Art. 309. Sposób przeprowadzenia dowodu innymi środkami dowodowymi niż wymienione w artykułach poprzedzających określi sąd zgodnie z ich charakterem, stosując odpowiednio przepisy o dowodach.
Art. 309 KPC
Kodeks postępowania cywilnego · Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze › Księga pierwsza. Proces › Tytuł VI. Postępowanie › Dział III. Dowody › Rozdział 2. Postępowanie dowodowe › Oddział 7. Inne środki dowodowe
- Stan prawny: 25 października 2026 r.
- Brzmienie obowiązuje od: 1 stycznia 1965 r.
- Akt: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
- Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 468
Jak sądy stosują art. 309 KPC
Sądy powołały ten przepis w 1662 orzeczeniach. Poniżej 30 z nich z dosłownym fragmentem uzasadnienia, który powołuje przepis.
- II CSK 283/15Sąd Najwyższy · 03.03.2016
Obraza przepisów postępowania dotyczyła: art. 382 w związku z art. 308 § 1 i 2, 232 zdanie pierwsze; art. 309 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. i polega na stawianie fotokopiom dokumentów wymagań przewidzianych dla odwzorowanych dokumentów; art. 228 w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. polegała na niewzięciu pod uwagę …
- II CSK 517/13Sąd Najwyższy · 15.05.2014
… materialnego, tj. art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 405 k.c. w związku z art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 309 k.p.c., art. 299 i 230 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.p.c., art. 227 i art. 229 w zw. z art. 479 14 § 2 k.p.c.
- II CSK 323/09Sąd Najwyższy · 13.01.2010
1, art. 65 § 1, art. 245 w zw. z art. 233 § 1, art. 232, art. 253, art. 309 k.p.c.
- I CSK 236/13Sąd Najwyższy · 20.02.2014
Wskazał też, że dowody w postaci specyfikacji otrzymanych droga faksową i elektroniczną, a także wyciągi bankowe są innymi dowodami w rozumieniu art. 309 k.p.c.
- I CSK 237/10Sąd Najwyższy · 27.01.2011
niezastosowanie art. 235 do art. 309 k.p.c. w zakresie dowodu na okoliczność
- I ACa 31/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 29.06.2022
naruszenie przepisu art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, polegające na zupełnym pominięciu dla oceny istoty sprawy stanowiska doktryny wyrażonego w opinii prawnej autorstwa dr hab.
- III CSK 465/14Sąd Najwyższy · 21.10.2015
… przeprowadzenia dowodów; art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; oraz do naruszenia art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. przez przeprowadzenie postępowania dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dowód z akt postępowania nieznany w postępowaniu cywilnym.
- I ACa 281/19Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 28.06.2019
Jak wynikał ze słusznego poglądu głoszonego w doktrynie i judykaturze, materiały te należało zakwalifikować jako dowód unormowany w art. 308 k.p.c. lub w art. 309 k.p.c. (zob. wyrok SN z 9 września 2016 r.
- I ACa 492/15Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 15.10.2015
naruszenie przepisów prawa procesowego art. 233 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c., art. 309 k.p.c. i art. 129 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a nadto wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego …
- I ACa 751/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 07.12.2022
naruszenie przepisu art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 309 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, polegające na zupełnym pominięciu dla oceny istoty sprawy stanowiska doktryny wyrażonego w opinii prawnej autorstwa dr hab.
- I AGa 317/18Sąd Apelacyjny w Gdańsku · 12.02.2019
Wskazał, że powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedłożone przez strony dokumenty prywatne i urzędowe oraz inne środki dowodowe w rozumieniu art. 309 k.p.c., a stanowiące korespondencję mailową.
- I ACa 466/18Sąd Apelacyjny w Warszawie · 28.08.2019
Co do wydruków, które nie zawierały podpisu upoważnionych pracowników powoda, Sąd potraktował je jako inne środki dowodowe w myśl art. 309 k.p.c.
- I ACa 798/21Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 15.06.2022
naruszenie art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. poprzez pominięcie dla oceny istoty sprawy stanowiska doktryny wyrażonego w opinii prawnej autorstwa dr hab.
- I ACa 405/18Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 24.08.2018
naruszenie art. 309 k.p.c. w zw. z art. 129 k.p.c. poprzez odmówienie mocy dowodowej przedłożonym przez powoda środkom dowodowym, a to kserokopiom:
- V ACa 756/21Sąd Apelacyjny w Warszawie · 22.03.2022
… Sąd Okręgowy przypisał pozwanemu, czy wydruk zestawienia (przekazanych środków) sporządzonego w programie Excel przez powódkę co do zasady stanowią dowód w postępowaniu cywilnym jako tzw. „inny środek dowodowy”, o którym mowa w art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty.
- I ACa 823/15Sąd Apelacyjny w Warszawie · 12.01.2016
Przeciwnie, z treści art. 309 k.p.c. wynika, że możliwe jest przeprowadzenie dowodu także innymi środkami niż wymienione w kodeksie, o ile są one nośnikami informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich wykorzystanie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa.
- III APa 3/18Sąd Apelacyjny w Białymstoku · 17.05.2018
8. art. 309 k.p.c. poprzez zaniechanie przeprowadzenia eksperymentu procesowego z udziałem z dziedziny rekonstrukcji wypadków na okoliczność przebiegu wypadku powoda, bezpośrednich przyczyn jego powstania oraz miejsca, w którym powód znajdował się w chwili wypadku, w szczególności, czy był przewożony wózkiem …
- I ACa 163/22Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 10.08.2022
naruszenie przepisu art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, polegające na zupełnym pominięciu dla oceny istoty sprawy stanowiska doktryny wyrażonego w opinii prawnej autorstwa dr hab.
- I ACa 513/15Sąd Apelacyjny w Łodzi · 21.10.2015
Tego rodzaju nośnik informacji może bowiem zostać uznany za "inny środek dowodowy" w rozumieniu art. 309 k.p.c.
- I ACa 717/12Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 04.12.2012
Zgodnie natomiast z art. 309 k.p.c. sposób przeprowadzenia dowodu innymi środkami dowodowymi niż wymienione w artykułach poprzedzających określi sąd zgodnie z ich charakterem, stosując odpowiednio przepisy o dowodach.
- I ACa 278/17Sąd Apelacyjny w Gdańsku · 07.02.2018
Nawet jeśli materiałom tym nie można przypisać miana dokumentów w rozumieniu przepisów art.2431 k.p.c., to stanowią one co najmniej inne środki dowodowe, o jakich mowa w art.309 k.p.c., podlegające tak jak wszystkie dowody ocenie w oparciu o zasady określone w art.233 k.p.c.
- I ACa 871/17Sąd Apelacyjny w Poznaniu · 22.02.2018
… znaczenie dla oceny wypełnienia weksla in blanco po upływie terminu przedawnienia przez powoda, art. 245 k.p.c. oraz art. 309 k.p.c. poprzez uznanie, iż przedstawione przez powoda niepodpisane „tabele" mogą stanowić jakikolwiek dowód dotyczący wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia, art. 217 § 1 i § 2 k.p.c. …
- V ACa 277/17Sąd Apelacyjny w Katowicach · 07.03.2018
- art. 309 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. w zw. z art. 217 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne pominięcie dowodu z przedstawionych przez powoda dokumentów, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem,
- VII AGa 709/21Sąd Apelacyjny w Warszawie · 08.04.2022
… swobodnej oceny dowodów - art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 250 § 1 k.p.c. w zw. z art. 252 k.p.c. w zw. z art. 2431 k.p.c. w zw. z art. 308 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. poprzez przyjęcie, że wyciąg z bazy danych rejestru znaków towarowych prowadzonego przez (...), przedstawiony przez J.
- I ACa 1102/15Sąd Apelacyjny w Szczecinie · 12.05.2016
Może natomiast zostać uznana za "inny środek dowodowy" w rozumieniu art. 309 k.p.c., gdyż w k.p.c. nie zawarto zamkniętego katalogu dowodów i dopuszczalne jest skorzystanie z każdego źródła informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jeśli tylko nie jest to sprzeczne z przepisami prawa (wyrok Sądu …
- I ACa 448/17Sąd Apelacyjny w Łodzi · 29.09.2017
Wydruki takie stanowią, bowiem „inny środek dowodowy”, o którym mowa w art. 308 i art. 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty.
- V ACa 434/20Sąd Apelacyjny w Gdańsku · 17.11.2020
Wydruk takiego dokumentu rzeczywiście nie musi być opatrzony podpisem, aby mógł być uznany za środek dowodowy w rozumieniu art. 309 k.p.c., na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.
- I ACa 1300/17Sąd Apelacyjny w Poznaniu · 05.06.2018
b) art. 245 k.p.c. oraz art. 309 k.p.c. poprzez uznanie, iż przedstawione przez powoda niepodpisane „tabele” mogą stanowić jakikolwiek dowód dotyczący wysokości dochodzonego przez pow7oda roszczenia,
- III AUa 61/14Sąd Apelacyjny w Łodzi · 06.11.2014
- art. 309 k.p.c. w zw. z art. 236 k.p.c. w zw. z art. 232 zd. 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i oparcie się na dowodzie niedopuszczonym w toku postępowania, to jest wypisie z W..
- I ACa 404/14Sąd Apelacyjny w Łodzi · 24.09.2014
Wydruki komputerowe stanowią, bowiem "inny środek dowodowy", o którym mowa w art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty. (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2012 r.
Pracuj z art. 309 k.p.c. w PrawoAI
Orzecznictwo do art. 309 KPCSądy powołały ten przepis w 1662 orzeczeniach. Zobacz, jak go stosują i które tezy się powtarzają.Zobacz orzecznictwo →
Zapytaj AI o art. 309 KPCOpisz sprawę — odpowiedź z podstawą prawną, aktualnym brzmieniem i orzecznictwem, z linkami do źródeł.Zadaj pytanie →
Historia zmian art. 309Każde brzmienie przepisu z datami wejścia w życie i porównaniem wersji — także stan na dzień zdarzenia.Zobacz wersje →
Pismo na podstawie przepisuPozew, odpowiedź, wezwanie lub odwołanie w Wordzie — z powołaniem tego przepisu i orzecznictwa.Przygotuj pismo →
Kodeks postępowania cywilnego z orzecznictwem do każdego artykułu
Załóż konto7 dni za darmo, bez karty. Biblioteka przepisów, wyszukiwarka 2,8 mln orzeczeń i asystent prawny AI.
Najczęściej powoływane przepisy: Kodeks postępowania cywilnego
- Art. 98 KPC
- Art. 385 KPC
- Art. 233 KPC
- Art. 100 KPC
- Art. 386 KPC
- Art. 108 KPC
- Art. 47714 KPC
- Art. 232 KPC
- Art. 102 KPC
- Art. 227 KPC
- Art. 328 KPC
- Art. 391 KPC
- Art. 99 KPC
- Art. 397 KPC
- Spis treści →
Inne kodeksy i ustawy
- Kodeks cywilny
- Kodeks karny
- Kodeks pracy
- Kodeks postępowania administracyjnego
- Kodeks postępowania karnego
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy
- Kodeks spółek handlowych
- Kodeks wykroczeń
- Kodeks karny skarbowy
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
- Ordynacja podatkowa
- Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- Prawo budowlane
- Wszystkie akty →