnie z którym powód mo¿e ¿1daæ ustalenia przez s1d istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Z.¿yæ nale¿y, i¿ w œwietle przepisu art. 189 kpc przes3ank1 materialnoprawn1, która okreœla legitymacjê powoda i podlega ocenie wed3ug stanu sprawy w chwili orzekania (art. 316 § 1 kpc) jest interes prawny (por. wyrok SN z dnia 15 marca 2002r., II CKN 919/02, OSN 2002, Nr 7–8, s. 56). Interes prawny w sprawie o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa nie decyduje wprost o zasadnoœci powództwa, a jedynie warunkuje mo¿liwoœæ badania i ustalania prawdziwoœci twierdzeñ powoda, ¿e dany stosunek prawny lub prawo istnieje (por. wyrok SN z dnia 18 czerwca 2009r., II CSK 33/09, LEX nr 515730). P.œliæ nale¿y, i¿ interes prawny istnieje tylko wtedy, gdy powód potrzebie ochrony prawnej swej sfery prawnej uczyniæ mo¿e zadoœæ przez samo ustalenie istnienia b1dŸ nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Interes prawny zachodzi, je¿eli sam skutek, jaki wywo3a uprawomocnienie siê wyroku ustalaj1cego, zapewni powodowi ochronê jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakoñczy spór istniej1cy lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przysz3oœci, choæ zawsze konieczna jest ocena istnienia interesu prawnego do wytoczenia tego powództwa na tle okolicznoœci faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok S1du Apelacyjnego w P. z dnia 5 kwietnia 2007r., III AUa 1518/05, LEX nr 257445). P.œliæ nale¿y, i¿ zasadniczo powództwo o ustalenie jest niedopuszczalne, gdy istnieje mo¿liwoœæ wytoczenia powództwa o œwiadczenie. W takich sytuacjach brak jest bowiem interesu prawnego, gdy¿ ustalenie jest tylko przes3ank1 do uwzglêdnienia roszczenia o œwiadczenie (por. orzeczenie SN z 19 paŸdziernika 1959 r., 4 CR 537/58, NP 1960, Nr 9, s. (...); wyrok SN z 20 paŸdziernika 1970 r., II CR 190/70, L.; wyrok SN z 5 wrzeœnia 2012 r., IV CSK 589/11, L.). Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego bêdzie istnia3 wyj1tkowo obok mo¿liwoœci dochodzenia œwiadczenia tylko wówczas, gdy ze spornego stosunku wynikaj1 jeszcze dalsze skutki, których dochodzenie powództwem o œwiadczenie nie jest mo¿liwe lub na razie nie jest aktualne (por. orzeczenie SN z 11 wrzeœnia 1953 r., I C 581/53, L.; wyrok SN z 2 czerwca 2006 r., I PK 250/05, L.). Ugruntowany jest przy tym pogl1d prawny, ¿e to powód musi udowodniæ w procesie o ustalenie, ¿e ma interes prawny w wytoczeniu powództwa, gdy¿ stan niepewnoœci przynajmniej potencjalnie stwarza zagro¿enie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek, jaki wywo3a uprawomocnienie siê wyroku ustalaj1cego, zapewni powodowi ochronê jego praw (por. wyrok S1du Apelacyjnego w K. z dnia 8 czerwca 2021r., I ACa 1215/19, L.). Powód musi udowodniæ w procesie o ustalenie, ¿e ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalne, stwarza zagro¿enie dla jego prawnie chronionych interesów (por. wyrok SN z 18 czerwca 2009 r., II CSK 33/09, OSNC 2010, Nr B, poz. 47). P.œli równie¿ nale¿y, i¿ interes prawny w ¿1daniu ustalenia musi wystêpowaæ w chwili orzekania (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 7 grudnia 2012r., II CSK 143/12, L.).

Zdaniem (...), w niniejszej sprawie powodowie nie wykazali, ¿e posiadaj1 interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. Przede wszystkim nale¿a3o zwa¿yæ, i¿ pomiêdzy stronami nie ma rozbie¿noœci co do rozumienia zapisu § 9 umowy odnoœnie obowi1zku „opieki i pielêgnacji w chorobie”. W. P. zezna3, ¿e zawieraj1c przedmiotow1 umowê pod powy¿szym pojêciem powodowie rozumieli wykonywanie takich œwiadczeñ jak zrobienie zakupów, prania, sprz1tanie, czy te¿ przygotowanie posi3ków. Podobnie powy¿sze postanowienie umowne rozumia3a powódka E.¿bieta P.. J.œnie powodowie wskazali, ¿e oczekiwali od zobowi1zanych zapewnienia opieki w powy¿szym rozumieniu w sytuacji, gdy sami nie bêd1 w stanie zatroszczyæ siê o siebie. Pozwana I. P. równie¿ rozumia3a powy¿szy zapis w ten sposób, ¿e obejmuje on swoim zakresem robienie zakupów, sprz1tanie mieszkania etc. w zale¿noœci od stanu powodów. W zwi1zku z powy¿szym – skoro treœæ umowy jest jasna, a zdaniem powodów – pozwana nie wykonuje obowi1zków okreœlonych w przedmiotowej umowie, to w3aœciw1 drog1 do dochodzenia roszczeñ przez powodów jest powództwo o œwiadczenie, a nie o ustalenie. Jak wynika z przytoczonego powy¿ej orzecznictwa mo¿liwoœæ wytoczenia powództwa o œwiadczenie przes1dza o braku interesu prawnego w ¿1daniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa. W przedmiotowym przypadku nie zachodz1 ¿adne szczególne, wyj1tkowe okolicznoœci, które uniemo¿liwia3yby dochodzenie roszczeñ o œwiadczenie, o jakich mowa w orzecznictwie. Nadto, roszczenie o œwiadczenie zapewnia3oby powodom dostateczn1 ochronê ich interesów, albowiem wyrok uwzglêdniaj1cy takie powództwo stanowi3by dla nich tytu3 egzekucyjny. J.œnie, interesu prawnego powodów nie uzasadnia odmowa udzielenia im ochrony prawnej w poprzednim postêpowaniu tocz1cym siê przed S. O. w G. pod sygnatur1 akt I C 69/17, w którym dochodzili roszczeñ z tytu3u odszkodowania za niewykonanie umowy, a tak¿e zas1dzenia do¿ywotniej renty. Jak bowiem wynika z uzasadnieñ wyroków wydanych w obu instancjach powodowie wywodzili swoje roszczenia z umowy do¿ywocia, przy czym s1dy obu instancji nie podzieli3y argumentacji strony powodowej, wskazuj1c na brak essentialia negotii takiej umowy, a tak¿e nieodp3atny charakter przeniesienia w3asnoœci nieruchomoœci. Z powy¿szych wzglêdów nale¿a3o zatem uznaæ, ¿e powodowie nie posiadaj1 interesu prawnego, stanowi1cego przes3ank1 materialnoprawn1 powództwa o ustalenie.

Jedynie na marginesie nale¿y zastrzec, ¿e z zeznañ stron wynika, ¿e aktualnie ich wzajemne stosunku uleg3y unormowaniu, a pozwana sprawuje nad powodami opiekê, wykonuj1c zakupy, sprz1taj1c mieszkanie, czy te¿ przygotowuj1c posi3ki. W ka¿dym b1dŸ razie w oparciu o zeznania stron mo¿na stwierdziæ, ¿e pozwana nie uchyla siê od realizacji obowi1zków zastrze¿onych w § 9 aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 2014 roku, co rodzi pytanie o zasadnoœæ roszczenia o œwiadczenie w aktualnym stanie rzeczy.

Ponadto, nale¿y wskazaæ, ¿e w niniejszym postêpowaniu powodowie domagali siê uzupe3nienia treœci umowy zawartej w dniu 10 stycznia 2014r. o kolejne szczegó3owo okreœlone obowi1zki niewynikaj1ce z treœci umowy. W orzecznictwie wskazuje siê, ¿e co do zasady nie mo¿na ¿1daæ ustalenia istnienia albo nieistnienia stanu faktycznego lub faktu (por. orzeczenie SN z 22 maja 1953 r., I C 26/53, PiP 1953, Nr 12, s. 905; wyrok SN z 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972, Nr 5, poz. 89), przy czym dopuszczalne jest ustalenie faktu maj1cego charakter prawotwórczy, je¿eli w istocie zmierza do ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Zamieszczenie w umowie postanowienia okreœlonej treœci jest zdarzeniem faktycznym. Jednak¿e poszczególne postanowienia umowy (...) jej treœæ, a zatem kszta3tuj1 treœæ stosunku prawnego zawi1zanego zawarciem umowy pomiêdzy stronami. Tak jak dopuszczalne jest ustalenie, czy strony pozostaj1 w stosunku prawnym wykreowanym przez umowê, tak dopuszczalne jest ustalenie treœci tego stosunku i to co do wszystkich jego elementów, niektórych z nich lub tylko jednego (por. wyrok S1du N.¿szego z dnia 25 czerwca 1998 r., III CKN 563/97, L.). W ocenie (...) w niniejszym przypadku nie mamy jednak do czynienia z przypadkiem, o jakim mowa w ostatnim z przywo3anych orzeczeñ. Z.¿yæ bowiem nale¿y, i¿ powództwo o ustalenie nie mo¿e zmierzaæ do uzupe3nienia umowy o kolejne, dodatkowe elementy, które w ogóle nie by3y objête konsensem stron. Z zeznañ stron wynika, ¿e poza obowi1zkiem opieki i pielêgnacji w chorobie nie mia3y one woli objêcia zakresem innych œwiadczeñ.

W zwi1zku z powy¿szym, na podstawie art. 189 kpc a contrario, powództwo podlega3o oddaleniu.

O kosztach procesu (...) na podstawie art. 98 kpc i zgodnie z zasad1 odpowiedzialnoœci za wynik sprawy zas1dzi3 od przegrywaj1cych niniejszy spór powodów solidarnie na rzecz pozwanej (...), na co sk3ada siê op3ata za czynnoœci fachowego pe3nomocnika bêd1cego adwokatem w stawce minimalnej, stosownie do § 2 pkt 4 (...) Ministra S.œci z dnia 22 paŸdziernika 2015r. w sprawie op3at za czynnoœci adwokackie, a tak¿e op3ata skarbowa od pe3nomocnictwa (17 z3). P.œliæ nale¿y, i¿ Zwolnienie od kosztów s1dowych i ustanowienie dla strony adwokata lub radcy prawnego nie zwalnia samo przez siê strony od obowi1zku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Sama trudna sytuacja materialna strony nie jest wystarczaj1c1 przes3ank1 do zastosowania przewidzianego w art. 102 kpc odstêpstwa od zasady odpowiedzialnoœci za wynik procesu (por. wyrok SA w Krakowie z 14 stycznia 2021 r., I ACa 333/20, L.).

Ponadto, na mocy art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75) i § 8 pkt 5 i § 4 ust. 2 i 3 (...) Ministra S.œci w sprawie ponoszenia przez Skarb P. kosztów nieop3aconej pomocy prawnej udzielonej przez radcê prawnego z urzêdu z dnia 3 paŸdziernika 2016r., (...) ze Skarbu P. – (...) Rejonowego w G. na rzecz radcy prawnego S. S. (2) kwotê 2.952 z3 z tytu3u zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzêdu, na co sk3ada siê op3ata w stawce minimalnej w kwocie 2.400 z3, powiêkszona o podatek VAT w aktualnie obowi1zuj1cej stawce 23 %.