Art. 412. Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.
Art. 412 KC
Kodeks cywilny · Księga trzecia. Zobowiązania › Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie
- Stan prawny: 25 października 2026 r.
- Brzmienie obowiązuje od: 1 października 1990 r.
- Akt: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
- Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795
Jak sądy stosują art. 412 KC
Sądy powołały ten przepis w 196 orzeczeniach. Poniżej 27 z nich z dosłownym fragmentem uzasadnienia, który powołuje przepis.
- III PK 83/14Sąd Najwyższy · 18.02.2015
Art. 412 k.c. wyodrębnia dodatkową postać świadczenia nienależnego, jaką jest świadczenie świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym.
- I KZP 24/14Sąd Najwyższy · 29.01.2015
… się do cywilnoprawnej problematyki tzw. świadczenia niegodziwego, zaznaczając że ratio wprowadzenia przepadku, o którym mowa art. 412 k.c. wiązało się z ochroną porządku publicznego i koniecznością uniknięcia sytuacji, w której sąd zmuszony byłby wydać rozstrzygnięcie korzystne dla jednej z niegodziwych stron.
- V CZ 129/12Sąd Najwyższy · 17.04.2013
art. 412 k.c., a zatem należało zawiadomić o toczącym się postępowaniu
- I ACa 457/14Sąd Apelacyjny w Katowicach · 18.09.2014
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 412 kc w przypadku spełnienia takiego świadczenia możnaby orzec jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa jako świadczenie w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę.
- K 3/91Trybunał Konstytucyjny · 25.02.1992
Jest to retroaktywność podobna do tej, jaka była właściwa przepisowi art. 412 kc., gdy wchodził on w życie, pozwalał on bowiem orzec przepadek na rzecz Skarbu Państwa świadczenia spełnionego nawet przed datą wejścia w życie kodeksu cywilnego.
- I ACa 414/13Sąd Apelacyjny w Gdańsku · 27.09.2013
Problem ten w warstwie aksjologicznej jest łagodzony przez istnienie możliwości prawnej pozbawienia obu stron korzyści, jeżeli po ich stronie istnieje naganność, przez wykorzystanie instytucji przepadku świadczenia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art.412 kc.
- II AKa 284/13Sąd Apelacyjny w Łodzi · 10.04.2014
To instytucja prawa karnego materialnego ale wywodząca się przecież z instytucji „świadczenia niegodziwego” (art. 412 Kodeksu cywilnego).
- II AKa 31/14Sąd Apelacyjny we Wrocławiu · 06.03.2014
- naruszeniu art. 45§1 k.k. w zw. z art. 412 k.c. poprzez jego zastosowanie i orzeczenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonych P.
- I KZP 12/10Sąd Najwyższy · 26.08.2010
- wykładni art. 412 k.c., według której nienależne świadczenie (tu –
- I ACa 527/13Sąd Apelacyjny w Krakowie · 29.04.2014
Nawet gdyby przyjąć, że powód posiadał dochody z przestępstwa to bez orzeczenia przepadku stanowią one jego majątek (art. 412 k.c.- zob także uchwała SN z dnia 29 czerwca 2010r. sygn. akt III CZP 42/10 LEX nr 583981, OSP 2011/4/44, OSNC-ZD 2010/4/124).
- I ACa 60/15Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 14.05.2015
W każdym razie powód nie wykazał by pieniądze z tych trzech przelewów na rzecz pozwanego stanowiły świadczenie nienależne Art. 412 §2 k.c. podaje wyczerpująco kiedy świadczenie jest nienależne.
- I C 45/17Sąd Okręgowy w Olsztynie · 09.05.2018
Generalnie w istniejącym bowiem porządku prawnym ta forma sankcji nie istnieje prócz np. przepadku przedmiotów lub korzyści pochodzących wprost z przestępstwa lub służących do jego popełnienia, bądź świadczeń w zamian dokonanie czynu zabronionego (co do tego ostatniego - art. 412 kc).
- II AKa 324/13Sąd Apelacyjny we Wrocławiu · 11.02.2014
G. nie mógłby w sposób prawny domagać się zwrotu tych pieniędzy (patrz: art. 412 kc).
- II PK 67/14Sąd Najwyższy · 13.01.2015
Art. 412 k.c. wyodrębnia dodatkową postać świadczenia nienależnego, jaką jest świadczenie świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym.
- P 20/03Trybunał Konstytucyjny · 13.07.2004
Przepadek świadczenia przewidziany w art. 412 k.c. ma natomiast charakter fakultatywny i dotyczy świadczenia w sytuacji, gdy „świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym”.
- III CZP 47/07Sąd Najwyższy · 19.06.2007
postanowienia o przepadku przedmiotów, wydanego zgodnie z art. 412 k.c., art. 44
- V CSK 60/07Sąd Najwyższy · 23.03.2007
Przesłanką żądania przepadku świadczenia na podstawie art. 412 k.c. było
- I ACa 674/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 03.02.2022
- I ACa 156/21Sąd Apelacyjny w Poznaniu · 22.04.2022
- I ACa 901/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 09.03.2022
- XXV C 1669/16Sąd Okręgowy w Warszawie · 05.02.2020
- I AGa 82/19Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 16.01.2020
- I ACa 444/14Sąd Apelacyjny w Łodzi · 26.09.2014
- V Ca 1552/19Sąd Okręgowy w Warszawie · 11.12.2019
- I AGa 105/19Sąd Apelacyjny w Lublinie · 01.12.2020
- I C 161/18Sąd Okręgowy w Łomży · 08.01.2020
- I ACa 983/21Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 30.03.2022
Pracuj z art. 412 k.c. w PrawoAI
Orzecznictwo do art. 412 KCSądy powołały ten przepis w 196 orzeczeniach. Zobacz, jak go stosują i które tezy się powtarzają.Zobacz orzecznictwo →
Zapytaj AI o art. 412 KCOpisz sprawę — odpowiedź z podstawą prawną, aktualnym brzmieniem i orzecznictwem, z linkami do źródeł.Zadaj pytanie →
Historia zmian art. 412Każde brzmienie przepisu z datami wejścia w życie i porównaniem wersji — także stan na dzień zdarzenia.Zobacz wersje →
Pismo na podstawie przepisuPozew, odpowiedź, wezwanie lub odwołanie w Wordzie — z powołaniem tego przepisu i orzecznictwa.Przygotuj pismo →
Kodeks cywilny z orzecznictwem do każdego artykułu
Załóż konto7 dni za darmo, bez karty. Biblioteka przepisów, wyszukiwarka 2,8 mln orzeczeń i asystent prawny AI.
Najczęściej powoływane przepisy: Kodeks cywilny
- Art. 6 KC
- Art. 481 KC
- Art. 361 KC
- Art. 455 KC
- Art. 5 KC
- Art. 58 KC
- Art. 445 KC
- Art. 65 KC
- Art. 822 KC
- Art. 415 KC
- Art. 3531 KC
- Art. 444 KC
- Art. 118 KC
- Art. 405 KC
- Spis treści →
Inne kodeksy i ustawy
- Kodeks karny
- Kodeks pracy
- Kodeks postępowania cywilnego
- Kodeks postępowania administracyjnego
- Kodeks postępowania karnego
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy
- Kodeks spółek handlowych
- Kodeks wykroczeń
- Kodeks karny skarbowy
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
- Ordynacja podatkowa
- Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- Prawo budowlane
- Wszystkie akty →