Art. 83 KC

Kodeks cywilny · Księga pierwsza. Część ogólna › Tytuł IV. Czynności prawne › Dział IV. Wady oświadczenia woli

• Stan prawny: 25 października 2026 r.
• Brzmienie obowiązuje od: 1 stycznia 1965 r.
• Akt: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
• Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 795

Jak sądy stosują art. 83 KC

Sądy powołały ten przepis w 6166 orzeczeniach. Poniżej 30 z nich z dosłownym fragmentem uzasadnienia, który powołuje przepis.

• I UK 367/14Sąd Najwyższy · 22.06.2015A. na podstawie pełnomocnictwa, a zawarta umowa o pracę miała charakter pozorny (art. 83 § 1 k.c.).
• III UK 83/15Sąd Najwyższy · 17.03.2016Nie można jednak przyjąć pozorności zawartych przez niego umów, tak jak to uczynił organ rentowy, powołując się w decyzji na art. 83 k.c., bowiem nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pracownik podjął i wykonywał pracę, a pracodawca świadczenie to przyjmował, jak miało to miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
• III UK 84/15Sąd Najwyższy · 17.03.2016… obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym ze stosunku pracy nie należy do działań zmierzających do obejścia prawa; art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 22 k.p. w związku z 300 k.p., przez jego niezastosowanie do sytuacji faktycznej odwołującego się, co było obligatoryjne, w związku z przyjęciem w zaskarżonej decyzji …
• II PK 282/14Sąd Najwyższy · 08.07.2015a) art. 58 § 1 k.c. oraz art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. poprzez błędne zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w godzinach, w których realizowane zostały umowy zlecenia z podwykonawcami strony pozwanej powódka faktycznie nadal wykonywała pracę na rzecz pozwanej spółki, w tym w godzinach …
• I UK 156/15Sąd Najwyższy · 28.04.2016P. obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika, gdyż umowa o pracę między nią i jej ojcem została zawarta dla pozoru i w myśl art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. jest nieważna.
• I UK 43/10Sąd Najwyższy · 21.05.2010pierwszej instancji należało uznać z mocy art. 83 § 1 k.c. nieważność tych umów.
• I UK 28/15Sąd Najwyższy · 19.01.2016Spółka z o.o. miały charakter pozorny w rozumieniu przepisu art. 83 § 1 k.c.
• I UK 452/14Sąd Najwyższy · 08.10.2015… że w całości akceptuje ustalenia Sądu pierwszej instancji i uznaje za trafne zapadłe rozstrzygnięcie w części stwierdzającej, że sporna umowa o pracę była realizowana, co w konsekwencji powoduje, iż nie można przypisać jej pozorności zgodnie z art. 83 § 1 k.c. i stanowi ona tytuł do objęcia ubezpieczeniem społecznym.
• I PK 241/13Sąd Najwyższy · 01.04.2014W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że umowa zlecenia opatrzona datą 10 października 2006 r. została zawarta dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.), gdyż zostało pod nią ukryte świadczenie pracy w ramach stosunku pracy ponad obowiązujące powoda normy czasu pracy.
• II UK 20/11Sąd Najwyższy · 12.05.2011wskazywanie jako podstawy rozstrzygnięcia zarówno przepisu art. 83 k.c. - uznając,
• SK 79/06Trybunał Konstytucyjny · 05.11.2008… potwierdzających czynności stanowiące przedmiot podatku naliczonego, do których to czynności – z możliwością przeprowadzenia kontroli sądowej – ma zastosowanie art. 83 kodeksu cywilnego, jest zgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji.
• V CSK 111/14Sąd Najwyższy · 09.01.2015Jednocześnie Sąd Okręgowy stwierdził, że udzielone poręczenia miały charakter czynności prawnych pozornych w rozumieniu art. 83 k.c., ponieważ „wolą stron nie było zabezpieczenie długu, a zmiana wierzyciela”.
• I CSK 428/13Sąd Najwyższy · 06.06.2014… Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZP 10/12 (OSNC 2012, nr 10, poz. 117) natomiast przyjęto, że umowa poręczenia może być uznana za umowę pozorną (art. 83 § 1 k.c.), zawartą w celu ukrycia innej czynności prawnej, tj. przelewu wierzytelności wykluczonego w stosownym pactum de non cedendo (art. 509 k.c.).
• II UK 11/13Sąd Najwyższy · 06.08.2013Sąd Okręgowy w G. oddalił odwołania wnioskodawcy oraz zainteresowanej od powyższej decyzji, uznając, że zatrudnienie zainteresowanej miało charakter pozorny, a umowa o pracę zawarta z wnioskodawcą była nieważna (art. 83 k.c.).
• II UK 14/12Sąd Najwyższy · 12.07.2012jako nieważna z mocy art. 83 § 1 k.c. nie wywołała skutków prawnych w zakresie
• II UK 374/13Sąd Najwyższy · 18.03.2014Tym samym nie można uznać, że umowa została zawarta dla pozoru (art. 83 k.c.) bądź w celu obejścia ustawy (art. 58 k.c.).
• V CSK 312/15Sąd Najwyższy · 03.02.2016T. umowę pożyczki w kwocie 30.000 zł, a łącząca strony umowa, miała stanowić zabezpieczenie umowy pożyczki, co świadczy o jej pozorności w rozumieniu art. 83 § 1 k.c.
• II PK 178/09Sąd Najwyższy · 20.01.2010oświadczenia woli składanego dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.).
• I UK 43/09Sąd Najwyższy · 08.07.2009nieważna, ale niekiedy ważna może być tylko - w świetle art. 83 § 1 zd. 2 k.c. -
• II CSK 405/13Sąd Najwyższy · 04.04.2014Skoro zaznaczona w oświadczeniu umowa pożyczki miała pozorny charakter, to zgodnie z art. 83 § 1 k.c. jest ona nieważna.
• II CSK 9/14Sąd Najwyższy · 19.11.2014Z kolei, w uchwale z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZP 10/12 (OSNC 2012, nr 10, poz. 117) Sąd Najwyższy natomiast przyjął, że umowa poręczenia może być uznana za umowę pozorną (art. 83 § 1 k.c.), zawartą w celu ukrycia przelewu wierzytelności wykluczonego w pactum de non cedendo (art. 509 k.c.).
• I UK 27/12Sąd Najwyższy · 26.07.2012rozumieniu art. 83 § 1 k.c. jest okolicznością potwierdzającą brak przesłanek
• I UK 372/12Sąd Najwyższy · 07.01.2013umów zlecenia (art. 83 k.c.), organ rentowy nie kwestionował wykonywania umów
• II PK 299/12Sąd Najwyższy · 10.06.2013Sąd Okręgowy podzielił pogląd i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do tego, że istniały podstawy faktyczne i prawne do przyjęcia, zgodnie z art. 83 § 1 k.c., że strony złożyły oświadczenia woli dla pozoru.
• I UK 21/09Sąd Najwyższy · 05.06.2009pozoru leżą w płaszczyźnie art. 83 § 1 k.c., a nie art. 58 § 1 k.c., a możliwość
• III AUa 347/21Sąd Apelacyjny w Poznaniu · 19.10.2022Zgodnie z art. 83 § 1 zd. 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
• II UK 334/09Sąd Najwyższy · 28.04.2010pracę nakładczą łącząca strony została zawarta dla pozoru (art. 83 k.c.) i dlatego
• I PK 146/05Sąd Najwyższy · 07.03.2006legać, 11) art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez niewskazanie, czy przepis ten
• V CSK 397/15Sąd Najwyższy · 02.03.2016Zgodnie z art. 83 k.c. nieważne jest oświadczenie woli spełniające trzy elementy, tj. złożenia go drugiej stronie, złożenia tylko dla pozoru, zgody adresata na dokonanie czynności prawnej.
• I ACa 255/19Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 19.11.2019Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.

Pracuj z art. 83 k.c. w PrawoAI

Najczęściej powoływane przepisy: Kodeks cywilny

• Art. 6 KC
• Art. 481 KC
• Art. 361 KC
• Art. 455 KC
• Art. 5 KC
• Art. 58 KC
• Art. 445 KC
• Art. 65 KC
• Art. 822 KC
• Art. 415 KC
• Art. 353¹ KC
• Art. 444 KC
• Art. 118 KC
• Art. 405 KC
• Spis treści →

Inne kodeksy i ustawy

• Kodeks karny
• Kodeks pracy
• Kodeks postępowania cywilnego
• Kodeks postępowania administracyjnego
• Kodeks postępowania karnego
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• Kodeks spółek handlowych
• Kodeks wykroczeń
• Kodeks karny skarbowy
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
• Ordynacja podatkowa
• Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)
• Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
• Prawo budowlane
• Wszystkie akty →