Art. 189 KPC

Kodeks postępowania cywilnego · Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze › Księga pierwsza. Proces › Tytuł VI. Postępowanie › Dział II. Postępowanie przed sądami pierwszej instancji › Rozdział 2. Pozew

• Stan prawny: 25 października 2026 r.
• Brzmienie obowiązuje od: 1 stycznia 1965 r.
• Akt: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
• Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 468

Jak sądy stosują art. 189 KPC

Sądy powołały ten przepis w 15 712 orzeczeniach. Poniżej 30 z nich z dosłownym fragmentem uzasadnienia, który powołuje przepis.

• P 45/12Trybunał Konstytucyjny · 14.04.2015… lub części albo nie jest wymagalne), może również wystąpić z powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia określonego stosunku prawnego (na podstawie art. 189 k.p.c.) oraz z odpowiednim roszczeniem odszkodowawczym przeciwko bankowi (na podstawie art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. − Kodeks cywilny, Dz.
• III CZP 121/13Sąd Najwyższy · 14.03.2014wpisanej do księgi wieczystej na rzecz pozwanego (art. 189 k.p.c.
• IV CSK 362/14Sąd Najwyższy · 19.03.2015Sąd Okręgowy uznał, że powodowie mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. do wystąpienia z roszczeniem określonym pozwem.
• I UZP 4/13Sąd Najwyższy · 11.02.2014W przytoczonych orzeczeniach podkreśla się przy tym, że b rak związania organu rentowego wyrokiem sądu pracy ustalającym wypadek przy pracy sam w sobie nie wyklucza samoistnego powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. o ustalenie wypadku przy pracy.
• I CSK 1049/14Sąd Najwyższy · 22.01.2016Powództwo takie, mające na celu abstrakcyjną kontrolę wzorca, nie jest bowiem powództwem o ustalenie w rozumieniu art. 189 k.p.c.
• IV CSK 435/15Sąd Najwyższy · 14.04.2016- art. 189 k.p.c. wskutek uznania, że po stronie powoda H.
• III CZP 13/13Sąd Najwyższy · 18.09.2013w drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c. w związku z art.
• I ACa 324/20Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 22.03.2022Słusznie Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że powodowie w świetle art. 189 k.p.c. wykazali swój interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności spornej umowy.
• III CZP 45/14Sąd Najwyższy · 26.11.2014Mógł także wytoczyć powództwo o ustalenie nieistnienia służebności (art. 189 k.p.c.), które przerywało bieg terminu zasiedzenia, jako wyraźnie wymienione obok dochodzenia roszczenia w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. (w powiązaniu z art. 292 i 175 k.c.).
• V CSK 640/14Sąd Najwyższy · 02.07.2015Sąd Okręgowy rozważając kwestię istnienia interesu prawnego powódki, w rozumieniu art. 189 k.p.c., nie podzielił stanowiska pozwanej, że powódka swój interes prawny zrealizowała w sprawie XIII GC …/13K o świadczenie podnosząc zarzut nieważności przedmiotowej umowy z tych samych przyczyn, co w sprawie niniejszej.
• III CSK 181/11Sąd Najwyższy · 09.02.2012art. 189 k.p.c i na podstawie art.10 u.k.w.i.h. służą odmiennym celom prawnym.
• II CSK 768/14Sąd Najwyższy · 14.05.2015… pozwanego, ma charakter szczególnego postępowania autonomicznego, które nie może być utożsamione pod względem konstrukcyjnym z postępowaniem kończącym się wydaniem wyroku wstępnego w rozumieniu art. 318 k.p.c., a także z postępowaniem o ustalenie prawa lub stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c.
• I CSK 727/12Sąd Najwyższy · 19.09.2013Za niedopuszczalne uznał stosowanie art. 5 k.c. w ramach powództwa opartego na podstawie art. 189 k.p.c.
• II PK 179/13Sąd Najwyższy · 10.04.2014Sąd Najwyższy wskazał, że orzekając na podstawie art. 189 k.p.c., Sąd nie może stwierdzić, że powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego lub prawa, nie identyfikując stosunku prawnego lub prawa przez wskazanie przepisu, z którego ten stosunek prawny lub prawo wynika.
• I ACa 605/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 20.12.2021… uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Okręgowy stwierdził, że żądanie ustalenia nieważności umowy znajduje oparcie w treści art. 189 k.p.c., gdyż w realiach niniejszego postępowania - mając na uwadze fakt, że żadna ze stron nie wypowiedziała umowy - tylko powództwo o ustalenie może w sposób definitywny rozstrzygnąć …
• K 8/10Trybunał Konstytucyjny · 11.07.2012… z Konstytucją przepisów art. 2 ust. 1 i 3 ustawy [zmieniającej 1995 r.] stwarza podstawy do ustalenia, w drodze powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c., nieważności umowy przeniesienia użytkowania wieczystego, zawartej na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, także przed ogłoszeniem tego wyroku.
• I ACa 274/21Sąd Apelacyjny w Krakowie · 16.01.2023c/ art. 189 kpc, w następstwie wadliwego zastosowania tej normy i uznania, że powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy z dnia 29 stycznia 2008r,
• SK 79/06Trybunał Konstytucyjny · 05.11.2008… kompetencję sądów administracyjnych do orzekania w przedmiocie nieważności czynności cywilnoprawnych (w kontekście odesłania w § 48 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia do art. 83 k.c.) oraz to, że podatnik miał możliwość skorzystania z uprawnień do wytoczenia powództwa o ustalenie (w świetle art. 189 k.p.c.).
• V CSK 730/14Sąd Najwyższy · 14.10.2015Uwzględniając kwotę 100.000 zł wypłaconą przez ubezpieczyciela zasądził kwotę 200.000 zł i ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość na podstawie art. 189 k.p.c.
• P 16/08Trybunał Konstytucyjny · 17.12.2008Gdyby nie było sankcji karnej – weryfikacji spełnienia przesłanek uprawniających do przewłaszczenia dokonywałby sąd cywilny (czy to działając na podstawie art. 189 k.p.c. czy 64 k.c.).
• III CZP 27/15Sąd Najwyższy · 20.10.2015"Czy art. 189 k.p.c. może stanowić podstawę żądania przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia niedotyczącej jego stosunku członkostwa?"
• IV CSK 142/13Sąd Najwyższy · 23.10.2013Sąd Okręgowy uznał, wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę pozwaną, iż powodowie mają interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. do wystąpienia z roszczeniem określonym pozwem.
• V ACa 127/21Sąd Apelacyjny w Gdańsku · 09.06.2021Żądanie powodów ustalenia nieważności umowy opierało się o treść art. 189 k.p.c. statuującego warunek istnienia interesu prawnego w udzieleniu ochrony prawnej w oparciu o ten przepis.
• III CZP 73/13Sąd Najwyższy · 13.12.2013jest podstaw do badania interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c.
• III CSK 226/14Sąd Najwyższy · 17.04.2015W ocenie Sądu drugiej instancji, powód nie posiada interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, o którym mowa w art. 189 k.p.c.
• I CSK 382/12Sąd Najwyższy · 14.03.2013oraz art. 189 k.p.c. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 2007 r.
• II CSK 687/13Sąd Najwyższy · 22.10.2014Zdaniem Sądu drugiej instancji, powodowie nie mieli interesu prawnego, o którym mowa w art. 189 k.p.c., do wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności umowy.
• I ACa 104/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 10.08.2022Sąd Okręgowy uznał, że powodowie posiadają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu, o którym mowa w art. 189 k.p.c.
• I CSK 305/10Sąd Najwyższy · 16.02.2011W uzasadnieniu powództwa opartego na treści art. 189 k.p.c. powód
• I ACa 481/22Sąd Apelacyjny w Lublinie · 11.01.2023Rozważając wystąpienie interesu prawnego uzasadniającego takie żądanie pozwu, w świetle normy art. 189 k.p.c., Sąd I instancji nie stracił z pola widzenia faktu, że powodom przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę, opierane na instytucji prawnej z art. 410 k.c., ale wyłącznie w odniesieniu do świadczeń już …

Pracuj z art. 189 k.p.c. w PrawoAI

Najczęściej powoływane przepisy: Kodeks postępowania cywilnego

• Art. 98 KPC
• Art. 385 KPC
• Art. 233 KPC
• Art. 100 KPC
• Art. 386 KPC
• Art. 108 KPC
• Art. 477¹⁴ KPC
• Art. 232 KPC
• Art. 102 KPC
• Art. 227 KPC
• Art. 328 KPC
• Art. 391 KPC
• Art. 99 KPC
• Art. 397 KPC
• Spis treści →

Inne kodeksy i ustawy

• Kodeks cywilny
• Kodeks karny
• Kodeks pracy
• Kodeks postępowania administracyjnego
• Kodeks postępowania karnego
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• Kodeks spółek handlowych
• Kodeks wykroczeń
• Kodeks karny skarbowy
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
• Ordynacja podatkowa
• Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)
• Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
• Prawo budowlane
• Wszystkie akty →